జితక్లమాః సమా ధీరా మూర్ద్ధన్యాత్మానమాదధన్
బాధలను జయించిన సమమైన ధీరులు, ఆత్మను తలలో స్థాపిస్తారు.
తస్మిన్సమిధ్యతే నిత్యమగ్నిః స్థాల్యామివాహితః
అక్కడ అగ్ని ఎప్పుడూ వెలిగిపోతూ ఉంటుంది, స్టౌ మీద పెట్టిన పాత్రలోని అగ్నిలా.
శ్వసిత్యాభాషతే చైవ తతో జీవో నిరర్థకః
అతడు ఊపిరి పీల్చి మాట్లాడతాడు, ఆ తరువాత జీవుడు ప్రయోజనం లేకుండా పోతాడు.
అగ్నిర్జరయతే చైతత్తదా జీవో నిరర్థకః
అగ్ని దీనిని హరించి వేస్తుంది, అప్పుడు జీవుడు ప్రయోజనం లేకుండా పోతాడు.
వాయురేవ జహాత్యేనమూష్మభావశ్చ నశ్యతి
వాయువు మాత్రమే వదిలిపోతుంది, అతని శరీరంలోని వేడి కూడా పోతుంది.
వాయుమఞ్జలవత్పశ్యేద్గచ్ఛేత్సహ మరుద్గుణైః
వాయువు చేతిలో నీళ్లు పట్టుకున్నట్టు చూడాలి, అది వాయువు లక్షణాలతో కలిసి వెళ్లిపోతుంది.
మహార్ణవవిముక్తత్వాదన్యత్సలిలభాజనమ్
పెద్ద సముద్రం నుంచి విడిపోతే, ఇంకొక నీటి పాత్ర మిగిలిపోతుంది.
క్షిప్రం ప్రవిశ్య నశ్యేత యథా నశ్యత్యసౌ తథా
అది త్వరగా లోపలికి వెళ్లి నశిస్తుంది, అది ఎలా పోతుందో అలాగే.
యేషామన్యతరాభావాఞ్చతుర్ణాం నాస్తి సంశయః
ఆ నలుగురిలో ఎవరో ఒకరు లేకపోతే, ఎలాంటి సందేహం ఉండదు.
నశ్యతే కోష్టభేదార్థమగ్రిర్నశ్యత్యభోజనాత్
ఇంధనం లేకపోతే అగ్ని పోతుంది, ఆహారం లేకపోయినా అగ్ని నశిస్తుంది.
పీడితే ఽన్యతరే హ్యేషాం సంఘాతో యాతి పఞ్చతామ్
వాటిలో ఏదైనా బాధపడితే, ఆ సముదాయం అంతా నశిస్తుంది.
కిం ఖేదయతి వా జీవః కిం శృణోతి బ్రవీతి చ
జీవుడు ఏదితో అలసిపోతాడు? ఏది వింటాడు? ఏది మాట్లాడతాడు?
యో దత్త్వా మ్రియతే జన్తుః సా గౌః కం తారయిష్యతి
ఇచ్చి మరణించిన ప్రాణి — ఆ ఆవు ఎవరిని రక్షిస్తుంది?
ఇహైవ విలయం యాన్తి కుతస్తేషాం సమాగమః
వాటన్నీ ఇక్కడే కలిసిపోతాయి; మరి వాటికి మళ్లీ కలిసే అవకాశం ఎక్కడుంది?
అగ్నినా చోపయుక్తస్య కుతః సంజీవనం పునః
అగ్నిలో కాలిపోయినవానికి మళ్లీ జీవితం ఎలా కలుగుతుంది?
జీవన్యస్య ప్రవర్తన్తే మృతః క్వ పునరేష్యతి
జీవించేవరకు పనులు జరుగుతాయి; మరణించినవాడు మళ్లీ ఎలా వస్తాడు?
మృతాః ప్రణశ్యన్తి బీజాద్బీజం ప్రణశ్యతి
చనిపోయినవారు పోతారు; విత్తనం నుంచి విత్తనం పోతుంది.
త నివర్తయ సర్వజ్ఞ యతస్త్వామాశ్రితో హ్యహమ్
సర్వజ్ఞుడా! నిన్ను ఆశ్రయించాను, వాటిని దయచేసి వెనక్కి తిప్పు.
పునరాహు మునిశ్రేష్ఠ తత్సందేహనివృత్తయే
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ సందేహం పోవడానికి మళ్లీ వివరించు.
యాతి దేహాన్తరం ప్రాణీ శరీరం తు విశీర్యతే
ప్రాణి ఇంకొక శరీరాన్ని పొందుతుంది, కానీ ఈ శరీరం మాత్రం క్షీణిస్తుంది.
సమిధామగ్నిదగ్ధానాం యథాగ్రిర్ద్దశ్యతే తథా
అగ్నిలో కాలిన దారిలో అగ్ని ఎలా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఇది కూడా.
ఇన్ధనస్యోపయోగాన్తే స వాగ్నిర్నోపలభ్యతే
ఇంధనం పూర్తయిన తర్వాత ఆ అగ్ని ఇక కనిపించదు.
గతిర్యస్య ప్రమాణం వా సంస్థానం వా న విద్యతే
యవని గమనమో, పరిమాణమో, రూపమో ఎవరికీ తెలియదు.
నశ్యతీత్యేవ జానామి శాన్తమగ్నిమనిన్ధనమ్
అది నశించిపోతుందని మాత్రమే నాకు తెలుసు; ఇంధనం లేకుండా మంట ఆగిపోతున్న అగ్నిలా.
సమిధాముపయోగాన్తే యథాగ్నిర్నోపలభ్యతే
ఇంధనం పూర్తిగా కాలిపోయిన తర్వాత అగ్ని కనిపించదు కదా.
తథా శరీరసంత్యాగే జీవో హ్యాకాశవత్స్థితః
అలాగే, శరీరం వదిలిన తర్వాత జీవుడు ఆకాశంలా ఉండిపోతాడు.
ప్రాణాన్ధారయతే హ్యగ్నిః స జీవ ఉపధార్యతామ్
ప్రాణాలను నిలబెట్టేది అగ్నే. ఆ జీవుని తెలుసుకోవాలి.
తస్మిన్నష్టే శరీరాగ్నౌ తతో దేహమచేతనమ్
ఆ శరీరాగ్ని పోయినప్పుడు, శరీరం చైతన్యం కోల్పోతుంది.
జగమానాం హి సర్వేషాం స్థావరాణాం తథైవ చ
ఇది అన్ని చరాచర జీవులకు, స్థావరాలకు కూడా వర్తిస్తుంది.
తేషాం త్రయాణామేకత్వాద్వయం భూమౌ ప్రతిష్టితమ్
ఈ మూడింటి ఏకత్వం వల్ల, వాటి ద్వంద్వం భూమిలో స్థిరంగా ఉంటుంది.