సర్వభూతేష్వశేషేషు వకారార్థస్తతో ఽవ్యయః
అందువల్ల, 'వ' అర్థం అన్ని భూతాలలో నశించని స్వరూపమే.
పరమబ్రహ్మభూతస్య వాసుదేవస్య నాన్యగః
పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన వాసుదేవునికి మరొకటి లేదు.
శబ్దో ఽయం నోపచారేణ చాన్యత్ర హ్యుపచారతః
ఈ పదాన్ని సాధారణంగా ఉపచారంగా ఉపయోగించరు, ఇతర సందర్భాల్లో మాత్రం అలానే వాడతారు.
వేత్తి విద్యామవిద్యాం చ స వాచ్యో భగవానితి
వాడు జ్ఞానాన్ని, అజ్ఞానాన్ని రెండింటినీ తెలిసినవాడైతే, అతడిని 'భగవాన్' అని పిలవాలి.
భగవచ్ఛబ్దవాచ్యాని వినా హేయైర్గుణాదిభిః
'భగవత్' అనే పదం సూచించే వారు, దోషాలు లేని గుణాలతో ఉంటారు.
భూతేషు వసనాదేవ వాసుదేవస్తతః స్మృతః
అన్ని భూతాల్లో నివసించేవాడైనందున, ఆయనను వాసుదేవుడు అని గుర్తిస్తారు.
నామవ్యాఖ్యామనన్తస్య వాసుదేవస్య తత్త్వతః
అనంతుడైన వాసుదేవుని పేర్లకు నిజమైన అర్థాన్ని వివరించడం.
ధాతా విధాతా జగతాం వాసుదేవస్తతః ప్రభుః
విశ్వానికి సృష్టికర్త, నియమించేవాడు వాసుదేవుడే; అందుకే ఆయన ప్రభువు.
అతీతసర్వావరణో ఽఖిలాత్మా తేనాస్తృతం యద్భువనాన్తరాలమ్
అతడు అన్ని ఆవరణలను దాటి, సమస్తానికి ఆత్మగా నిలిచి, లోకాల మధ్య ఖాళీని తానే నింపుతున్నాడు.
ఇచ్ఛాగృహీతాభిమతోరుదేహః సంసాధితాశేషజగద్ధితో ఽసౌ
తన ఇష్టానుసారం గొప్ప రూపాన్ని ధరించి, అన్ని లోకాల శ్రేయస్సును సాధించేవాడు ఆయనే.
పరః పరాణాం సకలా న యత్ర క్లేశాదయః సంతి పరావరేశే
అతడు పరములలో పరముడు, అక్కడ బాధలు లేవు; పైకీ లోకాలకు అధిపతి ఆయనే.
సర్వేశ్వరః సర్వనిసర్గవేత్తా సమస్కశక్తిః పరమేశ్వరాఖ్యః
అతడు సమస్తానికి అధిపతి, సృష్టి అంతా తెలిసినవాడు, అన్ని శక్తులు కలవాడు, పరమేశ్వరుడని పిలవబడతాడు.
తత్ప్రాప్తికారణం బ్రహ్మ తవేతత్ప్రతిపద్యతే
ఆయనను పొందేందుకు కారణమైన బ్రహ్మను నీవు ఇలా గ్రహించావు.
స్వాధ్యాయయోగసంపత్త్యా పరమాత్మా ప్రకాశతే
స్వాధ్యాయ యోగ సాధన వల్ల పరమాత్మ తాను ప్రత్యక్షమవుతాడు.
న మాంసచక్షుషా ద్రష్టుం బ్రహ్మభూతః స శక్యతే
బ్రహ్మరూపుడైనవాడిని మాంసపు కళ్లతో చూడటం సాధ్యం కాదు.
జ్ఞాతే యన్నాఖిలాధారం పశ్యేయం పరమేశ్వరమ్
ఆయనను తెలుసుకున్నపుడు, సమస్తానికి ఆధారమైన పరమేశ్వరుడిని నేను చూడగలను.
జనకాయ పురా యోగం తథాహం కథయామి తే
పూర్వం జనకునికి చెప్పినట్టు, నీకు కూడా యోగాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
కథం తయోశ్చ సంవాదో యోగసంబన్ధవానభూత్
ఆ ఇద్దరి మధ్య యోగ సంబంధమైన సంభాషణ ఎలా జరిగింది?
కృతధ్వజో ఽస్య భ్రాతాభూత్సదాధ్యాత్మరతిర్నృపః
కృతధ్వజుడు అతని సోదరుడు, ఎప్పుడూ ఆత్మలో ఆనందించే రాజు.
పుత్రో ఽమితవ్వజస్యాపి ఖాణ్డిక్యజనకాభిధః పురోధసా మన్త్రిభిశ్చ సమవేతో ఽల్పసాధనః
అతని కుమారుడు, తక్కువ సంపద ఉన్నా, ఖాండిక్య వంశానికి చెందిన జనకుడు, పురోహితులు, మంత్రులు చుట్టూ ఉండేవారు.
ఇయాడజ సో ఽపి సుబహూన యజ్ఞాఞ్జ్ఞానవ్యపాశ్రయః
అతడూ అనేక యజ్ఞాలు చేసి, జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్నాడు.
ఏకదా వర్తమానస్య యాగే యోగవిదాం వర
ఒకసారి యజ్ఞం జరుగుతున్నప్పుడు, యోగవిద్యలో నిపుణుడవు విను—
తతో రాజా హతాం జ్ఞాత్వా ధేనుం వ్యాఘ్రేణ చర్త్విజః
అప్పుడు రాజు, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే ఆవును పులి చంపిందని తెలుసుకున్నాడు.
తే చోచుర్నవయంవిద్మః కశేరుః పృచ్ఛ్యతామితి
అప్పుడు వారు, 'మేము తెలియదు; ఎవరు చేశారో అడగాలి,' అని అన్నారు.
శునకం పృచ్ఛ రాజేన్ద్ర వేద స వేత్స్యతి
ఓ రాజా, శునకుని అడుగు; వేదాన్ని అతడికి బాగా తెలుసు.
న కశేరుర్నచైవాహం న చాన్యః సాంప్రతం భువి
ఇప్పుడు భూమిపై కశేరు గానీ, నేనుగానీ, ఇంకెవ్వరూ కూడా తెలియదు.
స చాహ తం వ్రజామ్యేష ప్రష్టుమాత్మరిపుం మునే
అతను ఆ మునికి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మునీశ్వరా, నా శత్రువును అడగడానికి నేను ఇప్పుడే వెళ్తున్నాను.'
ప్రాయశ్చిత్తం స చేత్పృష్టో వదిష్యతి రిపుర్మమ
నా శత్రువును అడిగితే, అతను ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పేస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా రథమారుహ్య కృష్ణాజినధరో నృపః
ఇలా చెప్పి, ఆ రాజు కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, తన రథంపై ఎక్కాడు.
తమాయాన్తం సమాలోక్య ఖాఞ్జడిక్యో రిపుమాత్మనః
అతను దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, తన శత్రువు అయిన ఖాండిక్యుడు ఇలా అన్నాడు—