త్యక్తకామసుఖారంభః స్వర్గస్తస్య న దుర్లభః
కామసుఖాలను వదిలినవానికి స్వర్గం పొందడం కష్టం కాదు.
వానప్రస్థాః ఖల్వపి ధర్మమనుసరన్తః పుణ్యాని తీర్థాని నదీప్రస్త్రవణాని స్వభక్తేష్వరణ్యేషు మృగవరాహమహిష శార్దూలవనగజాకీర్ణేషు తపస్యన్తే అనుసంచరన్తి
వనవాసులు ధర్మాన్ని అనుసరించి, పవిత్ర క్షేత్రాలు, నదుల మూలాలు, తమ భక్తులు ఉండే అడవుల్లో, జింకలు, పందులు, ఎద్దులు, పులులు, ఏనుగులు ఉండే చోట్ల తపస్సు చేస్తారు, తిరుగుతారు.
సమిత్కుశకుసుమాపహారసంమార్జనలబ్ధవిశ్రామాః శీతోష్ణపవనవిష్టం భవిభిన్నసర్వత్వచో వివిధనియమయోగచర్యానుష్టానవిహితపరిశుష్కమాంసశోణితత్వగస్థిభూతా ధృతిపరాః సత్త్వయోగాచ్ఛరీరాణ్యుద్వహౄన్తే
కట్టెలు, దర్భలు, పువ్వులు తెచ్చి విశ్రాంతి తీసుకుంటారు; చలి, వేడి, గాలి తట్టుకుంటారు; వివిధ నియమాలు పాటిస్తూ, శరీరంలో మాంసం, రక్తం, చర్మం, ఎముకలు ఎండిపోయినా, ధైర్యంతో, మనోబలంతో శరీరాన్ని మోయుతారు.
స దహేదగ్నివద్దోషాఞ్జయేల్లోకాంశ్చ దుర్జాయాన్
అగ్ని లాగ తన దోషాలను కాల్చి, జయించదగిన లోకాలను కూడా జయిస్తాడు.
సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనాస్త్రివర్గప్రవృత్తేష్వసక్తబుద్ధయః
మట్టి, రాళ్లు, బంగారం అన్నిటినీ సమంగా చూసి, ధర్మార్థకామాల పనుల్లో మనస్సు అసక్తిగా ఉంచరు.
అరిమిత్రోదాసీనాం తుల్యదర్శనాః స్థావరజరాయుజాణ్డజస్వేదజానాం భూతానాం వాఙ్మనృఃకర్మభిరనభిరనభిద్రోహిణో ఽనికేతాః పర్వతపులినవృక్షమూలదేవాయతనాన్యనుసంచరన్తో వా సార్థముపేయుర్నగరం గ్రామం వా న క్రోధదర్పలోభమోహకార్పణ్యదంభపరివాదాభిమాననిర్వృత్తహింసా ఇతి
శత్రువు, మిత్రుడు, అన్యుడు అన్నీ సమంగా చూస్తారు; చెట్లు, గుడ్లు, గర్భం, తేమలో పుట్టే ప్రాణులు—అందరికీ మాట, మనసు, చేతలతో హాని చేయరు; ఇల్లు లేకుండా, కొండలు, నదికట్టలు, చెట్టు వేర్లు, దేవాలయాలు తిరుగుతూ, పట్టణాలు, గ్రామాలు చేరినా కోపం, అహంకారం, లోభం, మోహం, దుఃఖం, మోసం, అపవాదం, గర్వం, హింస ఉండదు.
న తస్య సర్వభూతేభ్యో భయముత్పద్యతే క్వచిత్
అతని వల్ల ఏ ప్రాణికీ ఎక్కడా భయం కలగదు.
విప్రస్తు భైక్షోపగతైర్హవిర్భిశ్చితా గ్నినా సంవ్రజతే హి సోకాన్
బ్రాహ్మణుడు భిక్షతో వచ్చిన హవిస్సులతో అగ్నిలో హోమం చేసి పితృలోకాలకు వెళ్తాడు.
అనిన్ధనం జ్యోతిరివ ప్రశాన్తం స బ్రహ్మలోకం శ్రయతే ద్విజాతిః
ఇంధనం లేని జ్యోతి లాగ, ప్రశాంతంగా ఉన్న ద్విజుడు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.
తమహం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తద్భవాన్వక్తుమర్హతి
దీనిని నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను; మీరు చెప్పాలి.
