కలేవరోపభోగ్యం హి గృహక్షేత్రాదికం చ యత్
ఇది శరీరంతో అనుభవించే ఇల్లు, భూమి మొదలైనవి అన్నీ కూడా అంతే.
ఇత్థం చ పుత్రపౌత్రేషు తద్దేహోత్పాదితేషు చ
అలాగే, కుమారులు, మనవులు, ఆ శరీరం నుంచి పుట్టినవారిలో కూడా అంతే.
సర్వదేహోపభోగాయ కురుతే కర్మ మానవః
ప్రతి మనిషి అన్ని శరీరాల ఆనందం కోసం కర్మలు చేస్తాడు.
మృణ్మయం హి యథా గేహం లిప్యతే వై మృదం భసా
మట్టి ఇల్లు మట్టి, గోమయంతో పూత వేస్తారు కదా — అలాగే.
పఞ్చభోగాత్మకైర్భోగైః పఞ్చభోగాత్మకం వపుః
ఐదు రకాల అనుభవాలతో కూడిన శరీరం, ఐదు రకాల భోగాలతో ఆనందించబడుతుంది.
అనేకజన్మసాహస్త్రం ససారపదవీం వ్రజన్
అనేక జన్మల వేల మార్గాన్ని జీవుడు సంచరిస్తూ పోతాడు.
ప్రక్షాల్యతే యదా సౌమ్య రేణుర్జ్ఞానోష్ణవారిణా
ఓ మృదువైనవాడా! జ్ఞానపు వేడినీటితో ధూళి కడుగబడినప్పుడు —
మోహశ్రమే శమం యాతే స్వచ్ఛాన్తఃకరణః పుమాన్
మోహపు అలసట పోయినప్పుడు, మనిషి మనస్సు నిర్మలంగా, ప్రశాంతంగా మారుతుంది.
నిర్వాణమయ ఏవాయమాత్మా జ్ఞానమయో ఽమలః
ఈ ఆత్మ స్వరూపం విముక్తి, జ్ఞానం, పవిత్రతతో కూడి ఉంటుంది.
జలస్య నాగ్నినా సంగః స్థాలీసంగాత్తథాపి హి
నీళ్ళు ఎప్పుడూ అగ్నితో కలవవు, కానీ పాత్రను తాకుతాయి.
తథాత్మా ప్రకృతేః సంగాదహంమానాదిదూషితః
అలాగే, ఆత్మ ప్రకృతిని తాకినప్పుడు, అహంకారం మొదలైన మలినాలతో కలుషితమవుతుంది.
తదేతత్కథితం బీజమవిద్యాయా మయా తవ
అవిద్యకి మూలాన్ని నేను నీకు వివరించాను.
క్లేశానాం చ క్షయకరం యోగాదన్యన్న విద్యతే
యోగం తప్ప బాధలను తొలగించేది మరొకటి లేదు.
ఖాణ్డిక్యో ఽమృతవచ్ఛ్రత్వా పునరాహ తమీరయన్
ఖాండిక్యుడు అమృతంలా మధురంగా, అతనికి ప్రేరణనిచ్చేలా మళ్లీ మాట్లాడాడు.
విజ్ఞాతయో గశాస్త్రార్థస్త్వమస్యాం నిమిసంతతౌ
ఈ తక్కువ సమయంలోనే నీవు శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించావు.
యత్ర స్థితో న చ్యవతే ప్రాప్య బ్రహ్మలయం మునిః
బ్రహ్మంతో ఏకత్వాన్ని పొందిన ముని, అక్కడ నిలిచి ఎప్పుడూ తొలగిపోవడు.
బన్ధస్య విషయాసంగి ముక్తేర్నిర్విషయం తథా
విషయాలపై ఆసక్తి ఉంటే బంధనం, వాటి నుండి విముక్తి ఉంటే ముక్తి.
చిన్తయేన్ముక్తయే తేన బ్రహ్మభూతం పరేశ్వరమ్
విముక్తికోసం బ్రహ్మరూపమైన పరమేశ్వరుని మనస్సులో ధ్యానించాలి.
వికార్యమాత్మనః శక్త్యా లోహమాకర్షకో యథా
మాగ్నెట్ శక్తితో ఇనుపను ఆకర్షించునట్లు, ఆత్మ శక్తితో కూడా అలాగే జరుగుతుంది.
తస్యా బ్రహ్మణి సంయోగో యోగ ఇత్యభిధీయతే
ఆ ఆత్మ బ్రహ్మంతో ఏకమవడాన్ని యోగం అంటారు.
యస్య యోగః స వై యోగీ ముముక్షురమిధీయతే
ఎవరికీ యోగం కలిగిందో, అతడే ముక్తిని కోరే యోగి.
వినిష్యన్నసమాధిస్తు పరబ్రహ్మోపలబ్ధిమాన్
సమాధిలో స్థిరమైనవాడు పరబ్రహ్మాన్ని సాక్షాత్కరించగలడు.
జన్మాన్తరైరభ్యసనాన్ముక్తిః పూర్వస్య జాయతే
పూర్వజన్మలలో సాధన వల్ల ముక్తి కలుగుతుంది.
ప్రాప్నోతి యోగీ యోగాగ్నిదగ్ధకర్మచయో ఽచిరాత్
యోగి యోగాగ్ని ద్వారా తన కర్మలను కాల్చి, త్వరగా యోగాన్ని పొందుతాడు.
సేవేత యోగీ నిష్కామో యిగితాం స్వమనో నయన్
కామనలేని యోగి, తన మనస్సును నియంత్రిస్తూ యోగాన్ని ఆచరించాలి.
కుర్వ్వీత బ్రహ్మణి తథా పరిస్మిన్ప్రవణం మనః
అతడు తన మనస్సును బ్రహ్మలో, పరమాత్మలో స్థిరపరచాలి.
విశిష్టఫలదాః కామ్యా నిష్కామానాం విముక్తిదాః
కామ్యమైన క్రతువులు కోరికలతో చేసే వారికి గొప్ప ఫలితాలు ఇస్తాయి; కోరికలు లేని వారికి విముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి.
యమాఖ్యైర్నియమాఖ్యైశ్చ యుఞ్జీత నియతో యతిః
నియమంగా జీవించే యతి యమాలు, నియమాలు అనే వాటిని ఆచరించాలి.
ప్రాణాయామః స విజ్ఞేయః సబీజో ఽబీజ ఏవ చ
ప్రాణాయామం అనేది బీజంతో కూడినదిగా, బీజం లేనిదిగా రెండూ తెలుసుకోవాలి.
కురుతః సద్విధానేన తృతీయః సంయమాత్తయోః
ఆ రెండు నియమాలను సరిగా పాటిస్తే, మూడవది నియమంతో కలుగుతుంది.