ఇయాడజ సో ఽపి సుబహూన యజ్ఞాఞ్జ్ఞానవ్యపాశ్రయః
అతడూ అనేక యజ్ఞాలు చేసి, జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్నాడు.
ఏకదా వర్తమానస్య యాగే యోగవిదాం వర
ఒకసారి యజ్ఞం జరుగుతున్నప్పుడు, యోగవిద్యలో నిపుణుడవు విను—
తతో రాజా హతాం జ్ఞాత్వా ధేనుం వ్యాఘ్రేణ చర్త్విజః
అప్పుడు రాజు, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే ఆవును పులి చంపిందని తెలుసుకున్నాడు.
తే చోచుర్నవయంవిద్మః కశేరుః పృచ్ఛ్యతామితి
అప్పుడు వారు, 'మేము తెలియదు; ఎవరు చేశారో అడగాలి,' అని అన్నారు.
శునకం పృచ్ఛ రాజేన్ద్ర వేద స వేత్స్యతి
ఓ రాజా, శునకుని అడుగు; వేదాన్ని అతడికి బాగా తెలుసు.
న కశేరుర్నచైవాహం న చాన్యః సాంప్రతం భువి
ఇప్పుడు భూమిపై కశేరు గానీ, నేనుగానీ, ఇంకెవ్వరూ కూడా తెలియదు.
స చాహ తం వ్రజామ్యేష ప్రష్టుమాత్మరిపుం మునే
అతను ఆ మునికి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మునీశ్వరా, నా శత్రువును అడగడానికి నేను ఇప్పుడే వెళ్తున్నాను.'
ప్రాయశ్చిత్తం స చేత్పృష్టో వదిష్యతి రిపుర్మమ
నా శత్రువును అడిగితే, అతను ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పేస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా రథమారుహ్య కృష్ణాజినధరో నృపః
ఇలా చెప్పి, ఆ రాజు కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, తన రథంపై ఎక్కాడు.
తమాయాన్తం సమాలోక్య ఖాఞ్జడిక్యో రిపుమాత్మనః
అతను దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, తన శత్రువు అయిన ఖాండిక్యుడు ఇలా అన్నాడు—
కృష్ణాజినత్వక్కవచభావేనాస్మాన్హనిష్యసి
కృష్ణాజినాన్ని కవచంలా ధరించి, నన్ను చంపాలని ఉద్దేశిస్తున్నావు.
మృగానాం వద పృష్టేషు మూఢ కృష్ణాజినం న కిమ్
ఓ మూర్ఖా, చెప్పు చూద్దాం: జంతువుల వెనుక భాగాల్లో కృష్ణాజినం వారి దే కాదు ఏమి?
స త్వామహం హనిష్యామి న మే జీవన్విమోక్ష్యసే
నేను నిన్ను చంపుతాను; నీవు బతికి పోవడానికి నేను అనుమతించను.
ఖాణ్డిక్య సంశయం ప్రష్టుం భవన్తమహమాగతః
ఓ ఖాండిక్యా, నేను నిన్ను ఒక సందేహం అడగడానికి వచ్చాను.
తతః స మన్త్రిభిః సార్ద్ధమేకాన్తే సపురోహితః
ఆ తరువాత, తన మంత్రులతో పాటు పురోహితుడిని తీసుకుని, ఒంటరిగా ఒక ప్రదేశానికి వెళ్లాడు.
తమూర్మన్త్రిణో వధ్యో రిపురేష వశఙ్గతః
మంత్రులు ఇలా అన్నారు: 'ఈ శత్రువు ఇప్పుడు నీ అధీనంలో ఉన్నాడు, అతన్ని చంపాలి.'
ఖాణ్డిక్యశ్చాహ తాన్సర్వానేవ మేవ న సంశయః
ఖాండిక్యుడు వారందరితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ విషయంలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
పరలోకజయస్తస్య పృథివీ సకలా మమ
అతను పరలోకాన్ని గెలిచితే, మొత్తం భూమి నాదే అవుతుంది.
పరలోకజయో ఽనన్తః స్వల్పకాలో మహీజయః
పరలోక విజయం శాశ్వతం; భూమిపై గెలుపు తక్కువ కాలమే ఉంటుంది.
తతస్తమభ్యుపేత్యాహ ఖాణ్డిక్యో జనకో రిపుమ్
ఆ తరువాత ఖాండిక్యుడు తన శత్రువు అయిన జనకుని దగ్గరకు వెళ్లి మాట్లాడాడు.
తతః ప్రాహ యథావృత్తం హోమధేనువధం మునే
తర్వాత, యజ్ఞంలో గోవును ఎలా చంపారో మునికి వివరంగా చెప్పాడు.
స చాచష్ట యథాన్యాయం మునే కేశిధ్వజాయ తత్
మరి, మునీశ్వరా, ఆ విషయాన్ని కేశిధ్వజునికి కూడా సరిగ్గా వివరించాడు.
విదితార్థః స తేనైవమనుజ్ఞాతో మహాత్మనా
ఆ విషయం తెలుసుకున్న అతడిని ఆ మహాత్ముడు అనుమతించాడు.
క్రమేణ విధివద్యాగం నీత్వా సో ఽవభృథాప్లుతః
అతడు యాగాన్ని క్రమంగా, విధిగా నిర్వహించి, చివర్లో స్నానం చేశాడు.
పూజితా ఋత్విజః సర్వే సదస్యా మానితా మయా
అందరు ఋత్విజులు గౌరవించబడ్డారు, సభలోని సభ్యులందరినీ నేను సత్కరించాను.
యథాహం మర్త్యలోకస్య మయా సర్వం విచష్టితమ్
నేను మానవ లోకానికి సంబంధించిన సంగతులన్నీ చెప్పినట్లుగానే,
ఇత్థం తు చిన్తయన్నేవ సంమార స మహీపతిః
ఇలా ఆలోచిస్తూ ఆ రాజు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు.
స జగామ తతో భూయో రథమారుహ్య పార్థివః
ఆ తరువాత ఆ రాజు తన రథంపై ఎక్కి ముందుకు వెళ్లాడు.
ఖాణ్డిక్యో ఽపి పునర్ద్దష్ట్వా తమాయాన్తం ధృతాయుధః
ఖాండిక్యుడు ఆయుధంతో సిద్ధంగా ఉండి, అతడిని మళ్లీ వస్తున్నట్టు చూసాడు.
అహం తు నాపకారాయ ప్రాప్తః ఖాణ్డిక్య మా క్రుధః
ఖాండిక్యా, నిన్ను హాని చేయడానికి నేను రాలేదు—కోపపడవద్దు.