పరః పరాణాం సకలా న యత్ర క్లేశాదయః సంతి పరావరేశే
అతడు పరములలో పరముడు, అక్కడ బాధలు లేవు; పైకీ లోకాలకు అధిపతి ఆయనే.
సర్వేశ్వరః సర్వనిసర్గవేత్తా సమస్కశక్తిః పరమేశ్వరాఖ్యః
అతడు సమస్తానికి అధిపతి, సృష్టి అంతా తెలిసినవాడు, అన్ని శక్తులు కలవాడు, పరమేశ్వరుడని పిలవబడతాడు.
తత్ప్రాప్తికారణం బ్రహ్మ తవేతత్ప్రతిపద్యతే
ఆయనను పొందేందుకు కారణమైన బ్రహ్మను నీవు ఇలా గ్రహించావు.
స్వాధ్యాయయోగసంపత్త్యా పరమాత్మా ప్రకాశతే
స్వాధ్యాయ యోగ సాధన వల్ల పరమాత్మ తాను ప్రత్యక్షమవుతాడు.
న మాంసచక్షుషా ద్రష్టుం బ్రహ్మభూతః స శక్యతే
బ్రహ్మరూపుడైనవాడిని మాంసపు కళ్లతో చూడటం సాధ్యం కాదు.
జ్ఞాతే యన్నాఖిలాధారం పశ్యేయం పరమేశ్వరమ్
ఆయనను తెలుసుకున్నపుడు, సమస్తానికి ఆధారమైన పరమేశ్వరుడిని నేను చూడగలను.
జనకాయ పురా యోగం తథాహం కథయామి తే
పూర్వం జనకునికి చెప్పినట్టు, నీకు కూడా యోగాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
కథం తయోశ్చ సంవాదో యోగసంబన్ధవానభూత్
ఆ ఇద్దరి మధ్య యోగ సంబంధమైన సంభాషణ ఎలా జరిగింది?
కృతధ్వజో ఽస్య భ్రాతాభూత్సదాధ్యాత్మరతిర్నృపః
కృతధ్వజుడు అతని సోదరుడు, ఎప్పుడూ ఆత్మలో ఆనందించే రాజు.
పుత్రో ఽమితవ్వజస్యాపి ఖాణ్డిక్యజనకాభిధః పురోధసా మన్త్రిభిశ్చ సమవేతో ఽల్పసాధనః
అతని కుమారుడు, తక్కువ సంపద ఉన్నా, ఖాండిక్య వంశానికి చెందిన జనకుడు, పురోహితులు, మంత్రులు చుట్టూ ఉండేవారు.
ఇయాడజ సో ఽపి సుబహూన యజ్ఞాఞ్జ్ఞానవ్యపాశ్రయః
అతడూ అనేక యజ్ఞాలు చేసి, జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్నాడు.
ఏకదా వర్తమానస్య యాగే యోగవిదాం వర
ఒకసారి యజ్ఞం జరుగుతున్నప్పుడు, యోగవిద్యలో నిపుణుడవు విను—
తతో రాజా హతాం జ్ఞాత్వా ధేనుం వ్యాఘ్రేణ చర్త్విజః
అప్పుడు రాజు, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే ఆవును పులి చంపిందని తెలుసుకున్నాడు.
తే చోచుర్నవయంవిద్మః కశేరుః పృచ్ఛ్యతామితి
అప్పుడు వారు, 'మేము తెలియదు; ఎవరు చేశారో అడగాలి,' అని అన్నారు.
శునకం పృచ్ఛ రాజేన్ద్ర వేద స వేత్స్యతి
ఓ రాజా, శునకుని అడుగు; వేదాన్ని అతడికి బాగా తెలుసు.
న కశేరుర్నచైవాహం న చాన్యః సాంప్రతం భువి
ఇప్పుడు భూమిపై కశేరు గానీ, నేనుగానీ, ఇంకెవ్వరూ కూడా తెలియదు.
స చాహ తం వ్రజామ్యేష ప్రష్టుమాత్మరిపుం మునే
అతను ఆ మునికి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మునీశ్వరా, నా శత్రువును అడగడానికి నేను ఇప్పుడే వెళ్తున్నాను.'
ప్రాయశ్చిత్తం స చేత్పృష్టో వదిష్యతి రిపుర్మమ
నా శత్రువును అడిగితే, అతను ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పేస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా రథమారుహ్య కృష్ణాజినధరో నృపః
ఇలా చెప్పి, ఆ రాజు కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, తన రథంపై ఎక్కాడు.
తమాయాన్తం సమాలోక్య ఖాఞ్జడిక్యో రిపుమాత్మనః
అతను దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, తన శత్రువు అయిన ఖాండిక్యుడు ఇలా అన్నాడు—
కృష్ణాజినత్వక్కవచభావేనాస్మాన్హనిష్యసి
కృష్ణాజినాన్ని కవచంలా ధరించి, నన్ను చంపాలని ఉద్దేశిస్తున్నావు.
మృగానాం వద పృష్టేషు మూఢ కృష్ణాజినం న కిమ్
ఓ మూర్ఖా, చెప్పు చూద్దాం: జంతువుల వెనుక భాగాల్లో కృష్ణాజినం వారి దే కాదు ఏమి?
స త్వామహం హనిష్యామి న మే జీవన్విమోక్ష్యసే
నేను నిన్ను చంపుతాను; నీవు బతికి పోవడానికి నేను అనుమతించను.
ఖాణ్డిక్య సంశయం ప్రష్టుం భవన్తమహమాగతః
ఓ ఖాండిక్యా, నేను నిన్ను ఒక సందేహం అడగడానికి వచ్చాను.
తతః స మన్త్రిభిః సార్ద్ధమేకాన్తే సపురోహితః
ఆ తరువాత, తన మంత్రులతో పాటు పురోహితుడిని తీసుకుని, ఒంటరిగా ఒక ప్రదేశానికి వెళ్లాడు.
తమూర్మన్త్రిణో వధ్యో రిపురేష వశఙ్గతః
మంత్రులు ఇలా అన్నారు: 'ఈ శత్రువు ఇప్పుడు నీ అధీనంలో ఉన్నాడు, అతన్ని చంపాలి.'
ఖాణ్డిక్యశ్చాహ తాన్సర్వానేవ మేవ న సంశయః
ఖాండిక్యుడు వారందరితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ విషయంలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
పరలోకజయస్తస్య పృథివీ సకలా మమ
అతను పరలోకాన్ని గెలిచితే, మొత్తం భూమి నాదే అవుతుంది.
పరలోకజయో ఽనన్తః స్వల్పకాలో మహీజయః
పరలోక విజయం శాశ్వతం; భూమిపై గెలుపు తక్కువ కాలమే ఉంటుంది.
తతస్తమభ్యుపేత్యాహ ఖాణ్డిక్యో జనకో రిపుమ్
ఆ తరువాత ఖాండిక్యుడు తన శత్రువు అయిన జనకుని దగ్గరకు వెళ్లి మాట్లాడాడు.