ఇచ్ఛఘ్నమాద్యహృత్సేష్టం ఫలం వ్యస్తే విపర్యయాత్
కావలసినదాన్ని మొదట తీసుకున్న మిగిలినదితో గుణిస్తే ఫలం వస్తుంది, విభజనలో తిరుగుగా చూసినప్పుడు.
బహురాశివధం భక్తే ఫలం స్వల్పవధేన చ
చాలా రాశులతో భాగిస్తే వచ్చే ఫలితమూ, తక్కువ సంఖ్యతో భాగిస్తే వచ్చే ఫలితమూ.
మానఘ్నకాలశ్చాతీతకాలాఘ్నఫలసంహృతాః
పరిమాణాన్ని కాలంతో గుణించి, గడిచిన కాలాన్ని గుణించిన ఫలితాన్ని తీసుకోవాలి.
బహురాశిపలాత్స్వల్పరాశిమాసఫలం బహు
చాలా రాశుల ఫలితంలో, కొంత రాశి మాసాల ఫలం ఎక్కువగా వస్తుంది.
క్షేపా మిశ్రహతాః క్షేపోయోగభక్తాః ఫలాని చ
ఎగురవేసినవి కలిపి గుణించినవి, కలిపిన వాటితో భాగించినవి, అలాగే వాటి ఫలితాలు కూడా.
పూర్ణోగచ్ఛేత్సమేధ్యవ్యేసమేవర్గోర్ద్ధితేత్యతః
పూర్తిగా ఉన్నది ముందుకు సాగుతుంది, మంచిదికీ అలాగే, గుంపు పెరిగినదికీ అదే విధంగా.
వ్యేకం వ్యేకగుణాప్తం చ ప్రాధ్నం మానం గుణోత్తరే
ఒక్కటి, ఒక్కటి గుణించిన ఫలం, మెరుగైన గుణకంలో ప్రధాన పరిమాణం.
శ్రుతికృత్యన్తరపద కోటిర్దోః కర్ణవర్గయోః
వినికిడి వల్ల జరిగే మరో చర్య అడుగు, అగ్రభాగం, చెవి లోపం మరియు గుంపు లోపం.
రాశ్యోరన్తరవర్గేణ ద్విఘ్నే ఘాతే యుతే తయోః
రాశుల మధ్య తేడాను రెట్టింపు చేసి, ఆ ఫలితాన్ని వాటి మొత్తం మీద కలిపితే,
వ్యాస ఆకృతిసంక్షణ్ణోవ్యాసాస్యాత్పరిధిర్మునే
ఓ మునీశ్వరా, ఆ మొత్తం యొక్క వర్గమూలాన్ని తీసుకుంటే వ్యాసం వస్తుంది.
వ్యాసః శరః శరోనాఞ్చ వ్యాసాచ్ఛరగుణాత్పదమ్
వ్యాసమే బాణం; బాణం యొక్క పొడవు, వ్యాసాన్ని బాణ నియమం ప్రకారం తీసుకుంటారు.
వ్యాసోష్టతేభవేదేవం ప్రోక్తం గణితకోవిదైః
అలాగే, వ్యాసాన్ని ఎనిమిదితో భాగిస్తే అని గణిత నిపుణులు చెప్పారు.
తుర్యాంశేన శరధ్నేనాఘేనినాధం చతుర్గణమ్
నాలుగవ భాగంతో, బాణంతో గుణించి, తక్కువ చేస్తే నాలుగు రెట్లు కొలత వస్తుంది.
జ్యాఙ్ఘ్రీషుధ్నోవృత్తవర్గోబగ్ధిఘ్నవ్యాసాఢ్యమౌర్విహృత్
జ్యా, అంగుళి, ధనుస్సు, వృత్తపు వర్గాన్ని కలిపి, వాటిని గుణించి వ్యాసంతో భాగిస్తే మధ్యమానాన్ని పొందుతారు.
