విగణయ్య స్వయం దృష్టో విస్మితశ్చార్థచిన్తయా
తానే లెక్క వేసి చూసి, ఆ సంపదను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
మేయా తపో విక్రయాద్యైరేతద్ధనముపార్జితమ్
ఈ ధనం తపస్సు, వ్యాపారం మొదలైన వాటి ద్వారా సంపాదించబడింది.
మేరుతుల్యసువర్ణాని హ్యసంఖ్యాతాని వాఞ్ఛతి
అతడు మేరు పర్వతంతో సమానమైన బంగారం, ఎంతైనా పరిమాణంలో కావాలని ఆశపడతాడు.
సర్వాన్కామానవాంప్నోతి పునరన్యఞ్చ కాఙ్క్షతి
అతడు అన్ని కోరికలు తీరినా, మళ్లీ ఇంకేదైనా కావాలని కోరుకుంటాడు.
చక్షుఃశ్రోత్రే చ జీర్యేతే తృష్ణేకా తరుణాయతే
కళ్లూ చెవులూ వృద్ధాప్యంతో బలహీనపడతాయి, కాని ఆశ మాత్రం ఎప్పటికీ యవ్వనంగా ఉంటుంది.
బలం హతం చ జరసా తృష్ణా తరుణతాం గతా
వృద్ధాప్యంతో బలం పోతుంది, కానీ ఆశ మాత్రం యవ్వనాన్ని పొందుతుంది.
సుశాన్తో ఽపి ప్రమన్యుః స్యాద్ధీమానప్యతిమూఢధీః
చాలా శాంతమైనవాడు కూడా కోపగించవచ్చు, తెలివైనవాడు కూడా పూర్తిగా మూర్ఖుడవుతాడు.
తస్మాదాశాం త్యజేత్ప్రాజ్ఞో యదీచ్ఛేచ్ఛాశ్వతం సుఖమ్
కావున, ఎవరైనా శాశ్వతమైన సుఖం కోరుకుంటే, జ్ఞానవంతుడు ఆశను వదిలేయాలి.
తథైవ సత్కులే జన్మ ఆశా హత్యతివేగతః
అలాగే, మంచి వంశంలో జన్మించినా, ఆశ వల్ల అది వెంటనే నశించిపోతుంది.
కిఞ్చిద్దాతాపి చాణ్డాలస్తస్మాదధికతాం గతః
కొంచెం ఇచ్చే చండాలుడైనా, జన్మతో గొప్పవాడిని మించి ఉన్నతుడవుతాడు.
అవమానాదికం దుఃఖం న జానన్తి కదాప్యహో
వారికి అవమానం వంటి బాధలు ఎప్పుడూ తెలియవు, హాయ్!
శరీరమపి జీర్ణం చ జరసాపహతం బలమ్
శరీరం కూడా వృద్ధాప్యంతో పాడవుతుంది, బలం వృద్ధాప్యంతో పోతుంది.
ఏవం నిశ్చిత్య విప్రేన్ద్ర ధర్మమార్గ రతో ఽభవత్
ఇలా ఆలోచించి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, అతడు ధర్మమార్గంలో నిబద్ధుడయ్యాడు.
స్వయం తు భాగ ద్వితయ స్వార్జితార్థాదపాహరత్
తానే సంపాదించిన ధనంలో సగాన్ని తానే తీసుకున్నాడు.
స్వేనార్జితానాం పాపానాం నాశం కర్తుమనాస్తదా
తానే సంపాదించిన పాపాలను నశింపజేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
అన్నాదీనాం చ దానాని గఙ్గాతీరే చకార సః
అతడు గంగా తీరంలో అన్నం మొదలైనవి దానం చేశాడు.
నారనారాయణ స్థానం జగామ తపసే వనమ్
అతడు నరనారాయణుల ఆశ్రమానికి, తపస్సు కోసం అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
ఫలితైః పుషఅపితైశ్చైవ శోభితం వృక్షసంచయైః
ఆ ప్రదేశం పండ్లతో, పువ్వులతో అలంకరించబడిన వృక్ష సమూహాలతో అందంగా కనిపించింది.
పరిచర్యాపరైర్వృద్ధైర్మునిభిః పరిశోభితమ్
సేవలో నిమగ్నమైన వృద్ధ మునులతో ఆ ప్రదేశం మరింత అందంగా కనిపించింది.
గృణన్తం పరమం బ్రహ్మ తేజోరాశిం దదర్శ హ
అక్కడ అతడు, పరబ్రహ్మను, తేజస్సుతో నిండినదాన్ని, స్తుతించబడుతూ చూడగలిగాడు.
శీర్ణపర్ణాశనం దృష్ట్వా వేదమాలిర్ననామ తమ్
పడి ఉన్న ఆకులు తిని జీవిస్తున్న వాడిని చూసి, వేదమాలి అతనికి నమస్కరించాడు.
కన్దమూలఫలాద్యైస్తు నారాయణధియా మునే
ఓ మునీంద్రా, వాడి మనస్సు నారాయణునిపై నిలిచి, కందమూలఫలాదులు తింటూ ఉండేవాడు.
వినయావనతో భూత్వా ప్రోవాచ వదతాం వరమ్
వేదమాలి వినయంగా వంగి, మాటలలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని సంభోదించాడు.
మాముద్ధర మహాభాగ జ్ఞానదానేన పణ్డిత
మహాభాగా, పండితుడా, నన్ను జ్ఞానం ఇచ్చి పైకి లేపు.
ప్రోవాచ ప్రహసన్వాగ్మీ వేదమాలిం గుణాన్వితమ్
గుణాలతో నిండిన వేదమాలిని చూసి, వాక్చాతుర్యంతో చిరునవ్వుతో అతడు ఇలా అన్నాడు.
ప్రవక్ష్యామి సమాసేన దుర్లభం త్వకృతాత్మనామ్
ఆత్మ నియంత్రణ లేని వారికి దుర్లభమైన విషయాన్ని, సంక్షిప్తంగా నీకు చెబుతాను.
పరాపవాదం పైశున్యం కదాచిదపి మా కృథాః
ఎప్పుడూ పరుల నిందను, దురుద్దేశ్యపు మాటలను చేయవద్దు.
హరిపూజాపరశ్చైవ త్యజ మూర్ఖసమాగమమ్
హరి పూజలో నిత్యం నిమగ్నుడవై, మూర్ఖుల సహవాసాన్ని వదిలిపెట్టు.
పరిత్యజ్యాత్మవల్లోకం దృష్ట్వా శాన్తిం గమిష్యసి
నీ శరీరం వదిలినట్టు లోకాన్ని వదిలి, నిశ్చలమైన శాంతిని పొందుతావు.
ద్రంభాచారమహౄఙ్కారం నైష్ఠుర్యం చ పరిత్యజ
అబద్ధపు ప్రవర్తన, అహంకారం, కఠినతను వదిలిపెట్టు.