న తేషాం శక్యతే వక్తుం సంఖ్యా వత్సరకోటిభిః
అలాంటి వారి సంఖ్యను కోట్లాది సంవత్సరాలు లెక్కించినా చెప్పలేము.
సౌవీరరాజ్ఞో నగరం సర్వైశ్వర్యసమన్వితమ్
అతడు అన్ని ఐశ్వర్యాలతో నిండిన సౌవీర రాజధానికి వెళ్లాడు.
అలఙ్కృతం విపణిభిర్యయో దేవపురోపమమ్
ఆ నగరం మార్కెట్లతో అలంకరించబడి, దేవతల పట్టణంలా కనిపించేది.
ఛదితం హేమకలశైర్దృష్ట్వా వ్యాధో ముదం యయౌ
పసిడి గోపురాలతో మెరిసిపోతున్న ఆ నగరాన్ని చూసి వేటగాడు ఆనందపడ్డాడు.
జగామాభ్యన్తరం తస్య కీనాశశ్చౌర్యలోలుపః
అందులో దొంగ దొంగతనానికి ఆశపడి లోపలికి ప్రవేశించాడు.
పరిచర్యాపరం విష్ణోరుత్తఙ్కం తపసాం నిధిమ్
అక్కడ విష్ణువు సేవలో నిమగ్నుడై, తపస్సులో నిధిగా ఉన్న ఉత్తంకుడిని చూశాడు.
చౌర్యాన్తరాయకర్తారం తం దృష్ట్వా లుబ్ధకో మునే
అప్పటికి దొంగతనాన్ని అడ్డుకున్న మునిని చూసి ఆ వేటగాడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
ఉత్తఙ్కం హౄన్తుమారేభే విధృతాసిర్మదోద్ధతః
ఆ వేటగాడు మదంలో మునిగి, చేతిలో ఆయుధాన్ని ఎత్తుకుని ఉత్తంకుని పట్టుకోవడానికి పరుగెత్తాడు.
హౄన్తుం కృతమతిం వ్యాధముత్తఙ్కః ప్రేక్ష్య చాబ్రవీత్
వేటగాడు తనను పట్టుకోవాలని ఉద్దేశంతో వస్తున్నాడని గమనించిన ఉత్తంకుడు ఇలా అన్నాడు.
మయా కిమపరాద్ధం తే తద్వదస్వ మహామత్తే
నేను నీకు ఏ తప్పు చేశాను? దయచేసి చెప్పు మహామతుడా.
నహి సౌమ్య వృథా ఘ్నన్తి సజ్జనా అపి పాపినః
సౌమ్యా, మంచి మనుషులు ఏ కారణం లేకుండా పాపులను చంపరు.
విరోధం నహి కుర్వన్తి సజ్జనాః శాన్తచేతసః
శాంతమైన హృదయంతో ఉన్న సజ్జనులు ఎప్పుడూ శత్రుత్వానికి పాల్పడరు.
తముత్తమం నరం ప్రాహుర్విష్ణోః ప్రియతరం సదా
అలాంటి మనిషిని ఉత్తముడిగా, విష్ణువుకు ఎప్పుడూ ప్రియమైనవాడిగా అంటారు.
ఛేదే ఽపి చన్దనతరుః సురభయతి ముఖం కుఠారస్య
చెదరిపోయినా, చందనచెట్టు తన సువాసనతో కత్తిని కూడా పరిమళింపజేస్తుంది.
సర్వసంగవిహీనో ఽపి బాధ్యతే హి దురాత్మనా
ఎటువంటి బంధాలు లేకున్నా, దుర్మార్గుల వల్ల మంచి మనిషి బాధపడతాడు.
తత్రాపి సాధూన్బాధన్తే న సమానాన్కదాచన
అయినా, సజ్జనులను ఎప్పుడూ సమానులు కాదు, ఇతరులు మాత్రమే బాధిస్తారు.
లుబ్ధకధీవరపిశునా నిష్కారణవైరిణో జగతి
ఈ లోకంలో వేటగాళ్లు, మత్స్యకారులు, అపవాదులు కారణం లేకుండానే శత్రువులవుతారు.
పుత్రమిత్రకలత్రార్థం సర్వం దుఃఖేన యోజయేత్
కుమారుడు, స్నేహితుడు, భార్య, ధనం కోసం మనిషి అన్నీ బాధలు భరిస్తాడు.
అన్తే తత్సర్వముత్సృజ్య ఏక ఏవ ప్రయతి వై
చివరికి వాటన్నింటిని వదిలేసి, ఒంటరిగా ప్రయాణిస్తాడు.
మమేదమితి జన్తూనాం మమతా బాధతే వృథా
'ఇది నాది' అనే భావన జంతువులను వృథాగా బాధిస్తుంది.
ధర్మాధర్మౌం సహైవాస్తామిహాముత్ర న చాపరః
ధర్మం, అధర్మం రెండూ ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ కలిసే ఉంటాయి; వేరే దేమీ లేదు.
మృతమగ్నిముఖే హుత్వా ఘృతాన్నం భుఞ్జతే హి తే
చనిపోయినవారికి నెయ్యితో అన్నం నైవేద్యం పెట్టి, ఆ అన్నాన్ని తింటారు.
ధర్మాధర్మౌం న చ ధనం న పుత్రా న చ బాన్ధవాః
ధర్మం, అధర్మం, ధనం, కుమారులు, బంధువులు ఏదీ నిలిచిపోవు.
కామః సంక్షయమాయాతి నరాణాం పుణ్యకర్మణామ్
పుణ్యకర్మ చేసినవారిలో కోరికలు తగ్గిపోతాయి.
వృథైవ వ్యాకులా లోకా ధనాదానాం సదార్జనే
ధనం కూడడం, దానం చేయడం వల్ల ప్రజలు వృథాగా కలవరపడుతున్నారు.
ఇతి నిశ్చితబుద్ధీనాం న చిన్తా బాధతే క్వచిత్
ఇలాంటి స్థిరమైన మనస్సు ఉన్నవారికి ఎక్కడా ఆందోళన కలగదు.
తస్మాజ్జన్మ చ మృత్యుం చ దైవం జానాతి నాపరః
కావున జననం, మరణం ఎప్పుడు జరుగుతాయో దైవమే తెలుసు, మరెవ్వరికీ తెలియదు.
లోకస్తు తత్ర విజ్ఞాయ వృథాయాసం కరోతి హి
ఇది తెలిసినా ప్రజలు వృథాగా శ్రమ పడుతూనే ఉంటారు.
మహాపాపాని కృత్వాపి పరాన్పుష్యాన్తి యత్నతః
పెద్ద పాపాలు చేసినా, ఇతరులకు మేలు చేయాలని శ్రమిస్తారు.
స్వయమేకతమో మూఢస్తత్పాపఫలమశ్నుతే
కానీ ఒక మూర్ఖుడు మాత్రం ఆ పాపఫలాన్ని ఒంటరిగా అనుభవిస్తాడు.