స్థూలమధ్యాపృవన్నవేధో వృత్తాఙ్కాశేషభాగికః
పొడవైనది, మధ్యమది, చిన్నదైన మందాన్ని వృత్తపు గుర్తులను వాటి వాటి భాగాలతో భాగిస్తే తెలుసుకోవచ్చు.
వారివ్యాసహతం దైర్ధ్యంవేధాఙ్గులహతం పునః
నీటిని వ్యాసంతో గుణించి, మళ్లీ అంగుళాల మందంతో గుణిస్తే వచ్చే పొడవు,
విస్తారాయామవేధానాంమఙ్గుల్యోన్యనాడిఘ్నాః
విస్తీర్ణం, పొడవు, మందం — ఇవన్నీ పరస్పరం గుణిస్తే అంగుళాలలో కొలత వస్తుంది.
ఉత్సేధవ్యాసదైర్ధ్యాణామఙ్గుల్యాన్యస్య నో ద్విజ
ఎత్తు, వ్యాసం, పొడవు ఇవన్నీ అంగుళాలలోనే కొలవాలి, ఇతరంగా కాదు, ఓ ద్విజా.
విస్తారాద్యం గులాన్యేవం మిథోఘ్నాన్యపసాంభవేత్
అలాగే, విస్తీర్ణం, పొడవు రెండింటిని గుణిస్తే మానవములలో కొలత వస్తుంది.
దీపశఙ్కుతలచ్ఛిద్రఘ్నః శఙ్కుర్భైవంభవేన్మునే
దీపం, శంకు, రంధ్రం — ఇవన్నీ గుణిస్తే, ఓ మునీశ్వరా, శంకు యొక్క కొలత తెలుస్తుంది.
శఙ్కౌనృదీపాధశ్ఛిద్రఘ్నైర్దీపౌచ్చ్యం నరాన్వితే
శంకును దీపంతో, దిగువ రంధ్రంతో గుణిస్తే, దీపం యొక్క ఎత్తు తెలుస్తుంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా.
దీపశఙ్క్వన్తరం చాథ చ్ఛాయాగ్రవివరఘ్నభా
తర్వాత, దీపం, శంకు మధ్య దూరాన్ని, నీడ చివర తేడాతో గుణిస్తే,
ప్రభాప్తా జాయతే దీపశిఖౌచ్చ్యం స్యాత్త్రిరాశికాత్
దీపపు కాంతి పరిమాణం వస్తుంది; దీపశిఖ యొక్క ఎత్తు మూడు రాశులకు సమానం.
గ్రహమధ్యాదికం వక్ష్యే గణితే నాతివిస్తరాన్
ఇప్పుడు గ్రహమధ్య స్థానం గణనలో, ఎక్కువ వివరాలు లేకుండా వివరించబోతున్నాను.
తద్దశాంశాస్తు చత్వారః కృతాఖ్యం పాదముచ్యతే
వాటిలో నాలుగు దశాంశాలు 'చతురస్రం' లేదా 'పాదం' అని అంటారు.
మనుకృతాబ్దసహితా యుగానామేకసప్తతిః
మనువు, కృతయుగ సంవత్సరాలతో కలిపి, డబ్బై ఒకటి యుగాలు అవుతాయి.
తావత్యేవ నిశా తస్య విప్రేన్ద్ర పరికీర్తితా
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాత్రి గురించి ఇంతవరకు వివరించబడింది.
ఖచరానయనం కార్యమథవేష్టయుగాదితః
యుగం ప్రారంభం నుంచి గ్రహాల గమనాన్ని నిర్ణయించాలి.
పూజార్కిగురుశుక్రాణాం భగణాపూర్వపాపినామ్
సూర్యుడు, బృహస్పతి, శుక్రుడు, రాహు-కేతువులు, పూర్వంలో పాపం చేసినవారు — వీరి పూజ చేయాలి.
దస్రత్ర్యాష్టరసాంకాశ్విలోచనాని కుజస్య తు
అంగారకుని కన్నులు పదిహేను, మూడు, ఎనిమిది, ఆరు రూపాలతో పోల్చబడ్డాయి.