అవబోధాయ తే బ్రహ్మన్దృష్టాన్తో దర్శితో మయా
"నీకు అర్థమయ్యేలా నేను ఉదాహరణ చూపించాను, ఓ బ్రాహ్మణా."
తదేవం త్వం సమాచక్ష్వ కతమస్త్వమహం తథా
"ఇప్పుడు నీవు చెప్పు. నువ్వెవరు? నేనెవరు?"
నిదాధః ప్రాహ భగవన్నాచార్యస్త్వమృభుర్మమ్
నిదాఘుడు ఇలా అన్నాడు: "భగవంతుడా, నువ్వు నా ఆచార్యుడు కాదవు, నీవు ఋభువు."
యథాచార్యస్య తేన త్వాం మన్యే ప్రాప్తమహం గురుమ్
"ఆచార్యునికి లాగానే, నిన్ను నేను గురువుగా భావిస్తున్నాను."
గురుస్నేహాదృభుర్నామనిదాఘం సముపాగతః
"గురువుకు ఉన్న ప్రేమతో, ఋభు అనే వారు నిదాఘుని వద్దకు వచ్చారు."
పరమార్థసారభూతం యత్తదద్వైతమశేషతః
"పరమార్థసారం అయిన అద్వైతాన్ని పూర్తిగా తెలియజేశాడు."
నిదాఘో ఽప్యుపదేశేన తేనాద్వైతపరో ఽభవత్
"ఆ ఉపదేశంతో నిదాఘుడూ అద్వైతాన్ని ఆశ్రయించాడు."
తథా బ్రహ్మతనౌ ముక్తిమవాచ పరమాద్విజః
అలా ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మస్వరూపంలో మోక్షాన్ని వివరించాడు.
భవ సర్వగతం జ్ఞానమాత్మానమవనీపతే
ఓ రాజా, ఆత్మ అనగా అన్నిటినీ వ్యాపించిన జ్ఞానం అని తెలుసుకో.
భ్రాన్తదృష్టిభిరాత్మాపి తథైకః సన్పృథక్ పృథక్
ఆత్మ ఒక్కటే అయినా, మాయతో కలిగిన దృష్టివల్ల వేర్వేరు, భిన్నంగా కనిపిస్తుంది.
సో ఽహం స చ త్వం స చ సర్వమేతదాత్మాంస్వయం భాత్యపభేదమోహః
ఆ ఆత్మనే నేను, ఆ ఆత్మనే నీవు, ఇదంతా కూడా అదే ఆత్మ. భేదమనే భ్రమ అజ్ఞానంతో కలుగుతుంది.
స చాపి జాతిస్మరణావబోదస్తత్రైవ జన్మన్యపవర్గమాప
ఆతడే పూర్వజన్మలు గుర్తు చేసుకునే జ్ఞానంతో, అదే జన్మలో ముక్తిని పొందాడు.
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శ్రోర్తృఆణాం చాపి ముక్తిదమ్
ఇది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, వినేవారికీ ముక్తిని ఇస్తుంది.
బ్రహ్మజ్ఞానమిదం శుద్ధం కిమన్యత్కథయామి వై
ఈ బ్రహ్మ జ్ఞానం పవిత్రమైనది. ఇంకేం చెప్పాలి?
అసంతుష్ట ఇవ ప్రాహ భ్రాతరం తం సనన్దనమ్
సంతృప్తి లేని వాడిలా, తన అన్నయ్య అయిన సనందనుని అడిగాడు.
తథాపి నాత్మా ప్రీయేత శృణ్వన్హరికథాం ముహుః
హరి కథలు మళ్లీ మళ్లీ విన్నా, ఆత్మకు సంతృప్తి కలగదు.
సిద్ధిం సుమహతీం ప్రాప్తో నిర్విణ్ణో ఽవాన్తరం బహిః
అతడు గొప్ప సిద్ధిని పొందినా, లోపల బయటా ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నాడు.
న జాయతే కథం ప్రాప్తో జ్ఞానం వ్యాసాత్మజః శిశుః
వ్యాసుని కుమారుడు చిన్నవాడైనా, ఇంత జ్ఞానం ఎలా సంపాదించాడు?
సమాఖ్యాహి మహాభాగ మో౭శాస్త్రార్థవిద్భవాన్
మహాభాగ, నీవు శాస్త్రార్థాన్ని తెలిసినవాడివి. దయచేసి అది నాకు వివరించు.
యాం శ్రుత్వా బ్రహ్మతత్త్వజ్ఞో జాయతే మానవో మునే
ఓ మునీశ్వరా, దాన్ని విని బ్రహ్మతత్త్వాన్ని తెలిసే విధంగా మానవుడు అవుతాడు. దయచేసి అది చెప్పు.
ఋషయశ్చక్రిరే ధర్మం యో ఽనూచానః స నో మహాన్
ఋషులు ధర్మాన్ని ఆచరించారు. శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసినవాడు మనలో గొప్పవాడు.
తన్మే కర్మ సమాచక్ష్వ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
ఏ కార్యాన్ని చేయాలో చెప్పు, వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
యజ్జ్ఞాత్వా సాఙ్గవేదానామభిజ్ఞో జాయతే నరః
దాన్ని తెలుసుకుంటే, వేదాలు అన్నీ మరియు వాటి ఉపాంగాల్లో నిపుణుడవుతాడు మనిషి.
ఛన్దఃశాస్త్రం షడేతాని వాదాఙ్గాని విదుర్బుధాః
ఞానులు ఛందస్సు శాస్త్రాన్ని, ఆరు వాదాంగాలను కూడా తెలుసుకుంటారు.
వేదాశ్చత్వార ఏవైతే ప్రోక్తా ధర్మనిరూపణే
ధర్మ నిర్ణయానికి ఈ నాలుగు వేదాలే ప్రాముఖ్యంగా చెప్పబడ్డాయి.
సో ఽనూచానః ప్రభవతి నాన్యథా గ్రన్థకోటిభిః
వాటిని అధ్యయనం చేసినవాడే విజయం సాధిస్తాడు. వేరు గ్రంథాల కోట్లు ఉన్నా ఫలితం ఉండదు.
త్వంమస్మాసు మహావిజ్ఞః సాంగేష్వేతేషు మానద
మా మధ్యలోని అన్ని విద్యల్లో నీవు ఎంతో జ్ఞానవంతుడవు, మాన్యుడా.
సంక్షేపాత్కథయిష్యామి సారమేషాం సునిశ్చితమ్
ఈ విద్యల సారం నేను స్పష్టంగా, సంక్షిప్తంగా చెబుతాను.
వేదానాం వేదవిద్భిస్తు తచ్ఛృణుష్వ వదామి తే
వేదాలను తెలిసినవారు వేదాల గురించి చెప్పినదాన్ని నీవు విను.
కృతాన్తే స్వరశాస్త్రాణాం ప్రయోక్తవ్య విశేషతః
యజ్ఞాంతంలో స్వరశాస్త్రాన్ని ముఖ్యంగా పాటించాలి.