యత్ర ద్విప్రభృతీని స్యురుదాత్తాన్యక్షరాణి తు
ఎక్కడైనా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఎత్తైన అక్షరాలు ఉంటే,
న రేఫే వా హకారే వా ద్విర్భావో జాయతే క్వచిత్
'ర' లేదా 'హ' అక్షరాల విషయంలో ఎక్కడా ద్విత్వం ఉండదు.
చతుర్థం తు తృతీయేన ద్వితీయః ప్రథమేన తు
నాలుగవది మూడవదితో, రెండవది మొదటిదితో కలిసిపోతుంది.
అనన్త్యశ్చ భవేత్పూర్వో హ్యన్తశ్చ పరతో యది
తర్వాతది చివరలో ఉంటే, ముందున్నది అంతం లేకుండా ఉండాలి.
వర్గాన్త్యాన్ శషసైః సార్ద్ధమన్తస్థైర్వాపి సంయుతాన్
వర్గాంత్య అక్షరాలు, 'శ', 'ష', 'స'లతో కలిపి, లేదా చివర అక్షరాలతో కలిసినవిగా ఉంటాయి.
తృతీయశ్చ చతుర్థశ్చ చతుర్థాదిపరం పదమ్
మూడవది, నాలుగవది, అలాగే నాలుగవదికి తర్వాత వచ్చే పదం కూడా ఇక్కడ చెప్పబడింది.
అనుస్వారోపధామూలా తాన్ క్వచిత్క్రమతః పరమ్
అనుస్వారం, ఉపధ్మానీయ, మూద్ధన్య అక్షరాలు కొన్ని సందర్భాల్లో, వాటి క్రమంలో, తర్వాత వస్తాయి.
సంయోగో యత్ర దృశ్యేత ర్వ్యఞ్జనం విరతే పదే
ఎక్కడైనా సంయోగం కనిపిస్తే, పదం చివరలో వ్యంజనం ఉంటే,
సంయోగే స్వరితం యత్ర ఉద్వాతః ప్రతనం తథా
సంయోగం ఉన్న చోట స్వరం ఎత్తుగా పలికాలి, అలాగే అది కొంత పొడవుగా ఉంటుంది.
సంయోగాత్తు విజానీయాత్పరం సంయోగనాయకమ్
సంయోగం వల్ల, తర్వాత వచ్చే అక్షరం సంయోగానికి లోబడి ఉందని గుర్తించాలి.
అనుస్వారః పదాన్తశ్చ క్రమజం ప్రత్యయే స్వకే
పదాంతంలో వచ్చే అనుస్వారం, అలాగే ప్రతి పదంలో క్రమంగా వచ్చే అనుస్వారం కూడా
పాదాదౌ చాపాదాదౌ సంయోగావగ్రహేషు చ
పాదం మొదట్లో, మరొక పాదం తరువాత పాదం మొదట్లో, సంయుక్తాక్షరాలు లేదా అవగ్రహం ఉన్న చోట
పాదాదావప్యవిచ్ఛేదేసంయోగాన్తే చ తిష్టతామ్
పాదం ప్రారంభంలో కూడా, విడిపోకుండా సంయుక్తాక్షరాల చివరలో అది అలాగే ఉండాలి
అణుశేషో హ్రిగో వాపి యుగలాదిరవిస్ఫుటః
చిన్న స్వరం లేదా 'హృ' అక్షరం, లేదా స్పష్టంగా వినిపించని జంట మొదట్లో ఉన్నప్పుడు
యన్నీచం నీచమేవ తద్యత్ప్రచయస్థం తదపి నీచమ్
ఏది తక్కువగా ఉంటే అది తక్కువగానే ఉంటుంది; సమూహంలో ఉన్నది కూడా తక్కువగానే ఉంటుంది
ప్రియం దూతం ఘృతం చిత్తమతిశబ్దస్తు నీచతః
'ప్రియ', 'దూత', 'ఘృత', 'చిత్త', 'అతి' అనే పదాలు తక్కువ స్వరంతో పలకాలి
శతేషు సపవిత్రేషు నీచాదుఞ్చార్యతే శ్రుతిః
వందల్లోనూ, పవిత్రమైనవాటిలోనూ, తక్కువ స్వరం నుంచి ఉన్నత స్వరానికి పఠనం ఎగబాకుతుంది
విశ్వానరోనకారశ్చ శేషాస్తుస్వరితా నరాః
'విశ్వానర' అక్షరం, 'ఓ' అక్షరం స్వరితంగా పలకాలి; మిగతావన్నీ కూడా అలాగే, ఓ మనుష్యులారా
అదీర్ఘం దీర్ఘవత్కుర్యాద్ద్విస్వరం యత్ప్రయుజ్యతే
చిన్న స్వరం ఉన్నదాన్ని, ద్విస్వరాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు, దీర్ఘంగా పలకాలి
నిమేషకాలో మాత్రా స్యాద్విద్యుత్కాలేతి చాపరే
కంటి మిటుక సమయంలో ఒక మాత్రా అని, మరికొందరు అది మెరుపు వేళ అని అంటారు
ఋక్స్వరా తుల్యయోగా వా కైశ్చిదేవముదీర్యతే
ఋక్ స్వరాలు లేదా సమానంగా కలిసినవి, కొందరు ఇలా చెప్పారు
యేతీక్షరాదికరణం పదాన్తస్యేతి తం విదుః
ఉచ్చారణ మొదటి అక్షరం నుంచి పదాంతం వరకు సాగుతుందని వారు తెలుసు
వివృతయశ్చతస్రో వై విజ్ఞేయా ఇతి మే మతమ్
నాలుగు రకాల ప్రారంభాలు తెలుసుకోవాలి — ఇదే నా అభిప్రాయం
హ్రస్వాదివత్సానుసృతా వత్సానుసారిణీ చాగ్రే
చిన్న స్వరం తరువాత, మొదట్లో, దూడను అనుసరించే స్వరం ముందుగా ఉంటుంది
చతసృణాం వివృతీనా మన్తరం మాత్రికం భవేత్
ఈ నాలుగు ప్రారంభాల్లో, మధ్యలో ఒక మాత్రా అంత విరామం ఉండాలి
అర్ద్ధమాత్రికమన్యేషామన్యేషామణుమాత్రికమ్
మిగతావాటికి అర్ధమాత్రా, ఇంకొన్ని వాటికి అణుమాత్రా ఉండాలి
పవేషు పరసవర్ణం స్పర్శేషు చోత్తమాపతిమ్
'ప' లో తరువాత వచ్చే అక్షరం అదే వర్గానికి చెందినది; స్పర్శాక్షరాల్లో ఉత్తమమైనది కలిపి పలకాలి
అకారం రక్తమిత్యాహుస్తకారేణ తు రజ్యతే
'అ' అక్షరం ఎర్రగా ఉంటుందని, 'త' అక్షరంతో అది రంగు పులుమబడుతుందని అంటారు
అర్ద్ధమాత్రా తు పూర్వస్య రజ్యతే త్వణుమాత్రయా
ముందు అక్షరంలో ఉన్న అర్ధమాత్రను, ఇంకొక చిన్న మోతాదుతో పొడిగిస్తారు.
రేఫో రఙ్గశ్చ లోపశ్చ సానుస్వరో ఽపి వా క్వచిత్
రేఫం, రంగం, లోపం, అలాగే కొన్ని చోట్ల అనునాసిక కూడా ఉండవచ్చు.