విశాలామగమత్కృష్ణే సమావేశితమానసః
తన మనస్సు పూర్తిగా లీనమైన స్థితిలో, కృష్ణుని విశాలమైన పురాన్ని చేరాడు.
విష్ణ్వాఖ్యే నిర్మలే బ్రహ్మణ్యవాప నృపతిర్లయమ్
విష్ణువు అనే పవిత్రమైన బ్రహ్మంలో ఆ రాజు లయాన్ని పొందాడు.
బుభుజే విషయాన్కర్మ చక్రే చానభిసంధితమ్
అతడు విషయాలను అనుభవిస్తూ, ఫలితాన్ని ఆశించకుండా కర్మలు చేసేవాడు.
అవాప సిద్ధిమత్యన్తత్రితాపక్షపణీం మునే
ఓ మునీశ్వరా, అతడు అన్ని బాధలను తొలగించే పరిపూర్ణ సిద్ధిని పొందాడు.
తాపత్రయచికిత్సార్థం కిమన్యత్కథయామి తే
తాపత్రయ నివారణ కోసం నీకు ఇంకేమి చెప్పాలి?
తథాపి మే మనో భ్రాన్తం న స్థితిం లభతేంఽజసా
అయినా నా మనస్సు ఇంకా భ్రమలోనే ఉంది, సులభంగా స్థిరపడటం లేదు.
సోఢుం శక్యేత మనుజైస్తన్మమాఖ్యాహి మానద
ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా, ఈ స్థితిని మనిషి ఎలా తట్టుకోగలడో నాకు చెప్పు.
ఉవాచ హర్షసంయుక్తః స్మరన్భఘరతచేష్టితమ్
ఆయన ఆనందంతో నిండిపోయి, భగవంతుడైన రాజు చేసిన కార్యాలను గుర్తు చేసుకుంటూ మాట్లాడాడు.
యం శ్రుత్వా త్వన్మనో భ్రాన్తమాస్థానం లభతే భూశమ్
ఎవరిని వినగానే నీ మనసు అయోమయంగా ఉండి, మళ్లీ స్థిరంగా తన స్థానం పొందుతుందో, ఆయనే.
ఆర్షభో యస్య నామ్నేదం భారతం ఖణ్డముచ్యతే
ఆ మహాత్ముడి పేరుతోనే ఈ భరత ఖండాన్ని 'భారతం' అని పిలుస్తారు.
పాలయామాస ధర్మేణ పితృబద్రఞ్జయన్ ప్రజాః
ఆయన ధర్మబద్ధంగా పాలించి, తన ప్రజలను తండ్రిలా సంతోషపరిచాడు.
సర్వదేవాత్మకం ధ్యాయన్నానాకర్మసు తన్మతిః
అన్ని దేవతల సారాన్ని ధ్యానిస్తూ, తన మనసు అనేక పనుల్లో నిమగ్నమయ్యేది.
ముక్త్వా రాజ్యం యయౌ విద్వాన్పులస్త్యపుహాశ్రమమ్
ఆ జ్ఞాని తన రాజ్యాన్ని వదిలి, పులస్త్యుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
తత్రాసౌ తాపసో తాపసో భూత్వా విష్ణోరారాధనం మునే
అక్కడ తపస్సు చేసుకుంటూ, విష్ణువును భక్తితో ఆరాధించాడు, మునీశ్వరా.
నిత్యం ప్రాతః సమాప్లుత్య నిర్మలే ఽభలి నారద
ప్రతి ఉదయం, స్వచ్ఛమైన నీటిలో స్నానం చేసి, నారదా, తన కర్మలు ఆచరించేవాడు.
అథాశ్రమే సమాగత్య వాసుదేవం జగత్పతిమ్
ఆశ్రమానికి వచ్చి, జగత్పతియైన వాసుదేవుని ఆరాధించాడు.
ఫలైః పుష్పైంస్తథా పత్రైస్తులస్యాః స్వచ్ఛవారిభిః
ఫలాలు, పువ్వులు, తులసి ఆకులు, స్వచ్ఛమైన నీటితో ఆయన పూజ చేశాడు.
సచైకదా మహాభాగః స్నాత్వా ప్రాతః సమాహితః
ఒకసారి, మహాభాగుడా, ఉదయం స్నానం చేసి, మనస్సు ఏకాగ్రంగా పెట్టుకున్నాడు.
అథాజగామ తత్తీరం జలం పాతుం పిపాసితా
అప్పుడే, దాహంగా, ఆ నది తీరానికి వెళ్లి నీరు తాగడానికి ప్రయత్నించాడు.
తతః సమభవత్తత్ర పీతప్రాయే జలే తయా
అక్కడ, ఆమె నీరు తాగిపోతున్న సమయంలో, అకస్మాత్తుగా ఒక సంఘటన జరిగింది.
తతః సా సింహసన్నాదాదుత్ప్లుతా నిమ్నగాతటమ్
ఆమె సింహం గర్జనతో భయపడి, నది ఒడ్డుకు దూకింది.
తముహ్యమానం వేగేన వీచిమాలాపరిప్లుతమ్
అప్పుడు, అతను ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయి, అలల మధ్య మునిగిపోయాడు.
గర్భప్రచ్యుతిదుఃఖేన ప్రోత్తుఙ్గాక్రణేన చ
గర్భం పోయిన బాధతో, ఆమె శరీరం పైకి లేచింది.
హరిణీం తాం విలోక్యాథ విపన్నాం నృపతాపసః
ఆ హరిణిని దుఃఖంతో పడిపోయినదిగా చూసి, ఆ రాజర్షి మనసు కలత చెందాడు.
చకారానుదినం చాసౌ మృగపోతస్య వై నృపః
రాజు, రోజూ ఆ మృగశిశువును ప్రేమతో చూసుకుంటూ పెంచాడు.
చచారాశ్రమపర్యన్తం తృణాని గహనేషు సః
ఆయన ఆశ్రమ పరిసరాల్లో, అడవిలోని గడ్డిని వెతుకుతూ తిరిగేవాడు.
ప్రాతర్గత్వాదిదూరం చ సాయమాయాత్యథాశ్రమమ్
ఉదయం అతడు చాలా దూరంగా వెళ్లేవాడు, సాయంత్రం తిరిగి ఆశ్రమానికి వచ్చేవాడు.
తస్యతస్మిన్మృగే దూరసమీపపరివర్తిని
అక్కడ ఆ జింక కొన్నిసార్లు దగ్గరగా, మరికొన్నిసార్లు దూరంగా తిరిగేది.
విముక్తరాజ్యతనయః ప్రోజ్ఝితాశేషబాన్ధవః
తన రాజ్యం, కుమారులను వదిలి, బంధువులందరినీ విడిచిపెట్టినవాడు అతడు.
కిం వృకైభక్షితో వ్యాఘ్నైః కిం సింహేన నిపాతితః
ఆయనను ఏనాడైనా నక్కలు తినేశాయేమో? పులులు చంపేశాయేమో? లేక సింహం పడగొట్టిందేమో?