సృష్టిః ప్రజాపతేరేషా భూతాధ్యాత్మవినిశ్చయే
ఇది ప్రాణుల స్వభావం, ఆత్మ స్వరూపాన్ని బట్టి, ప్రజాపతికి చెందిన సృష్టి.
ఆత్మతేజో ఽభినిర్ వృత్తాన్భాస్కరాగ్నిసమప్రభాన్
ఆత్మ యొక్క తేజస్సు, సూర్యుడు, అగ్నిలా సమానమైన ప్రకాశంతో వెలిగింది.
ఆచారం చైవ శౌచం చ స్వర్గాయ విదధే ప్రభుః
ఆ ప్రభువు, స్వర్గానికి ఆచారం, శౌచాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.
యక్షరాక్షసనాగాశ్చ పిశాచా మనుజాస్తథా
యక్షులు, రాక్షసులు, నాగులు, పిశాచులు, మనుషులు కూడా.
చాతుర్వర్ణ్యస్య వర్ణేన యది వర్ణో విభిద్యతే
చతుర్వర్ణాల వర్ణం వేరుగా వర్ణం వల్లే విడిపోతే,
త్వన్తః క్షరతి సర్వేషాం కస్మాద్వర్ణో విభజ్యతే
అందరిలోనూ వర్ణం అంతర్లీనంగా ప్రవహిస్తుంటే, వర్ణాన్ని ఎందుకు విడగొడతారు?
తేషాం వివిధవర్ణానాం కుతో వర్ణవినిశ్చయః
వివిధ వర్ణాల మధ్య వర్ణ నిర్ణయం ఎలా వస్తుంది?
బ్రహ్మణా పూర్వసృష్టం హి కర్మణా వర్ణతాం గతమ్
బ్రహ్మ మొదట సృష్టించినది, కర్మ వల్లే వర్ణాన్ని పొందింది.
త్యక్తస్వకర్మరక్తాఙ్గాస్తే ద్విజాః క్షత్రతాం గతాః
తమ తమ కర్తవ్యాలను వదిలేసి హింసలో ఆసక్తి చూపిన ద్విజులు, క్షత్రియుల స్థితికి చేరుకున్నారు.
స్వధర్ంమన్నానుతిష్టన్తి తే ద్విజా వైశ్యతాం గతాః
తమ ధర్మాన్ని ఆచరించని ద్విజులు, నిజంగా వైశ్యులుగా మారిపోయారు.
కృష్ణాః శౌచపారిభ్రాష్టాస్తే ద్విజాః శూద్రతాం గతాః
కృష్ణవర్ణమై, పవిత్రత కోల్పోయిన ద్విజులు, శూద్రులుగా మారిపోయారు.
బ్రాహ్మణా ధర్మతన్త్రస్థాస్తపస్తేషాం న నశ్యతి
ధర్మ నియమాల్లో స్థిరంగా ఉన్న బ్రాహ్మణుల తపస్సు ఎప్పుడూ నశించదు.
బ్రహ్మ చైవ పురా సృష్టం యేన జానన్తి తద్విదః
ప్రారంభంలో సృష్టించబడిన బ్రహ్మను, తెలిసినవారు మాత్రమే తెలుసుకుంటారు.
సా సృష్టిర్మానసీ నామ ధర్మతన్త్రపరాయణా
ఆ సృష్టి మనసులో పుట్టింది, అది ధర్మ నియమాలకు అంకితమై ఉంది.
వైశ్యః శూద్రశ్చ విప్రర్షే తద్బ్రూహి వదతాం వర
బ్రాహ్మణులలో మునివరుడా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, వైశ్యుడు మరియు శూద్రుని గురించి చెప్పు.
వేదాధ్యయనసంపన్నో బ్రహ్మకర్మస్వవస్థితః
వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడై, బ్రహ్మకార్యాలలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు—
నిత్యవ్రతీ సత్యపరః స వై బ్రాహ్మణ ఉచ్యతే
ఎల్లప్పుడూ వ్రతాలు పాటిస్తూ, సత్యానికి నిబద్ధుడై ఉన్నవాడు బ్రాహ్మణుడు అని పిలవబడతాడు.
తపస్యాం దృశ్యతే యత్ర స బ్రాహ్మణ ఇతి స్మృతః
ఎక్కడ తపస్సు కనిపిస్తే, అక్కడ బ్రాహ్మణుడు అని గుర్తించబడతాడు.
దానాదానరతిర్యస్తు స వై క్షత్రియ ఉచ్యతే
ఇచ్చడంలో ఆనందించే, తీసుకోవడంలో ఆసక్తి లేని వాడే క్షత్రియుడు అని పిలవబడతాడు.
వేదాధ్యయనసంపన్నః స వైశ్య ఇతి సంజ్ఞితః
వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడైన వాడే వైశ్యుడు అని పిలవబడతాడు.
త్యక్తవేదస్త్వనాచారః స వై శూద్ర ఇతి స్మృతః
వేదాలను వదిలేసి, సదాచారాన్ని పాటించని వాడే శూద్రుడు అని గుర్తించబడతాడు.
న వై శూద్రో భవేచ్ఛూద్రో బ్రాహ్మణో బ్రాహ్మణో న చ
పుట్టుక వల్ల శూద్రుడు శూద్రుడవడంలేదు, బ్రాహ్మణుడు బ్రాహ్మణుడవడంలేదు.
ఏతత్పవిత్రం జ్ఞానానాం తథా చైవాత్మసంయమః
ఇది జ్ఞానుల పవిత్రమైన జ్ఞానం, అలాగే ఆత్మనిగ్రహం కూడా.
నిత్యక్రోధాచ్ఛ్రియం రక్షేత్తపో రక్షేత్తు మత్సరాత్
ఎప్పటికప్పుడు కోపాన్ని దూరంగా పెట్టి శ్రీను కాపాడాలి, మత్సరాన్ని దూరంగా పెట్టి తపస్సును కాపాడాలి.
విద్యాం మానాపమానాభఘ్యామాత్మానం తు ప్రమాదతః
విద్యను గర్వం, అవమానాల నుండి కాపాడాలి; మనల్ని మనం అలసత్వం నుండి కాపాడుకోవాలి.
త్యాగే యస్య హుతం సర్వం స త్యాగీ స చ బుద్ధిమాన్
ఎవడు తనలోని అన్నిటినీ త్యాగంగా అర్పిస్తాడో, వాడే నిజమైన త్యాగి, వాడే జ్ఞాని.
పరిగ్రహాత్పరిత్యజ్య భవేద్బద్ధ్యా జితేన్ద్రియః
సంపత్తుల్ని వదిలిపెట్టినవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
తపోనిత్యేన దాన్తేన మునినా సంయతాత్మమనా
తపస్సులో ఎప్పుడూ నిమగ్నుడై, మనస్సును నియంత్రించుకుని, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచిన ముని—
ఇన్ద్రియైర్గృహ్యతే యద్యత్తత్తవ్ద్యక్తమితి స్థితిః
ఇంద్రియాలతో ఏది గ్రహించబడుతుందో, అదే నిజంగా కనిపించే వాస్తవం.
అవిశ్రంభేణ మన్తవ్యం విశ్రంభే ధారయేన్మనః
నమ్మకం లేకుండా మనస్సులో ఆలోచించాలి; నమ్మకం కలిగినప్పుడు మాత్రం మనస్సును స్థిరంగా ఉంచాలి.