క్షత్రియాణామయం ధర్మో యత్ప్రజాపరిపాలనమ్
క్షత్రియులకు ఉన్న ధర్మం అంటే ప్రజలను రక్షించడమే.
యత్రాశక్తస్య మే దోషో నైవాస్త్యపకృతే త్వయా
నేను చేయలేని చోట నీవు తప్పు చేసినా, ఆ తప్పు నాది కాదు.
జన్మోపర్భాగలిప్సార్థమియం గజ్యస్పృహా మమ
పుట్టుకలో, అదృష్టంలో నాకు భాగం రావాలనే కోరికతోనే నాకు ఈ రాజ్యాసక్తి కలిగింది.
న యాచ్ఞా క్షత్రబన్ధూనాం ధర్మాయైతత్సతాం మతమ్
క్షత్రియ స్నేహితుల దగ్గర దానం అడగడం ధర్మంగా మంచివారు భావించరు.
రాజ్యం గృధ్నన్తి విద్వాంసో మమత్వాకృష్టచేతసః
తమ మనస్సు మమకారంతో ఆకర్షితమైన పండితులు రాజ్యాన్ని కోరుకుంటారు.
అహం చ విద్యయా మృత్యుం తర్తుకామః కరోమి వై
నేను కూడా జ్ఞానం ద్వారా మరణాన్ని దాటి పోవాలని ఆశించి ప్రయత్నిస్తున్నాను.
తదిదం తే మనో దిష్ట్యా వివేకైశ్చర్యతాం గతమ్
అందుకే, నీ మనస్సు అదృష్టవశాత్తూ వివేకంతో ఆశ్చర్యానికి చేరుకుంది.
అనాత్మన్యాత్మబుద్ధిర్యా హ్యస్వే స్వవిషయా మతిః
తనది కానిదాన్ని తనదిగా భావించడం, ఆత్మను అనాత్మలో చూడడం — ఇదే తప్పు జ్ఞానం.
పఞ్చభూతాత్మకే దేహే దేహీ మోహతమోవృత్తః
ఐదు భూతాలతో కూడిన ఈ శరీరంలో, మోహాంధకారంతో మునిగిపోయిన జీవుడు నివసిస్తాడు.
ఆకాశవాయ్వగ్రిజలపృథివీభిః పృథక్ స్థితే
ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, నీరు, భూమి — ఇవన్నీ వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
కలేవరోపభోగ్యం హి గృహక్షేత్రాదికం చ యత్
ఇది శరీరంతో అనుభవించే ఇల్లు, భూమి మొదలైనవి అన్నీ కూడా అంతే.
ఇత్థం చ పుత్రపౌత్రేషు తద్దేహోత్పాదితేషు చ
అలాగే, కుమారులు, మనవులు, ఆ శరీరం నుంచి పుట్టినవారిలో కూడా అంతే.
సర్వదేహోపభోగాయ కురుతే కర్మ మానవః
ప్రతి మనిషి అన్ని శరీరాల ఆనందం కోసం కర్మలు చేస్తాడు.
మృణ్మయం హి యథా గేహం లిప్యతే వై మృదం భసా
మట్టి ఇల్లు మట్టి, గోమయంతో పూత వేస్తారు కదా — అలాగే.
పఞ్చభోగాత్మకైర్భోగైః పఞ్చభోగాత్మకం వపుః
ఐదు రకాల అనుభవాలతో కూడిన శరీరం, ఐదు రకాల భోగాలతో ఆనందించబడుతుంది.
అనేకజన్మసాహస్త్రం ససారపదవీం వ్రజన్
అనేక జన్మల వేల మార్గాన్ని జీవుడు సంచరిస్తూ పోతాడు.
ప్రక్షాల్యతే యదా సౌమ్య రేణుర్జ్ఞానోష్ణవారిణా
ఓ మృదువైనవాడా! జ్ఞానపు వేడినీటితో ధూళి కడుగబడినప్పుడు —
మోహశ్రమే శమం యాతే స్వచ్ఛాన్తఃకరణః పుమాన్
మోహపు అలసట పోయినప్పుడు, మనిషి మనస్సు నిర్మలంగా, ప్రశాంతంగా మారుతుంది.
నిర్వాణమయ ఏవాయమాత్మా జ్ఞానమయో ఽమలః
ఈ ఆత్మ స్వరూపం విముక్తి, జ్ఞానం, పవిత్రతతో కూడి ఉంటుంది.
జలస్య నాగ్నినా సంగః స్థాలీసంగాత్తథాపి హి
నీళ్ళు ఎప్పుడూ అగ్నితో కలవవు, కానీ పాత్రను తాకుతాయి.
తథాత్మా ప్రకృతేః సంగాదహంమానాదిదూషితః
అలాగే, ఆత్మ ప్రకృతిని తాకినప్పుడు, అహంకారం మొదలైన మలినాలతో కలుషితమవుతుంది.
తదేతత్కథితం బీజమవిద్యాయా మయా తవ
అవిద్యకి మూలాన్ని నేను నీకు వివరించాను.
క్లేశానాం చ క్షయకరం యోగాదన్యన్న విద్యతే
యోగం తప్ప బాధలను తొలగించేది మరొకటి లేదు.
ఖాణ్డిక్యో ఽమృతవచ్ఛ్రత్వా పునరాహ తమీరయన్
ఖాండిక్యుడు అమృతంలా మధురంగా, అతనికి ప్రేరణనిచ్చేలా మళ్లీ మాట్లాడాడు.
విజ్ఞాతయో గశాస్త్రార్థస్త్వమస్యాం నిమిసంతతౌ
ఈ తక్కువ సమయంలోనే నీవు శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించావు.
యత్ర స్థితో న చ్యవతే ప్రాప్య బ్రహ్మలయం మునిః
బ్రహ్మంతో ఏకత్వాన్ని పొందిన ముని, అక్కడ నిలిచి ఎప్పుడూ తొలగిపోవడు.
బన్ధస్య విషయాసంగి ముక్తేర్నిర్విషయం తథా
విషయాలపై ఆసక్తి ఉంటే బంధనం, వాటి నుండి విముక్తి ఉంటే ముక్తి.
చిన్తయేన్ముక్తయే తేన బ్రహ్మభూతం పరేశ్వరమ్
విముక్తికోసం బ్రహ్మరూపమైన పరమేశ్వరుని మనస్సులో ధ్యానించాలి.
వికార్యమాత్మనః శక్త్యా లోహమాకర్షకో యథా
మాగ్నెట్ శక్తితో ఇనుపను ఆకర్షించునట్లు, ఆత్మ శక్తితో కూడా అలాగే జరుగుతుంది.
తస్యా బ్రహ్మణి సంయోగో యోగ ఇత్యభిధీయతే
ఆ ఆత్మ బ్రహ్మంతో ఏకమవడాన్ని యోగం అంటారు.