శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి
శబ్దబ్రహ్మలో నిపుణుడైనవాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
పరమా త్వక్షరప్రాప్తిరృగ్వేదాదిమయా పరా
ఋగ్వేదాది రూపమైన, నశించని పరమ పదాన్ని పొందడం అత్యుత్తమం.
అనిర్దేశ్యమరూపం చ పాణిపాదాదిసంయుతమ్
అది వర్ణించలేనిది, రూపరహితం అయినా, చేతులు కాళ్లు మొదలైన లక్షణాలు కలిగి ఉంటుంది.
వ్యాప్యం వ్యాప్తం యతః సర్వం తం వై పశ్యన్తి సూరయః
అన్ని విషయాల్లో వ్యాపించి, అన్నింటినీ వ్యాపించుకునే దానిని మునులు చూస్తారు.
శ్రుతివాక్యోదితం సూక్ష్మం తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
వేదవాక్యాలలో చెప్పబడిన, విష్ణువు యొక్క సూక్ష్మమైన పరమ స్థానం అదే.
వాచకో భగవచ్ఛబ్దస్తస్యోద్దిష్టో ఽక్షయాత్మనః
'భగవత్' అనే పదం, నశించని స్వరూపుడైన ఆయనకు సూచికగా ఉపయోగించబడుతుంది.
జ్ఞాయతే యేన తజ్జ్ఞానం పరమన్యత్రయీమయమ్
ఏదివల్ల జ్ఞానం తెలిసేది, ఆ పరమ జ్ఞానం త్రయీవేదాలకు భిన్నమైనది.
పూజాయాం భగవచ్ఛబ్దః క్రియతే హ్యౌపచారికః
పూజలో 'భగవత్' అనే పదాన్ని ఉపచారంగా ఉపయోగిస్తారు.
భగవన్భగవచ్ఛబ్దః సర్వకారణకారణే తేనాగమపితా స్రష్టా గకారో ఽయం తథా మునే
మహర్షీ, 'భగవత్' అనే పదం సమస్త కారణాలకు కారణమైనవాడిని సూచిస్తుంది. అందుకే ఆగమాలలో 'గ'ను తండ్రిగా, సృష్టికర్తగా పేర్కొన్నారు.
జ్ఞానవైరాగ్యయోశ్చైవ షణ్ణాం భగ ఇతీరణా
'భగ' అనగా ఆరు విధాలైన జ్ఞానం, వైరాగ్యాది మహిమలు అని చెప్పబడింది.
సర్వభూతేష్వశేషేషు వకారార్థస్తతో ఽవ్యయః
అందువల్ల, 'వ' అర్థం అన్ని భూతాలలో నశించని స్వరూపమే.
పరమబ్రహ్మభూతస్య వాసుదేవస్య నాన్యగః
పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన వాసుదేవునికి మరొకటి లేదు.
శబ్దో ఽయం నోపచారేణ చాన్యత్ర హ్యుపచారతః
ఈ పదాన్ని సాధారణంగా ఉపచారంగా ఉపయోగించరు, ఇతర సందర్భాల్లో మాత్రం అలానే వాడతారు.
వేత్తి విద్యామవిద్యాం చ స వాచ్యో భగవానితి
వాడు జ్ఞానాన్ని, అజ్ఞానాన్ని రెండింటినీ తెలిసినవాడైతే, అతడిని 'భగవాన్' అని పిలవాలి.
భగవచ్ఛబ్దవాచ్యాని వినా హేయైర్గుణాదిభిః
'భగవత్' అనే పదం సూచించే వారు, దోషాలు లేని గుణాలతో ఉంటారు.
భూతేషు వసనాదేవ వాసుదేవస్తతః స్మృతః
అన్ని భూతాల్లో నివసించేవాడైనందున, ఆయనను వాసుదేవుడు అని గుర్తిస్తారు.
నామవ్యాఖ్యామనన్తస్య వాసుదేవస్య తత్త్వతః
అనంతుడైన వాసుదేవుని పేర్లకు నిజమైన అర్థాన్ని వివరించడం.
ధాతా విధాతా జగతాం వాసుదేవస్తతః ప్రభుః
విశ్వానికి సృష్టికర్త, నియమించేవాడు వాసుదేవుడే; అందుకే ఆయన ప్రభువు.
అతీతసర్వావరణో ఽఖిలాత్మా తేనాస్తృతం యద్భువనాన్తరాలమ్
అతడు అన్ని ఆవరణలను దాటి, సమస్తానికి ఆత్మగా నిలిచి, లోకాల మధ్య ఖాళీని తానే నింపుతున్నాడు.
ఇచ్ఛాగృహీతాభిమతోరుదేహః సంసాధితాశేషజగద్ధితో ఽసౌ
తన ఇష్టానుసారం గొప్ప రూపాన్ని ధరించి, అన్ని లోకాల శ్రేయస్సును సాధించేవాడు ఆయనే.
పరః పరాణాం సకలా న యత్ర క్లేశాదయః సంతి పరావరేశే
అతడు పరములలో పరముడు, అక్కడ బాధలు లేవు; పైకీ లోకాలకు అధిపతి ఆయనే.
సర్వేశ్వరః సర్వనిసర్గవేత్తా సమస్కశక్తిః పరమేశ్వరాఖ్యః
అతడు సమస్తానికి అధిపతి, సృష్టి అంతా తెలిసినవాడు, అన్ని శక్తులు కలవాడు, పరమేశ్వరుడని పిలవబడతాడు.
తత్ప్రాప్తికారణం బ్రహ్మ తవేతత్ప్రతిపద్యతే
ఆయనను పొందేందుకు కారణమైన బ్రహ్మను నీవు ఇలా గ్రహించావు.
స్వాధ్యాయయోగసంపత్త్యా పరమాత్మా ప్రకాశతే
స్వాధ్యాయ యోగ సాధన వల్ల పరమాత్మ తాను ప్రత్యక్షమవుతాడు.
న మాంసచక్షుషా ద్రష్టుం బ్రహ్మభూతః స శక్యతే
బ్రహ్మరూపుడైనవాడిని మాంసపు కళ్లతో చూడటం సాధ్యం కాదు.
జ్ఞాతే యన్నాఖిలాధారం పశ్యేయం పరమేశ్వరమ్
ఆయనను తెలుసుకున్నపుడు, సమస్తానికి ఆధారమైన పరమేశ్వరుడిని నేను చూడగలను.
జనకాయ పురా యోగం తథాహం కథయామి తే
పూర్వం జనకునికి చెప్పినట్టు, నీకు కూడా యోగాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
కథం తయోశ్చ సంవాదో యోగసంబన్ధవానభూత్
ఆ ఇద్దరి మధ్య యోగ సంబంధమైన సంభాషణ ఎలా జరిగింది?
కృతధ్వజో ఽస్య భ్రాతాభూత్సదాధ్యాత్మరతిర్నృపః
కృతధ్వజుడు అతని సోదరుడు, ఎప్పుడూ ఆత్మలో ఆనందించే రాజు.
పుత్రో ఽమితవ్వజస్యాపి ఖాణ్డిక్యజనకాభిధః పురోధసా మన్త్రిభిశ్చ సమవేతో ఽల్పసాధనః
అతని కుమారుడు, తక్కువ సంపద ఉన్నా, ఖాండిక్య వంశానికి చెందిన జనకుడు, పురోహితులు, మంత్రులు చుట్టూ ఉండేవారు.