స ఏష భగవాన్విష్ణురనన్త ఇతి విశ్రుతః
అతడే భగవంతుడు అయిన విష్ణువు, అనంతుడు అని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు.
తతః సమభవద్విశ్వం పృష్టో ఽహం యదిహ త్వయా
అతని నుండి ఈ విశ్వం పుట్టింది—ఈ విషయాన్ని నువ్వు అడిగితే ఇదే సమాధానం.
కాన్యత్ర పరిమాణాని సంశయం ఛిన్ధి తత్త్వతః
ఇంకా ఏ కొలతలు ఉన్నాయి? నిజంగా నీ సందేహాన్ని తొలగించు.
రమ్యం నానాశ్రయాకీర్ణం యస్యాం తో నాధిగమ్యతే
అనేక ఆధారాలతో అలంకరించబడిన ఆ రమ్యమైన లోకం నీకు అందదు.
తత్ర దేవాః స్వయం దీప్తా భాస్కరాభాగ్నివర్చసః
అక్కడ దేవతలు తామే సూర్యుని లాంటి కాంతితో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతారు.
దుర్గమత్వాదనన్తత్వాదితి మే వద మానద
అది అందరికీ దుర్లభమైనది, అంతులేనిది. ఇదంతా నాకు చెప్పు, ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
నిరుద్ధమేతదాకాశం హ్యప్రమేయం సురైరపి
ఈ ఆకాశం దేవతలకైనా కొలవలేనంత అపారంగా, అడ్డుకట్టబడింది.
తమసోంఽతే జలం ప్రాహుర్జలస్యాన్తే ఽగ్నిరేవ చ
చీకటి చివర నీరు ఉందని, నీటి చివర అగ్ని ఉందని చెబుతారు.
తదన్తే పునరాకాశమాకాశాన్తే పునర్జలమ్
అదికూడా దాటి మళ్లీ ఆకాశం ఉంటుంది, ఆ ఆకాశం చివర మళ్లీ నీరు ఉంటుంది.
అగ్నిమారుతతోయేభ్యో దుర్జ్ఞేయం దైవతైరపి
అగ్ని, గాలి, నీటిలోని రహస్యాన్ని దేవతలకైనా గ్రహించడం చాలా కష్టం.
ఆకాశసదృశా హ్యేతే భిద్యన్తే తత్త్వదశనాత్
ఇవి అన్నీ ఆకాశంలా ఉంటాయి, నిజాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు వేరుగా కనిపిస్తాయి.
త్రైలోక్యే సాగరే చైవ ప్రమాణం విహితం యథా
మూడు లోకాల్లోనూ, సముద్రంలోనూ ఎలా పరిమాణం నిర్ణయించబడిందో అలాగే.
సిద్ధానాం దేవతానాం చ పరిమీతా యదా గతిః
సిద్ధులు, దేవతలు ఎప్పుడు ప్రయాణాన్ని పరిమితం చేస్తారో అప్పుడు.
నామధేయానురుపస్య మానసస్య మహాత్మనః
పేరు, స్వభావానికి అనుగుణంగా ఆ మహాత్ముని మనస్సు ఉంటుంది.
కో ఽన్యస్తద్వేదితుం శక్యో యో ఽపి స్యాత్తద్విధో ఽపరః
ఇంకొకరు అలాంటి వారు ఉన్నా, దాన్ని తెలుసుకోగలిగేది ఎవరు?
బ్రహ్మా ధర్మమయః పూర్వః ప్రజాపతిరనుత్తమః
బ్రహ్మ ధర్మమయుడు, ఆదిలో ఉన్న ఉత్తమ ప్రజాపతి.
బ్రహ్మాణం పూర్వజం చాహ భవాన్సందేహ ఏవ మే
బ్రహ్మను పురాతనుడని మీరు చెప్పారు; దీనిపై నాకు సందేహం ఉంది.
తస్యాసనవిధానార్థం పృథివీ పద్మముచ్యతే
ఆయన ఆసనంగా ఉండేందుకు భూమిని పద్మంగా అంటారు.
తస్య మధ్యే స్థితో లోకాన్సృజత్యేష జగద్విధిః
ఆ పద్మ మధ్యలో ఉండి, ఆయనే లోకాలను సృష్టిస్తాడు; ఇతడే జగత్ సృష్టికర్త.
మేరుమధ్యే స్థితో బ్రహ్మా తద్వహిర్ద్విజసత్తమ
మెరు మధ్యలో బ్రహ్మ ఉన్నాడు; దాని వెలుపల, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా.
సంరక్షణార్థం భూతానాం సృష్టం ప్రథమతో జలమ్
భూతాల రక్షణ కోసం మొదటగా నీరు సృష్టించబడింది.
యత్ప్రాణాః సర్వభూతానాం వర్ద్ధన్తే యేన చ ప్రజాః
అందువల్లే అన్ని జీవుల ప్రాణాలు పెరుగుతాయి, ప్రాణులు విస్తరిస్తాయి.
సర్వం తద్వారుణం జ్ఞేయమాపస్తస్తంభిరే పునః
అది అంతా వరుణునికి చెందిందిగా తెలుసుకోవాలి. ఆపైన నీళ్లు మళ్లీ నిశ్చలంగా నిలిచిపోయాయి.
కథం వా మేదినీ సృష్టేత్యత్ర మే సంశయో మహాన్
ఈ భూమి ఎలా పుట్టింది? ఈ విషయంపై నాకు గొప్ప సందేహం కలిగింది.
లోకసంభవసందేహః సముత్పన్నో మహాత్మనామ్
లోకాలు ఎలా పుట్టాయో అన్న సందేహం మహాత్ములకు కలిగింది.
త్యక్తాహారాః స్పర్ద్ధమానా దివ్యం విర్షశతం ద్విజాః
ద్విజులు అన్నం త్యజించి, పరస్పరం పోటీ పడుతూ, శతదివ్య సంవత్సరాలు తపస్సు చేశారు.
దివ్యా సరస్వతీ తత్ర సంబభూవ నభస్తలాత్
అక్కడ ఆకాశం నుండి దివ్యమైన సరస్వతి అవతరించింది.
నష్టచన్ద్రార్కపవనం ప్రసుప్తమివ సంబభౌ
చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి కనబడని, అన్నీ నిద్రలో ఉన్నట్లుగా అక్కడ కనిపించింది.
తస్మాఞ్చ సలిలోత్పీడాదుదతిష్టత మారుతః
ఆ నీళ్ల ఒత్తిడివల్ల గాలి పుట్టింది.
తఞ్చాభసా పూర్యమాణం సశబ్దం కురుతే ఽనిలః
ఆ గాలి ఖాళీని నింపుతూ, శబ్దాన్ని కలిగించింది.