పుణ్యః క్షేమ్యశ్చ కామ్యశ్చ స పరో లోక ఉచ్యతే
పుణ్యమైనది, సురక్షితమైనది, కోరదగినదిగా ఆ పరలోకం చెప్పబడుతుంది.
లోభమోహపరిత్యక్తా మానవా నిరుపద్రవాః
అక్కడ మనుషులు లోభం, మోహం వదిలి, ఎలాంటి కలహాలు లేకుండా ఉంటారు.
కాలే మృత్యుః ప్రబవతి స్పృశన్తి వ్యాధయో న చ
అక్కడ మరణం సరైన సమయంలోనే వస్తుంది, వ్యాధులు వారిని తాకవు.
నాన్యో హి వధ్యతే తత్ర ద్రవ్యేషు చ న విస్మయః
అక్కడ ఎవరూ మరొకరిని హతమార్చరు, సంపదల విషయంలో ఆశ్చర్యం ఉండదు.
కృతస్య తు ఫలం తత్ర ప్రత్యక్షముపలభ్యతే
అక్కడ చేసిన పనికి ఫలితం స్పష్టంగా ప్రత్యక్షంగా అనుభవించవచ్చు.
సర్వకామైర్వృతాః కేచిద్ధేమాభరణభూషితాః
కొంతమంది అన్ని రకాల సుఖాలతో ఉండి, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంటారు.
శ్రమేణ మహతా కేచిత్కుర్వన్తి ప్రాణధారణమ్
కొంతమంది పెద్ద శ్రమతో జీవితం నడిపించుకుంటారు.
సుఖితా దుఃఖితాః కేచిన్నిర్ధనా ధనినో పరే
కొంతమంది సంతోషంగా ఉంటారు, మరికొంతమంది దుఃఖంగా ఉంటారు; కొందరు దరిద్రులు, ఇంకొందరు ధనవంతులు.
లోభశ్చార్థకృతో తౄణాం యేన ముహ్యన్త్యపణ్డితాః
ధనమూలంగా పుట్టే లోభమే, అజ్ఞానులను చిన్నచిన్న విషయాల్లో కూడా మాయలో పడేస్తుంది.
సోపధే నికృతిః స్తేయం పరివాదో ఽభ్యసూయతా
కాపురం కోసం మోసం, దొంగతనం, అపవాదం, అసూయ ఇవన్నీ—
ఏతాన్సంసేవతే యస్తు తపస్తస్య ప్రహీయతే
ఇవన్నీ చేసే వాడి తపస్సు తగ్గిపోతుంది.
ఇహ చిన్తా బహువిధా ధర్మాధర్మస్య కర్మణః
ఇక్కడ ధర్మాధర్మ సంబంధమైన పనుల గురించి ఎన్నో రకాల ఆందోళనలు ఉంటాయి.
శుభైః శుభమవాప్నోతి తథాశుభమథాన్యథా
మంచి పనులతో మంచి ఫలితాన్ని పొందుతాడు, చెడు పనులతో చెడు ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఇష్టేష్టతపసః పూతా బ్రహ్మలోకముపాశ్రితాః
యజ్ఞాలు, తపస్సుతో పవిత్రులైన వారు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతారు.
ఇహస్థాస్తత్ర జాయన్తే యే వై పుణ్యకృతో జనాః
ఇక్కడ పుణ్యకార్యాలు చేసినవారు అక్కడ జన్మిస్తారు.
క్షీణాయుషస్తథా చాన్యే నశ్యన్తి పృథివీతలే
ప్రాణాలు పూర్తయిన మరికొందరు భూమిమీదే నశించిపోతారు.
ఇహైవ పరివర్త్తన్తే న చ యాన్త్యుత్తరాం దిశమ్
వారు ఇక్కడే తిరుగుతారు, ఎత్తైన లోకాలకు వెళ్లరు.
పన్థానం సర్వాలోకానాం విజానన్తి మనీషిణః
ప్రజ్ఞావంతులు అన్ని లోకాల దారిని తెలుసుకుంటారు.
ధర్మాధర్మౌం హి లోకస్య యో వై వేత్తి స బుద్ధిమాన్
ఈ లోకంలో ధర్మం, అధర్మం ఎవరికి నిజంగా తెలుసునో, వారు నిజమైన జ్ఞానులు.
యదధ్యాత్మం యథా చైతత్తన్మే బ్రూహి తపోధన
తపస్సుతో నిండినవాడా, ఆత్మకు సంబంధించినది ఏమిటో, అది ఎలా ఉందో నాకు చెప్పు.
తద్వ్యాఖ్యాంస్యామి తే తాత శ్రేయస్కరతమం సుఖమ్
ప్రియమైనవాడా, నేను నీకు పరమమైన సుఖాన్ని ఇచ్చే విషయాన్ని వివరంగా చెప్పుతాను.
యజ్జ్ఞాత్వా పురుషో లోకే ప్రీతిం సౌఖ్యం చ విన్దతి
దానిని తెలుసుకుంటే, మనిషి ఈ లోకంలో ఆనందం, సంతోషం పొందుతాడు.
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్
భూమి, గాలి, ఆకాశం, నీరు, ఐదవదిగా అగ్ని —
యతః సృష్టాని తత్రైవ తాని యాన్తి లయం పునః
అన్ని వాటి నుండి ఉత్పన్నమై, మళ్లీ వాటిలోనే లయమవుతాయి.
ప్రసార్య చ యథాఙ్గాని కూర్మః సంహరతే పునః
కూర్మం తన అవయవాలను చాపి, మళ్లీ లోపలికి తీసుకునే విధంగా,
మహాభూతాని పఞ్చైవ సర్వభూతేషు భూతకృత్
ఈ ఐదు మహాభూతాలు అన్ని జీవులకు మూలంగా ఉంటాయి.
శబ్దః శ్రోత్రం తథా ఖాని త్రయమాకాశయోనిజమ్
శబ్దం, చెవి, మూడు మార్గాలు — ఇవన్నీ ఆకాశం నుండి ఉద్భవించాయి.
రూపం చక్షుస్తథా పాకస్త్రివిధం తేజ ఉచ్యతే
రూపం, కంటి, మూడు విధాల జీర్ణక్రియ — ఇవన్నీ అగ్నికి చెందినవే అని చెప్పబడింది.
ఘ్రేయం ఘ్రాణం శరీరం చ ఏతే భూమిగుణాస్త్రయః
వాసన, ముక్కు, శరీరం — ఈ మూడు భూమికి లక్షణాలు.
ఇన్ద్రియాణి మనశ్చైవ విజ్ఞాతాన్యస్య భారత
ఇంద్రియాలు, మనస్సు — ఇవన్నీ అతనివే అని, ఓ భారత వంశజా, తెలుసుకో.