సభిత్కుశాంవుపుష్పాది ప్రత్యహం సముపానయత్
సాగరుడు ప్రతిరోజూ దర్భ, పువ్వులు ఇతర పూజాసామగ్రిని తీసుకొచ్చేవాడు.
ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా సగరో వినయాన్వితః
సాగరుడు చేతులు జోడించి వినయంతో మాట్లాడాడు.
తత్సర్వం మేసమాచక్ష్వ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
ఇది అన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పండి. వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
పిత్రా విహీనా యే లోకే జీవన్తో ఽపి మృతోపమాః
ఈ లోకంలో తండ్రిని కోల్పోయినవారు, బ్రతికున్నా, చనిపోయినవారితో సమానం.
యస్య మాతా పితా నాస్తి సుఖం తస్య న విద్యతే
ఎవరికీ తల్లి తండ్రి లేని వాడికి సుఖం ఉండదు.
అపుత్రస్య వృథాం జన్మ ఋణగ్రస్తస్య చైవ హి
కుమారుడు లేని వాడి జన్మం, అప్పులో ఉన్న వాడి జన్మం వ్యర్థం.
పతిహీనా యథా నారీ పితృహీనస్తథా శిశుః
భర్తను కోల్పోయిన మహిళ ఎలా ఉంటుందో, తండ్రి లేని పిల్ల కూడా అలాగే ఉంటాడు.
పశుహీనో యథా వైశ్యస్తయా పిత్రా వినార్భక్తః
పశువులు లేని వాణికుడు ఎలా ఉంటాడో, తండ్రి లేని పిల్ల కూడా అలాగే ఉంటాడు.
తపో యథా దయాహీనం సథా పిత్రా వివార్భకః
దయ లేని తపస్సు ఎలా శూన్యంగా ఉంటుందో, తండ్రి లేని పిల్ల కూడా అలాగే ఉంటాడు.
బేదహీనో యథా వాజీ తథా పిత్రా వినార్భక్తః
బెడులు లేని గుర్రం ఎలా నియంత్రణ లేకుండా ఉంటుందో, తండ్రి లేని పిల్ల కూడా అలాగే ఉంటాడు.
తథా పిత్రా విహీనస్తు బహుదుఃఖాన్వితః సుతః
అలాగే తండ్రి లేని కుమారుడు ఎన్నో బాధలతో బాధపడతాడు.
సంపృష్టం తద్యథావృత్తం సర్వం తస్మై న్యవేదయత్
అతడిని అడిగినప్పుడు, జరిగినదాన్ని అన్నీ యథావిధిగా అతనికి వివరించాడు.
హనిష్యామీత్యరాతీన్స ప్రతిజ్ఞామకరోత్తదా
ఆ సమయంలో తన శత్రువులను సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
ప్రస్థాపితః ప్రతస్థే చ తేనైవ మునినా వదా
ఆ ముని పంపిన వెంటనే అతడు అతనితో కలిసి ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు.
వశిష్టం స్వకులాచార్యం ప్రాత్పః ప్రీతిసమన్వితః
తన కుటుంబ గురువు వశిష్ఠుని దగ్గరకు ప్రేమతో చేరాడు.
సర్వం విజ్ఞాపత్రామాస జ్ఞానదృష్ట్యా విజానతే
అతడు తెలిసినదంతా వశిష్ఠునికి వివరంగా చెప్పాడు; వశిష్ఠుడు జ్ఞానదృష్టితో అన్నీ గ్రహించాడు.
తేనైవ మునినావాప ఖడ్గం వజ్రోపమం ధనుః
ఆ ముని ద్వారా అతడు వజ్రంలా దృఢమైన ఖడ్గాన్ని, విల్లు కూడా పొందాడు.
ఆశీర్భిరర్చితః సద్యః ప్రతస్థే ప్రణిపత్య తమ్
ఆశీర్వాదాలతో గౌరవించబడిన వెంటనే, అతడు వశిష్ఠునికి నమస్కరించి ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
సపుత్రపౌత్రాన్సగణానకరోత్స్వర్గాసినః
తన శత్రువులను వారి కుమారులు, మనవలు, అనుచరులతో కలిసి స్వర్గానికి పంపించాడు.
కేచిద్వినష్టా సంత్రస్తాస్తథా చాన్యే ప్రదుద్రువుః
కొంతమంది భయంతో నాశనం అయ్యారు; మరికొంతమంది పారిపోయారు.
తృణాన్యభక్షయన్కేచిన్నగ్రాశ్చ వివిశుర్జనలమ్
కొంతమంది గడ్డి తిన్నారు, మరికొంతమంది జనాల పట్టణంలోకి ప్రవేశించారు.
సత్వరం శరణం జగ్ముర్వశిష్టం ప్రాణలోలుపాః
ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి వారు త్వరగా వశిష్ఠుని ఆశ్రయం కోరారు.
చారైర్విజ్ఞాతవాన్సద్యః ప్రాత్ప శ్చాచార్యసన్నిధిమ్
సూచకుల ద్వారా ఇదంతా వెంటనే తెలుసుకున్న అతడు, గురువు వద్దకు వెళ్లాడు.
త్రాతుం చ శిష్యాభిహితం చ కర్తుం వివారయామాస తదా క్షణేన
ఆ సమయంలో, శిష్యులు చెప్పినదానికీ, రక్షణ చేయడానికీ అనుమతి ఇవ్వకుండా వెంటనే ఆపేశాడు.
అన్ధాంశ్చ శ్మశ్రులాన్సర్వాన్ముణ్డాన్వేదవహిష్కృతాన్
అంధులు, గడ్డం ఉన్నవారు, ముండలు, వేదాల నుండి తొలగించబడినవారు — వీరందరినీ
ప్రహసన్ప్రాహ సగరః స్వగురుం తపసో నిధిమ్
సగరుడు నవ్వుతూ తన గురువైన తపస్సులో నిపుణుడైనవారిని ఇలా అడిగాడు.
సర్వథాహం హనిష్యామి మత్పితుర్దేశహారకాన్
నా తండ్రి రాజ్యాన్ని దోచుకున్న వారిని ఏ విధంగా అయినా నేను సంహరిస్తాను.
స ఏవ సర్వనాశాయ హేతుభూతో న సంశయః
అతడే సమస్త నాశానికి కారణమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త ఏవ బలహీనాశ్చేద్భజన్తే ఽత్యన్తసాధుతామ్
వీరే బలహీనులై, అత్యంత మంచితనాన్ని చూపించినా,
తావత్కుర్వన్తి కార్యాణి యావత్స్యాత్ప్రబలం బలమ్
వారి బలం మించిపోని వరకు మాత్రమే వారు పనులు చేస్తారు.