పుణ్యః క్షేమ్యశ్చ కామ్యశ్చ స పరో లోక ఉచ్యతే
పుణ్యమైనది, సురక్షితమైనది, కోరదగినదిగా ఆ పరలోకం చెప్పబడుతుంది.
లోభమోహపరిత్యక్తా మానవా నిరుపద్రవాః
అక్కడ మనుషులు లోభం, మోహం వదిలి, ఎలాంటి కలహాలు లేకుండా ఉంటారు.
కాలే మృత్యుః ప్రబవతి స్పృశన్తి వ్యాధయో న చ
అక్కడ మరణం సరైన సమయంలోనే వస్తుంది, వ్యాధులు వారిని తాకవు.
నాన్యో హి వధ్యతే తత్ర ద్రవ్యేషు చ న విస్మయః
అక్కడ ఎవరూ మరొకరిని హతమార్చరు, సంపదల విషయంలో ఆశ్చర్యం ఉండదు.
కృతస్య తు ఫలం తత్ర ప్రత్యక్షముపలభ్యతే
అక్కడ చేసిన పనికి ఫలితం స్పష్టంగా ప్రత్యక్షంగా అనుభవించవచ్చు.
సర్వకామైర్వృతాః కేచిద్ధేమాభరణభూషితాః
కొంతమంది అన్ని రకాల సుఖాలతో ఉండి, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంటారు.
శ్రమేణ మహతా కేచిత్కుర్వన్తి ప్రాణధారణమ్
కొంతమంది పెద్ద శ్రమతో జీవితం నడిపించుకుంటారు.
సుఖితా దుఃఖితాః కేచిన్నిర్ధనా ధనినో పరే
కొంతమంది సంతోషంగా ఉంటారు, మరికొంతమంది దుఃఖంగా ఉంటారు; కొందరు దరిద్రులు, ఇంకొందరు ధనవంతులు.
లోభశ్చార్థకృతో తౄణాం యేన ముహ్యన్త్యపణ్డితాః
ధనమూలంగా పుట్టే లోభమే, అజ్ఞానులను చిన్నచిన్న విషయాల్లో కూడా మాయలో పడేస్తుంది.
సోపధే నికృతిః స్తేయం పరివాదో ఽభ్యసూయతా
కాపురం కోసం మోసం, దొంగతనం, అపవాదం, అసూయ ఇవన్నీ—
ఏతాన్సంసేవతే యస్తు తపస్తస్య ప్రహీయతే
ఇవన్నీ చేసే వాడి తపస్సు తగ్గిపోతుంది.
ఇహ చిన్తా బహువిధా ధర్మాధర్మస్య కర్మణః
ఇక్కడ ధర్మాధర్మ సంబంధమైన పనుల గురించి ఎన్నో రకాల ఆందోళనలు ఉంటాయి.
శుభైః శుభమవాప్నోతి తథాశుభమథాన్యథా
మంచి పనులతో మంచి ఫలితాన్ని పొందుతాడు, చెడు పనులతో చెడు ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఇష్టేష్టతపసః పూతా బ్రహ్మలోకముపాశ్రితాః
యజ్ఞాలు, తపస్సుతో పవిత్రులైన వారు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతారు.
ఇహస్థాస్తత్ర జాయన్తే యే వై పుణ్యకృతో జనాః
ఇక్కడ పుణ్యకార్యాలు చేసినవారు అక్కడ జన్మిస్తారు.
క్షీణాయుషస్తథా చాన్యే నశ్యన్తి పృథివీతలే
ప్రాణాలు పూర్తయిన మరికొందరు భూమిమీదే నశించిపోతారు.
ఇహైవ పరివర్త్తన్తే న చ యాన్త్యుత్తరాం దిశమ్
వారు ఇక్కడే తిరుగుతారు, ఎత్తైన లోకాలకు వెళ్లరు.
పన్థానం సర్వాలోకానాం విజానన్తి మనీషిణః
ప్రజ్ఞావంతులు అన్ని లోకాల దారిని తెలుసుకుంటారు.
ధర్మాధర్మౌం హి లోకస్య యో వై వేత్తి స బుద్ధిమాన్
ఈ లోకంలో ధర్మం, అధర్మం ఎవరికి నిజంగా తెలుసునో, వారు నిజమైన జ్ఞానులు.
యదధ్యాత్మం యథా చైతత్తన్మే బ్రూహి తపోధన
తపస్సుతో నిండినవాడా, ఆత్మకు సంబంధించినది ఏమిటో, అది ఎలా ఉందో నాకు చెప్పు.