సభూమిః సాగ్నిపవనో లోకో ఽయం కేన నిర్మితః
ఈ భూమి, అగ్ని, వాయువు కలిసిన లోకాన్ని ఎవరు సృష్టించారు?
శౌచాశౌచం కథం తేషాం ధర్మాధర్మవిధిః కథమ్
వారికి శౌచం, అశౌచం ఎలా నిర్ణయించబడుతుంది? ధర్మం, అధర్మానికి నియమం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
అస్మాల్లోకాదముం లోకం సర్వం శంసతు మే భవాన్
ఈ లోకం నుండి ఆ లోకానికి, అన్నీ నాకూ వివరంగా చెప్పు.
భృగుణాభిహితం శాస్త్రం భరద్వాజాయ పృచ్ఛతే
భృగువు చెప్పిన శాస్త్రాన్ని భరద్వాజుడు ప్రశ్నించాడు.
భృగుమహర్షిమాసీనం భరద్వాజో ఽన్వపృచ్ఛత
భృగు మహర్షి ఆసీనుడై ఉన్నప్పుడు భరద్వాజుడు ఆయనను అడిగాడు.
కథం ముక్తిశ్చ సంసారాజ్జాయతే తస్య మానద
సంసార బంధనాల నుంచి ముక్తి ఎలా కలుగుతుంది, ఓ ఘనతనిచ్చేవాడా?
సేవ్యసేవకభావేన వర్తేతే ఇతి తౌ సదా
ప్రభువు, సేవకుడు అనే భావంతో వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు.
లోకానాం రమణః సో ఽయం నిర్గుణశ్చ నిరఞ్జనః
ప్రపంచాలకు ఆనందదాయకుడైన ఆయన, గుణరహితుడు, మలినములేని వాడు.
కథమేనం పరాత్మానం కాలశక్తిదురన్వయమ్
కాలశక్తి వల్ల గ్రహించడానికి కష్టమైన పరమాత్మను ఎలా తెలుసుకోవచ్చు?
జీవో జీవత్వముల్లఙ్ఘ్య కథం బ్రహ్మ సమన్వయాత్
వ్యక్తిగతత్వాన్ని దాటి జీవుడు, బ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని ఎలా పొందగలడు?
ఏవం స భగవాన్పృష్టో భరద్వాజేన సంశయమ్
ఇలా భరద్వాజుడు సందేహంతో అడిగినప్పుడు, భగవంతుడు—
మానసో నామ యః పూర్వో విశ్రుతో వే మహర్షిభిః
మునులందరిచేత ప్రసిద్ధి చెందిన మానసుడు అనే పురాతనమైనది—
అవ్యక్త ఇతి విఖ్యాతః శాశ్వతో ఽథాక్షయో ఽవ్యయః
అది అవ్యక్తం, శాశ్వతం, నశించని, మారని అని పిలవబడుతుంది.
సో ఽమృజత్ప్రథమం దేవో మహాన్తం నామ నామతః
ఆ దేవుడు మొదట పేరుతో ప్రసిద్ధమైన మహత్తును సృష్టించాడు.
ఆకాశాదభవద్వారి సలిలాదగ్నిమారుతౌ
ఆకాశం నుండి నీరు పుట్టింది; నీటి నుండి అగ్ని, గాలి ఉద్భవించాయి.
తతస్తేజో మయం దివ్యం పద్మం సృష్టం స్వయంభువా
తర్వాత స్వయంభువుడు దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన పద్మాన్ని సృష్టించాడు.
అహౄఙ్కార ఇతి ఖ్యాతః సర్వభూతాత్మభూతకృత్
అతడు 'అహంకారుడు' అని ప్రసిద్ధి, సమస్త భూతాలకు ఆత్మ, కర్త.
శైలాస్తస్యాస్థిసంధాస్తు మేదో మసిం చ మేదినీ
అతని ఎముకలు పర్వతాలు; అతని మజ్జ, భూమి మట్టి, మసి.
పవనశ్చైవ నిశ్వాసస్తేజో ఽగ్నిర్నిమ్నగాః శిరాః
అతని ఊపిరి పవనం; అతని తేజస్సు అగ్ని; అతని నాడులు నదులు.
నభశ్చోర్ధ్వశిరస్తస్య క్షితిః పదౌ భుజౌ దిశః
అతని తల ఆకాశం; అతని పాదాలు భూమి; అతని భుజాలు దిశలు.
స ఏష భగవాన్విష్ణురనన్త ఇతి విశ్రుతః
అతడే భగవంతుడు అయిన విష్ణువు, అనంతుడు అని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు.
తతః సమభవద్విశ్వం పృష్టో ఽహం యదిహ త్వయా
అతని నుండి ఈ విశ్వం పుట్టింది—ఈ విషయాన్ని నువ్వు అడిగితే ఇదే సమాధానం.
కాన్యత్ర పరిమాణాని సంశయం ఛిన్ధి తత్త్వతః
ఇంకా ఏ కొలతలు ఉన్నాయి? నిజంగా నీ సందేహాన్ని తొలగించు.
రమ్యం నానాశ్రయాకీర్ణం యస్యాం తో నాధిగమ్యతే
అనేక ఆధారాలతో అలంకరించబడిన ఆ రమ్యమైన లోకం నీకు అందదు.
తత్ర దేవాః స్వయం దీప్తా భాస్కరాభాగ్నివర్చసః
అక్కడ దేవతలు తామే సూర్యుని లాంటి కాంతితో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతారు.
దుర్గమత్వాదనన్తత్వాదితి మే వద మానద
అది అందరికీ దుర్లభమైనది, అంతులేనిది. ఇదంతా నాకు చెప్పు, ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
నిరుద్ధమేతదాకాశం హ్యప్రమేయం సురైరపి
ఈ ఆకాశం దేవతలకైనా కొలవలేనంత అపారంగా, అడ్డుకట్టబడింది.
తమసోంఽతే జలం ప్రాహుర్జలస్యాన్తే ఽగ్నిరేవ చ
చీకటి చివర నీరు ఉందని, నీటి చివర అగ్ని ఉందని చెబుతారు.
తదన్తే పునరాకాశమాకాశాన్తే పునర్జలమ్
అదికూడా దాటి మళ్లీ ఆకాశం ఉంటుంది, ఆ ఆకాశం చివర మళ్లీ నీరు ఉంటుంది.
అగ్నిమారుతతోయేభ్యో దుర్జ్ఞేయం దైవతైరపి
అగ్ని, గాలి, నీటిలోని రహస్యాన్ని దేవతలకైనా గ్రహించడం చాలా కష్టం.