సో ఽహం స చ త్వం స చ సర్వమేతదాత్మాంస్వయం భాత్యపభేదమోహః
ఆ ఆత్మనే నేను, ఆ ఆత్మనే నీవు, ఇదంతా కూడా అదే ఆత్మ. భేదమనే భ్రమ అజ్ఞానంతో కలుగుతుంది.
స చాపి జాతిస్మరణావబోదస్తత్రైవ జన్మన్యపవర్గమాప
ఆతడే పూర్వజన్మలు గుర్తు చేసుకునే జ్ఞానంతో, అదే జన్మలో ముక్తిని పొందాడు.
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శ్రోర్తృఆణాం చాపి ముక్తిదమ్
ఇది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, వినేవారికీ ముక్తిని ఇస్తుంది.
బ్రహ్మజ్ఞానమిదం శుద్ధం కిమన్యత్కథయామి వై
ఈ బ్రహ్మ జ్ఞానం పవిత్రమైనది. ఇంకేం చెప్పాలి?
అసంతుష్ట ఇవ ప్రాహ భ్రాతరం తం సనన్దనమ్
సంతృప్తి లేని వాడిలా, తన అన్నయ్య అయిన సనందనుని అడిగాడు.
తథాపి నాత్మా ప్రీయేత శృణ్వన్హరికథాం ముహుః
హరి కథలు మళ్లీ మళ్లీ విన్నా, ఆత్మకు సంతృప్తి కలగదు.
సిద్ధిం సుమహతీం ప్రాప్తో నిర్విణ్ణో ఽవాన్తరం బహిః
అతడు గొప్ప సిద్ధిని పొందినా, లోపల బయటా ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నాడు.
న జాయతే కథం ప్రాప్తో జ్ఞానం వ్యాసాత్మజః శిశుః
వ్యాసుని కుమారుడు చిన్నవాడైనా, ఇంత జ్ఞానం ఎలా సంపాదించాడు?
సమాఖ్యాహి మహాభాగ మో౭శాస్త్రార్థవిద్భవాన్
మహాభాగ, నీవు శాస్త్రార్థాన్ని తెలిసినవాడివి. దయచేసి అది నాకు వివరించు.
యాం శ్రుత్వా బ్రహ్మతత్త్వజ్ఞో జాయతే మానవో మునే
ఓ మునీశ్వరా, దాన్ని విని బ్రహ్మతత్త్వాన్ని తెలిసే విధంగా మానవుడు అవుతాడు. దయచేసి అది చెప్పు.
ఋషయశ్చక్రిరే ధర్మం యో ఽనూచానః స నో మహాన్
ఋషులు ధర్మాన్ని ఆచరించారు. శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసినవాడు మనలో గొప్పవాడు.
తన్మే కర్మ సమాచక్ష్వ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
ఏ కార్యాన్ని చేయాలో చెప్పు, వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
యజ్జ్ఞాత్వా సాఙ్గవేదానామభిజ్ఞో జాయతే నరః
దాన్ని తెలుసుకుంటే, వేదాలు అన్నీ మరియు వాటి ఉపాంగాల్లో నిపుణుడవుతాడు మనిషి.
ఛన్దఃశాస్త్రం షడేతాని వాదాఙ్గాని విదుర్బుధాః
ఞానులు ఛందస్సు శాస్త్రాన్ని, ఆరు వాదాంగాలను కూడా తెలుసుకుంటారు.
వేదాశ్చత్వార ఏవైతే ప్రోక్తా ధర్మనిరూపణే
ధర్మ నిర్ణయానికి ఈ నాలుగు వేదాలే ప్రాముఖ్యంగా చెప్పబడ్డాయి.
సో ఽనూచానః ప్రభవతి నాన్యథా గ్రన్థకోటిభిః
వాటిని అధ్యయనం చేసినవాడే విజయం సాధిస్తాడు. వేరు గ్రంథాల కోట్లు ఉన్నా ఫలితం ఉండదు.
త్వంమస్మాసు మహావిజ్ఞః సాంగేష్వేతేషు మానద
మా మధ్యలోని అన్ని విద్యల్లో నీవు ఎంతో జ్ఞానవంతుడవు, మాన్యుడా.
సంక్షేపాత్కథయిష్యామి సారమేషాం సునిశ్చితమ్
ఈ విద్యల సారం నేను స్పష్టంగా, సంక్షిప్తంగా చెబుతాను.
వేదానాం వేదవిద్భిస్తు తచ్ఛృణుష్వ వదామి తే
వేదాలను తెలిసినవారు వేదాల గురించి చెప్పినదాన్ని నీవు విను.
కృతాన్తే స్వరశాస్త్రాణాం ప్రయోక్తవ్య విశేషతః
యజ్ఞాంతంలో స్వరశాస్త్రాన్ని ముఖ్యంగా పాటించాలి.
సామసు త్ర్యన్తరం విద్యాదేతావత్స్వరతో ఽన్తరమ్
సామవేదంలో స్వరాల మధ్య మూడు విధాల తేడా ఉందని తెలుసుకోవాలి.
అవిజ్ఞానాద్ధి శిక్షాయాస్తేషాం భవతి విస్వరః
శిక్షను తెలియకపోతే వారి పఠనం అస్వరంగా మారుతుంది.
స వాగ్వజ్రో యజమానం హిర్నాస్తి యథేన్ద్రశత్రుః స్వరతో ఽపరాధాత్
ఆ మాట యజమానుడిని వజ్రంలా నాశనం చేస్తుంది, ఇంద్రశత్రువు స్వరప్రమాదంతో నాశనం అయినట్లు.
సవనాన్యాహురేతాని సామ వాప్యర్ద్ధతోంఽతరమ్
ఈ స్వరాలు సోమయాగాల్లో పఠించబడతాయి; లేదా సామవేదంలో తేడా అర్ధం మాత్రమే ఉంటుంది.
న చ శక్తో ఽసి వ్యక్తస్తు తథా ప్రావచనా విధిః
నీవు దీనిని స్పష్టంగా చెప్పలేవు; పఠనానికి ఇదే నియమం.
ఋగ్వేదే సామవేదే చ వక్తవ్యః ప్రథమః స్వరః
ఋగ్వేదంలోను సామవేదంలోను మొదటి స్వరాన్ని పలకాలి.
ఉచ్చమధ్యమసంఘాతః స్వరో భవతి పార్థివః
పార్థివ స్వరం అంటే ఉన్నత, మధ్య స్వరాల కలయిక.
ద్వితీయాద్యాస్తు మద్రాన్తాస్తైత్తిరీయాశ్చతుఃస్వరాన్
రెండవదానితో మొదలై మంద్ర స్వరంతో ముగిసేవి, తైత్తిరీయుల నాలుగు స్వరాలు.
మన్ద్రః క్రుష్టో మునీశ్వర ఏతాన్కుర్వన్తి సామగాః
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, సామగులు మంద్ర, కృష్ఠ స్వరాలను పాడుతారు.
తథా శాతపథావేతౌ స్వరౌ వాజసనేయినామ్
అలాగే శాతపథబ్రాహ్మణంలో ఈ రెండు స్వరాలు వాజసనేయులవే.