సామసు త్ర్యన్తరం విద్యాదేతావత్స్వరతో ఽన్తరమ్
సామవేదంలో స్వరాల మధ్య మూడు విధాల తేడా ఉందని తెలుసుకోవాలి.
అవిజ్ఞానాద్ధి శిక్షాయాస్తేషాం భవతి విస్వరః
శిక్షను తెలియకపోతే వారి పఠనం అస్వరంగా మారుతుంది.
స వాగ్వజ్రో యజమానం హిర్నాస్తి యథేన్ద్రశత్రుః స్వరతో ఽపరాధాత్
ఆ మాట యజమానుడిని వజ్రంలా నాశనం చేస్తుంది, ఇంద్రశత్రువు స్వరప్రమాదంతో నాశనం అయినట్లు.
సవనాన్యాహురేతాని సామ వాప్యర్ద్ధతోంఽతరమ్
ఈ స్వరాలు సోమయాగాల్లో పఠించబడతాయి; లేదా సామవేదంలో తేడా అర్ధం మాత్రమే ఉంటుంది.
న చ శక్తో ఽసి వ్యక్తస్తు తథా ప్రావచనా విధిః
నీవు దీనిని స్పష్టంగా చెప్పలేవు; పఠనానికి ఇదే నియమం.
ఋగ్వేదే సామవేదే చ వక్తవ్యః ప్రథమః స్వరః
ఋగ్వేదంలోను సామవేదంలోను మొదటి స్వరాన్ని పలకాలి.
ఉచ్చమధ్యమసంఘాతః స్వరో భవతి పార్థివః
పార్థివ స్వరం అంటే ఉన్నత, మధ్య స్వరాల కలయిక.
ద్వితీయాద్యాస్తు మద్రాన్తాస్తైత్తిరీయాశ్చతుఃస్వరాన్
రెండవదానితో మొదలై మంద్ర స్వరంతో ముగిసేవి, తైత్తిరీయుల నాలుగు స్వరాలు.
మన్ద్రః క్రుష్టో మునీశ్వర ఏతాన్కుర్వన్తి సామగాః
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, సామగులు మంద్ర, కృష్ఠ స్వరాలను పాడుతారు.
తథా శాతపథావేతౌ స్వరౌ వాజసనేయినామ్
అలాగే శాతపథబ్రాహ్మణంలో ఈ రెండు స్వరాలు వాజసనేయులవే.
ఇత్యేతఞ్చరితం సర్వం స్వరాణాం సార్వవైదికమ్
ఇలా స్వరాల ఆచరణ మొత్తం వేదాలలోను ఉంది.
అల్పగ్రన్థం ప్రభూతార్థం సామవేదాఙ్గముత్తమమ్
సామవేదాంగం చిన్నగా ఉన్నా, అర్థం ఎక్కువగా ఉండి, శ్రేష్ఠమైనది.
పవిత్రం పావనం పుణ్యం యథా తుభ్యం ప్రకీర్తితమ్
ఇది పవిత్రమైనది, పవనమైనది, పుణ్యమైనది, నీకు వివరించబడినట్లు.
సప్త స్వరాస్రయో గ్రామా మృర్ఛనాస్త్వేకవింశతిః
ఏడు స్వరాలపై ఆధారపడిన గ్రామం, ఇరవై ఒక మేళకర్తలు ఉన్నాయి.
షఙ్జశ్చ ఋషభశ్చైవ గాన్ధారో మధ్యమస్తథా
షంజ, ఋషభ, గాంధార, మధ్యమ — వీటిని ఇలానే పిలుస్తారు.
షఙ్జమధ్యమగాన్ధారాస్రరయో గ్రామాః ప్రకీర్తితాః
షంజ, మధ్యమ, గాంధార — ఇవే ప్రధానమైన గ్రమాలు అని చెప్పబడింది.
స్వర్గాభ్రాఞ్చైవ గాన్ధారో గ్రామస్థానాని త్రీణి హి
స్వర్గ, ఆభ్ర, గాంధార — ఇవే గ్రమ స్థానాలలో మూడు ముఖ్యమైనవి.
వింశతిర్మధ్యమగ్రామే షఙ్జగ్రామే చతుర్దశ
మధ్యమ గ్రమంలో ఇరవై ఉన్నాయి, షంజ గ్రమంలో పద్నాలుగు ఉన్నాయి.
నదీ విశాలా సుముఖీ చిత్రా చిత్రవతీ ముఖా
నదీ, విశాలా, సుముఖీ, చిత్రా, చిత్రవతీ, ముఖా — ఇవి పేర్లు.
ఆప్యాయినీ విశ్వభృతా చన్ద్రా హేమా కపర్దినీ
ఆప్యాయినీ, విశ్వభృతా, చంద్రా, హేమా, కపర్దినీ — ఇవి కూడా పేర్లు.
షఙ్జే తూత్తరమన్ద్రా స్యాదృషభే చాభిరూహతా
షంజలో ఉత్తరమంద్రా ఉంటుంది; ఋషభలో అభిరూహతా ఉంటుంది.
మధ్యమే ఖలు సౌవీరా హృషికా పఞ్చమే స్వరే
మధ్యమలో సౌవీరా, హృషికా ఐదవ స్వరంలో ఉంటాయి.
నిషాదే రజనీం విద్యాదృషీణాం సప్త మూర్ఛనాః
నిషాదంలో రజనీని తెలుసుకోవాలి; ఋషుల మూర్చనలు ఏడింటి ఉన్నాయి.
పితౄణాం మూర్చ్ఛానాః సప్త తథా యక్షా న సంశయః
పితృదేవతల మూర్చనలు ఏడింటి ఉన్నాయి; యక్షులవీ అంతే, సందేహం లేదు.
షఙ్జః ప్రీణాతి వై దేవానృషీన్ప్రీణాతి చర్షభః
షంజ దేవతలను సంతోషపరుస్తుంది, ఋషభ ఋషులను ఆనందింపజేస్తుంది.
దేవాన్పితౄనృషీంశ్చైవ స్వరః ప్రీణాతి పఞ్చమః
ఐదవ స్వరం దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులను సంతోషపరుస్తుంది.
గానస్య తు దశవిధా గుణవృత్తిస్తు తద్యథా
పాటకు పది రకాల గుణాలు, విధానాలు ఉన్నాయి; అవి ఇలా ఉన్నాయి:
కాకస్వరం మూర్ద్ధగతం తథా స్థానవివర్జితమ్
కాకస్వరము, మూర్ధగతము, అలాగే స్థానం లేనివి.
వ్యాకులం తాలహీనం చ గీతిదోషాశ్చతుర్దశ
అశాంతంగా ఉండటం, తాళం లేకపోవడం — ఇవే పాటలోని పద్నాలుగు దోషాలు.
స్రియో మధురమిచ్ఛన్తి విక్రుష్టమితరే జనాః
శుభలక్షణులు మధురతను కోరుకుంటారు; ఇతరులు ఎత్తైనదాన్ని ఇష్టపడతారు.