ఇత్యేతఞ్చరితం సర్వం స్వరాణాం సార్వవైదికమ్
ఇలా స్వరాల ఆచరణ మొత్తం వేదాలలోను ఉంది.
అల్పగ్రన్థం ప్రభూతార్థం సామవేదాఙ్గముత్తమమ్
సామవేదాంగం చిన్నగా ఉన్నా, అర్థం ఎక్కువగా ఉండి, శ్రేష్ఠమైనది.
పవిత్రం పావనం పుణ్యం యథా తుభ్యం ప్రకీర్తితమ్
ఇది పవిత్రమైనది, పవనమైనది, పుణ్యమైనది, నీకు వివరించబడినట్లు.
సప్త స్వరాస్రయో గ్రామా మృర్ఛనాస్త్వేకవింశతిః
ఏడు స్వరాలపై ఆధారపడిన గ్రామం, ఇరవై ఒక మేళకర్తలు ఉన్నాయి.
షఙ్జశ్చ ఋషభశ్చైవ గాన్ధారో మధ్యమస్తథా
షంజ, ఋషభ, గాంధార, మధ్యమ — వీటిని ఇలానే పిలుస్తారు.
షఙ్జమధ్యమగాన్ధారాస్రరయో గ్రామాః ప్రకీర్తితాః
షంజ, మధ్యమ, గాంధార — ఇవే ప్రధానమైన గ్రమాలు అని చెప్పబడింది.
స్వర్గాభ్రాఞ్చైవ గాన్ధారో గ్రామస్థానాని త్రీణి హి
స్వర్గ, ఆభ్ర, గాంధార — ఇవే గ్రమ స్థానాలలో మూడు ముఖ్యమైనవి.
వింశతిర్మధ్యమగ్రామే షఙ్జగ్రామే చతుర్దశ
మధ్యమ గ్రమంలో ఇరవై ఉన్నాయి, షంజ గ్రమంలో పద్నాలుగు ఉన్నాయి.
నదీ విశాలా సుముఖీ చిత్రా చిత్రవతీ ముఖా
నదీ, విశాలా, సుముఖీ, చిత్రా, చిత్రవతీ, ముఖా — ఇవి పేర్లు.
ఆప్యాయినీ విశ్వభృతా చన్ద్రా హేమా కపర్దినీ
ఆప్యాయినీ, విశ్వభృతా, చంద్రా, హేమా, కపర్దినీ — ఇవి కూడా పేర్లు.
షఙ్జే తూత్తరమన్ద్రా స్యాదృషభే చాభిరూహతా
షంజలో ఉత్తరమంద్రా ఉంటుంది; ఋషభలో అభిరూహతా ఉంటుంది.
మధ్యమే ఖలు సౌవీరా హృషికా పఞ్చమే స్వరే
మధ్యమలో సౌవీరా, హృషికా ఐదవ స్వరంలో ఉంటాయి.
నిషాదే రజనీం విద్యాదృషీణాం సప్త మూర్ఛనాః
నిషాదంలో రజనీని తెలుసుకోవాలి; ఋషుల మూర్చనలు ఏడింటి ఉన్నాయి.
పితౄణాం మూర్చ్ఛానాః సప్త తథా యక్షా న సంశయః
పితృదేవతల మూర్చనలు ఏడింటి ఉన్నాయి; యక్షులవీ అంతే, సందేహం లేదు.
షఙ్జః ప్రీణాతి వై దేవానృషీన్ప్రీణాతి చర్షభః
షంజ దేవతలను సంతోషపరుస్తుంది, ఋషభ ఋషులను ఆనందింపజేస్తుంది.
దేవాన్పితౄనృషీంశ్చైవ స్వరః ప్రీణాతి పఞ్చమః
ఐదవ స్వరం దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులను సంతోషపరుస్తుంది.
గానస్య తు దశవిధా గుణవృత్తిస్తు తద్యథా
పాటకు పది రకాల గుణాలు, విధానాలు ఉన్నాయి; అవి ఇలా ఉన్నాయి:
కాకస్వరం మూర్ద్ధగతం తథా స్థానవివర్జితమ్
కాకస్వరము, మూర్ధగతము, అలాగే స్థానం లేనివి.
వ్యాకులం తాలహీనం చ గీతిదోషాశ్చతుర్దశ
అశాంతంగా ఉండటం, తాళం లేకపోవడం — ఇవే పాటలోని పద్నాలుగు దోషాలు.
స్రియో మధురమిచ్ఛన్తి విక్రుష్టమితరే జనాః
శుభలక్షణులు మధురతను కోరుకుంటారు; ఇతరులు ఎత్తైనదాన్ని ఇష్టపడతారు.
కనకాభస్తు గాన్ధారో మధ్యమః కున్దసన్నిభః
గాంధార స్వరం బంగారు వర్ణంలో ఉంటుంది; మధ్యమ స్వరం మల్లెపువ్వు లాంటి తెలుపు రంగులో ఉంటుంది.
నిషాదః సర్వవర్ణః స్యాదిత్యేతాః స్వరవర్ణతాః
నిషాదుడు అన్నివర్ణాలకు చెందినవాడిగా భావించబడతాడు. ఇవే స్వరవర్ణాల లక్షణాలు.
ఋషభో ధైవతశ్చాపీత్యేతౌ వై క్షత్రియావుభౌ
ఋషభం, ధైవతం ఈ రెండూ క్షత్రియులుగా పరిగణించబడతాయి.
శూద్రత్వం విధినార్ద్ధేన పతితత్వాన్న సంశయః
శూద్రత్వం నియమంలో సగం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది; దాని పతిత స్థితిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నిపతతి మధ్యమరాగే స నిషాదం షాఙ్జవం విద్యాత్
మధ్యమ రాగంలో దిగిపోతే, ఆ నిషాదాన్ని షాంజవ వర్గానికి చెందినదిగా గుర్తించాలి.
ఋషభో నిషాదసహితస్తం పఞ్చమమీదృశం విద్యాత్
ఋషభం నిషాదంతో కలిసినప్పుడు, దానిని ఇలాంటి ఐదవదిగా (పంచమంగా) తెలుసుకోవాలి.
ధైవతస్య చ దౌర్బల్యాన్మధ్యమగ్రామ ఉచ్యతే
ధైవతానికి బలహీనత ఉండడం వల్ల, దానిని మధ్యమగ్రామం అని పిలుస్తారు.
ధైవతః కంపితో యత్ర స షఙ్గయామ ఈరితః
ఎక్కడ ధైవతం కంపించబడుతుందో, అక్కడ దానిని షంగయామం అని అంటారు.
తం తు సాధారితం విద్యాత్పఞ్చమస్థం తు కైశికమ్
దానిని సాధారితం అని తెలుసుకోవాలి; ఐదవదాన్ని (పంచమాన్ని) కైశికం అంటారు.
యస్మా త్తు మధ్యమే న్యాసస్తస్మాత్కైశికమధ్యమః
మధ్యమంలోనే నిలయం ఉండడం వల్ల, దానిని కైశిక మధ్యమం అంటారు.