కో ఽహం మమ క్రియా కేతి స్వయమేవ వ్యక్తిన్తయత్
నేను ఎవరు? నా పనులు ఏమిటి? అని తానే తనలో తాను ఆలోచించాడు.
ఏవం విచారణపరోః దివానిశమతన్ద్రితః
ఇలా విచారణలో నిమగ్నమై, రాత్రింబవళ్ళు అలసట లేకుండా ఉండేవాడు.
పునర్జానన్తిమాగమ్య ప్రణమ్యేదమువాచ హ
తిరిగి జ్ఞానిని చేరి, నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
కో ఽహం మమ క్రియా కా చ మమ జన్మ కథం వద
నేను ఎవరు? నా పనులు ఏమిటి? నాకు జన్మ ఎలా కలిగింది? చెప్పు.
అవిద్యానిలర్య చిత్తం కథం సద్భావగగమేష్యతి
అజ్ఞానపు గాలికి లోనైన మనస్సు నిజమైన స్థితిని ఎలా పొందుతుంది?
అహౄఙ్కారో మనోధర్మ ఆత్మనో నహి పణ్డిత
అహంకారం, మనస్సు లక్షణాలు ఆత్మకు చెందవు, ఓ జ్ఞానీ!
మమ జాత్యాది శూన్యస్య కథం నామ కరోమ్యహమ్
జాతి మొదలైన లక్షణాలు లేని నాకెందుకు పనులు చేయడం?
నీరూపస్యాప్రమేయస్య కథం నామ కరోమ్యహమ్
రూపం లేని, కొలవలేనివాడినైన నేను ఎలా పనులు చేయగలను?
అవిచ్ఛిన్నస్వభావస్య కథ్యతే చ కథం క్రియా
నిరంతర స్వభావం ఉన్నవాడికి పనులు ఎలా చెప్పబడతాయి?
అనన్తస్య క్రియా చైవ కథం జన్మ చ కథ్యతే
అనంతుడికి పనులు, జన్మ ఎలా వివరించబడతాయి?
పరిపూర్ణం పరానన్దం తస్మాన్నాన్యదిహ ద్విజ
పూర్తిగా పరమానందమే ఉంది, దీనికంటే మరొకటి లేదు, ఓ ద్విజా!
జ్ఞానే త్వనాహతే సిద్ధే సర్వం బ్రహ్మమయం భవేత్
జ్ఞానం దెబ్బతినకుండా సంపూర్ణమైతే, అన్నీ బ్రహ్మమయంగా మారిపోతాయి.
ముమోద పశ్యన్నాత్మానమాత్మన్యేవాచ్యుతం ప్రభుమ్
తనలోని ఆత్మను, అచ్యుతుడైన ప్రభువుగా చూసి ఆనందించాడు.
అహమేవేతి నిశ్చిత్య పరాం శాన్తిమవాప్తవాన్
'నేనే ఆ పరమాత్మ' అని బలంగా గ్రహించి, పరమశాంతిని పొందాడు.
గురుం ప్రణమ్య జానన్తి సదా ధ్యానపరో ఽభవత్
గురువుకు నమస్కరించి, జ్ఞాని ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనుడయ్యాడు.
వారాణసీపురం ప్రాప్య పరం మోక్షమవాప్తవాన్
వారణాసి పట్టణాన్ని చేరుకుని, పరమ మోక్షాన్ని పొందాడు.
స కర్మపాశవిచ్ఛేదం ప్రాప్య సౌఖ్యమవాన్పుయాత్
కర్మబంధాలను తెంచుకొని ఆనందాన్ని పొందినవాడు పవిత్రుడవాలని కోరుదాం.
యజ్ఞమాలీ సుమాలీ చ తయోః కర్మాధునోచ్యత
యజ్ఞమాలి, సుమాలి — ఇప్పుడు వీరి కార్యాలు వివరించబడుతున్నాయి.
ధనం ద్విధా కనిష్టస్య భాగమేకం దదౌ తదా
ఆ సమయంలో, చిన్న తమ్ముడి భాగాన్ని రెండు ముక్కలుగా ఇచ్చాడు.
అపాదానా దిభిశ్చైవ నాశయామాస భో ద్విజ
వివిధ మార్గాల్లో దుర్వినియోగంతో ఆ ధనాన్ని నాశనం చేశాడు, ఓ ద్విజుడా.
వేశ్యావిభ్రమలుబ్ధో ఽసౌ పరదారతో ఽభవత్
అతడు వేశ్యలపై మోజుపడి, పరస్త్రీలతో ఆసక్తిగా మారాడు.
అపహృత్య పరం ద్రవ్యం వారస్త్రీనిరతో ఽభవత్
ఇతరుల ధనాన్ని దోచుకుని, వేశ్యలతో కాలక్షేపం చేశాడు.
బభూవ దుఃఖితో ఽత్యర్థం భ్రాతరం చేదమబ్రవీత్
అతడు చాలా బాధతో తన అన్నకు ఇలా చెప్పాడు.
త్వమేక ఏవ దుష్టాత్మా మహాపాపరతో ఽభవః
నీవొక్కడే చెడ్డ మనసుతో, గొప్ప పాపాలలో మునిగిపోయావు.
హనిష్యామీతి నిశ్చిత్య ఖడ్గహస్తః కచే ఽగ్రహీత్
వాడిని చంపాలని నిర్ణయించి, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకున్నాడు.
బబన్ధుర్నాగరాశ్చైనం కుపితాస్తే సుమాలినమ్
పట్టణవాసులు కోపంతో సుమాలిని బంధించారు.
బన్ధనాన్మోచయామాస భ్రాతృస్నేహవిమోహితః
తమ్ముడిపై ఉన్న మోహంతో బంధనంలోంచి విడిపించాడు.
ఆదదే స్వయమర్ద్ధం చ దదావర్ద్ధం యవీయసే
తనకు సగం తీసుకుని, మిగతా సగాన్ని తమ్ముడికి ఇచ్చాడు.
మూర్ఖైః పారంవడచణ్డాలైర్బుభుజే చ సహోద్ధతః
అహంకారంతో, మూర్ఖులు, పాంచములు, క్రూరులతో కలిసి భోజనం చేశాడు.
పిచుమన్దః ఫలాఢ్యో ఽపి కాకైరేవోపభుజ్యతే
పిచుమంద చెట్టు ఫలాలతో నిండినా, కాకులే వాటిని తింటాయి.