స్వరాత్స్వరస్య సంక్రామంస్వరసంధిమనుల్బణమ్
ఒక స్వరం నుండి మరొక స్వరానికి మారేటప్పుడు, ఆ కలయిక దగ్గర మృదువుగా ఉండాలి.
అనాగతమతిక్రాన్తం విచ్ఛిన్నం విషమాహతమ్
ఇంకా పలకని స్వరం, దాటి పోయినది, మధ్యలో తెగిపోయినది, అసమానంగా తాకినది —
స్వరః స్థానాచ్చ్యుతో యస్తు స్వం స్థానమతివర్తతే
తన స్థానాన్ని వదిలిన స్వరం, లేదా తన స్థానం మించి పోయినదైతే —
అభ్యాసార్థే ద్రుతాం వృత్తిం ప్రయోగార్థే తు మధ్యమామ్
అభ్యాసానికి వేగంగా, ప్రదర్శనకు మితమైన వేగంతో చేయాలి.
గృహీతగ్రన్థ ఏవం తు గ్రన్థోఞ్చారణశైక్షకాన్
ఇలా నేర్చుకున్న గ్రంథాన్ని, ఉచ్చారణ అభ్యాసకులు చదవాలి.
క్రుష్టస్య మూర్ద్ధని స్థానం లలాటే ప్రథమస్య తు
క్రుష్ట స్వరం తలపై, ప్రథమ స్వరం నుదుటిపై ఉంచాలి.
కణ్ఠస్థానం చతుర్థస్య మన్ద్రస్య రసనోచ్యతే
మంద్రమైన నాలుగవ స్వర స్థానం నాలుకలో ఉంటుందని చెబుతారు.
అఙ్గుష్టస్యోత్తమే వ్రుష్టో హ్యఙ్గుష్టం ప్రథమః స్వరః
బొటనవేలు ఎత్తుగా ఉన్నప్పుడు, అదే మొదటి స్వరాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
అనామికాయాం షఙ్గస్తు కనిష్టాయాం తు ధైవతః
రింగు వేళ్లపై ఆరో స్వరం, చిన్నవేలిపై ధైవత స్వరం ఉంటాయి.
అపర్వత్వాదమధ్యత్వా దవ్యయత్వాఞ్చ నిత్యశః
మధ్యలో ఉండటం, ఎప్పుడూ మారుతూ ఉండటం, మధ్యలో అంతరాలు లేకపోవడం ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
క్రుష్టేన దేవా జీవన్తి ప్రథమేన తు మానుషాః
దేవతలు ఎత్తైన స్వరంతో జీవిస్తారు, మనుషులు మొదటి స్వరంతో జీవిస్తారు.
అన్ధజాః పితరశ్చైవ చతుర్థస్వరజీవినః
అంధులు, పితృదేవతలు నాలుగవ స్వరంతో జీవిస్తారు.
అతిస్వరేణ నీచేన జగత్స్థావరజఙ్గమాః
చాలా తక్కువ స్వరంతో స్థిరమైనవీ, చలించే జీవులూ జీవిస్తాయి.
దీప్తాయతాకరుణానాం మృదుమధ్యమయోస్తథా
ప్రకాశవంతమైనవి, పొడవైనవి, దయతో కూడినవి, అలాగే మృదువైనవి, మధ్యస్థమైనవి కూడా ఉంటాయి.
దీప్తా మన్ద్రే ద్వితీయ చ ప్రచతుర్థే తథైవ చ
ప్రకాశం మంద్ర స్వరంలో, రెండవదానిలో, అలాగే నాలుగవదానిలో కూడా ఉంటుంది.
శ్రుతయో యా ద్వితీయస్య మృదుమధ్యాయతాః స్మృతాః
రెండవ స్వరానికి సంబంధించిన అంతరాలు మృదువైనవి, మధ్యస్థమైనవి, పొడవైనవిగా గుర్తించబడతాయి.
ఆయతాత్వం భవేన్నీచే మృదుతా తు విపర్యయే
తక్కువ స్వరంలో పొడవైనదనం ఉంటుంది, వ్యతిరేకంగా మృదుత్వం ఉంటుంది.
ద్వితీయే విరతా యా తు క్రుష్టశ్చ పరతో భవేత్
రెండవదానిలో నియమితమైనవి, తరువాత ఎత్తైన స్వరం వస్తుంది.
అత్రైవ విరతా యా తు చతుర్థేన ప్రవర్తతే
ఇక్కడ నియమితమైనవి నాలుగవ స్వరంతో కొనసాగుతాయి.
నాతితారశ్రుతిం కుర్యాత్స్వరయోర్నాపి చాన్తరే
అతి ఎత్తైన స్వరాంతరాన్ని చేయకూడదు, స్వరాల మధ్య కూడా చేయకూడదు.
ద్వివిధా గతిః పదాన్తస్థితసంధిః సహోష్మభిః
చలనం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: పదాంతంలో సంధి, ఊపిరితో కలిపి.
స్వరాన్తరావిరతాని హ్రస్వదీర్ఘఘుటాని చ
స్వరాల మధ్య నియమితమైన అంతరాలు చిన్నవి, పొడవైనవి, అకస్మాత్తుగా ఉండేవి.
దీప్తాముదాత్తే జానీయాద్దీప్తాం చ స్వరితే విదుః
ప్రకాశాన్ని ఉద్గార స్వరంలో తెలుసుకోవాలి; అలాగే స్వరితంలో కూడా ప్రకాశం ఉంటుందని జ్ఞానులు చెబుతారు.
ఉదాత్తశ్చానుదాత్తశ్చ స్వరితప్రచితే తథా
ఉద్గార స్వరం, అనుదాత్త స్వరం, అలాగే స్వరితంతో కూడిన స్వరాలు ఉంటాయి.
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఆచికస్య స్వరత్రయమ్
ఇప్పుడు నేను మూడు రకాల స్వరాలను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
య ఏవోదాత్త ఇత్యుక్తః స ఏవ స్వరితాత్పరః
ఉదాత్తం అని పిలవబడేది వెంటనే స్వరితంతో కలిసిపోతుంది.
వర్ణస్వరో ఽతీతస్వరః స్వరితో ద్వివిధః స్మృతః
ఒక అక్షరానికి స్వరం దాటి పోయినప్పుడు దానిని స్వరితం అంటారు; ఇది రెండు విధాలుగా ఉంటుంది.
స తు సప్తవిధో జ్ఞేయః స్వరః ప్రత్యయదర్శనాత్
ఈ స్వరం సందర్భాన్ని బట్టి ఏడు విధాలుగా ఉండాలని తెలుసుకోవాలి.
సప్తస్వరాన్ప్రయుఞ్జీత దక్షిణం శ్రవణం ప్రతి
ఏడు స్వరాలను కుడి చెవి వినిపించే విధంగా ఉపయోగించాలి.
ఉచ్చాదుఞ్చతరం నాస్తి నీచాన్నీచతరం తథా
ఎత్తైనదానికంటే ఇంకా ఎత్తైనది లేదు; తక్కువదానికంటే ఇంకా తక్కువదీ లేదు.