తత్ర పశ్య కుశలాన్న శోచతే జాయతే యది భయం పదం సదా
అక్కడ, నిపుణులను చూసి బాధపడడు; భయం వచ్చినా అది తాత్కాలికమే.
యజ్జ్ఞాత్వా ముచ్యతే బ్రహ్మన్నరస్త్రివిధతాపతః
బ్రహ్మన్, దాన్ని తెలుసుకుంటే మనిషి మూడు విధాల బాధల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
యం జ్ఞాత్వా శాశ్వతీం సిద్ధిం గచ్ఛన్తీహ మహర్షయః
దాన్ని తెలుసుకుని, ఇక్కడ మహర్షులు శాశ్వతమైన సిద్ధిని పొందుతారు.
మహర్షయో జ్ఞానతృప్తా నిర్వాణగతమానసాః
మహర్షులు జ్ఞానంలో తృప్తి పొంది, వారి మనస్సు మోక్షంలో లీనమై ఉంటుంది.
జన్మదోషపారీక్షీణాః స్వభావే పర్యవస్థితాః
జన్మదోషాలు పూర్తిగా తొలగిపోయి, వారు తమ సహజ స్వరూపంలో నిలిచిపోతారు.
అసంగాన్య విధాదీని మనః శాన్తికరాణి చ
అన్ని చర్యల నుంచి విరక్తి కలిగి, మనస్సుకు శాంతిని తెచ్చే వాటిని పాటిస్తూ,
పిణ్డీకృత్యేన్ద్రియగ్రామమాసీనః కాష్టవన్మునిః
ఇంద్రియాలను ఒక్కటిగా చేసుకుని, ముని మట్టికట్టిలా కూర్చుంటాడు.
రూపం న చక్షుషా విన్ద్యాజ్జిహ్వయా న రసాంస్తథా
వాడు కళ్లతో రూపాన్ని చూడడు, నాలుకతో రుచులను ఆస్వాదించడు.
పఞ్చవర్గప్రమాథీని నేచ్ఛేఞ్చైతాని వీర్యవాన్
బలమైన సంకల్పంతో ఉన్నవాడు, మనస్సును కలవరపెట్టే ఐదు విషయాలను కోరడు.
సమాదధ్యాన్మనో భ్రాన్తమిన్ద్రియైః సహ పఞ్చభిః
ఇంద్రియాలతో కలసి చంచలమైన మనస్సును అదుపులోకి తేవడమే అతని లక్ష్యం.
పూర్వధ్యానపథే ధీరః సమాదధ్యాన్మనస్త్వరా
ముని ధైర్యంగా తన మనసును మునుపటి ధ్యానమార్గంలో త్వరగా స్థిరపరచాలి.
ఏష ధ్యానపథః పూర్వో భయా సమనువర్ణితః
ఈ మునుపటి ధ్యానమార్గాన్ని, దాని ప్రమాదాలతో సహా, వివరంగా చెప్పాను.
స్ఫురిష్యతి సముద్రాన్తా విద్యుదమ్బుధరే యథా
వర్షమేఘంలో మెరుపు సముద్రతీరానికి ఎలా వెలుగుతుందో, అలాగే అది ప్రకాశిస్తుంది.
ఏవమేవాస్య చిత్తం చ భవతి ధ్యానవర్త్మని
అదే విధంగా, అతని మనసు ధ్యానమార్గాన్ని అనుసరిస్తుంది.
పునర్వాయుపథం భ్రాన్తం మనో భవతి వాయువత్
మళ్లీ, గాలి ఎలా తిరుగుతుందో, మనసు కూడా గాలిపంథాలో తిరుగుతుంది.
సమాదధ్యాత్పునశ్చేతో ధ్యానేన ధ్యానయోగవిత్
ధ్యానయోగాన్ని తెలిసినవాడు తన మనసును మళ్లీ ధ్యానం ద్వారా స్థిరపరచాలి.
మునేః సమాధియుక్తస్య ప్రథమం ధ్యానమాదితః
సమాధిలో స్థిరమైన మునికి, మొదట నుంచే ధ్యానం మొదలవుతుంది.
న నిర్వేదం మునిర్గచ్ఛేత్కుర్యాదేవాత్మనో హితమ్
ముని నిరుత్సాహపడక, తనకు మేలు చేసే పనులు చేయాలి.
సహసా వారిణా సిక్తా న యాన్తి పరిభావనాః
ఒకేసారి నీటితో తడిపితే వస్తువులు పూర్తిగా తడవవు.
క్రమేణ తు శనైర్గచ్ఛత్సర్వం తత్పరిభావనమ్
కానీ నీరు మెల్లగా పోతే, అన్నీ బాగా తడుస్తాయి.
సంహరేత్క్రమశశ్చైవ సమ్యక్ తత్ప్రశమిష్యతి
అతడు దాన్ని క్రమంగా నియంత్రిస్తే, అది పూర్తిగా శాంతిస్తుంది.
పూర్వం ధ్యానపథే స్థాప్య నిత్యయోగేన శామ్యతి
ముందుగా ధ్యానమార్గంలో పెట్టి, నిత్యాభ్యాసంతో అది శాంతిస్తుంది.
సుఖమేష్యతి తత్తస్య యదేవం సంయతాత్మనః
ఇలా తనను నియంత్రించుకున్నవాడికి సుఖం కలుగుతుంది.
గచ్ఛన్తి యోగినో హ్యోవం నిర్వాణం తు నిరామయమ్
యోగులు ఇలాంటి నిరామయమైన నిర్వాణాన్ని సాధిస్తారు.
భృగుం పరమధర్మాత్మా విస్మితః ప్రత్యపూజయత్
పరమధర్మాత్ముడైన భృగువు ఆశ్చర్యపడి అతనిని సత్కరించాడు.
నిఖిలేన మహాప్రాజ్ఞ కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
మహాప్రజ్ఞుడా! ఇంకా ఏమి పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నావు?
పునః పప్రచ్ఛ తత్త్వజ్ఞో నారదో ఽధ్యాత్మసత్కథామ్
తత్త్వాన్ని తెలిసిన నారదుడు మళ్లీ ఆధ్యాత్మికమైన మంచి కథను అడిగాడు.
న చ మే జాయతే తృప్తిర్భూయోభూయో ఽపి శృణ్వతః
తిరిగి తిరిగి విన్నా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు.
తథా కథయ సర్వజ్ఞ మోక్షధర్మం సదాశ్రితమ్
సర్వజ్ఞుడా, ఎప్పుడూ నిలబడే మోక్షధర్మాన్ని కూడా వివరించు.
యథా మోక్షమనుప్రాప్తో జనకో మిథిలాధిపః
మిథిలా రాజైన జనకుడు మోక్షాన్ని ఎలా పొందాడో చెప్పు.