జ్ఞానం హి మోక్షదం జ్ఞేయం తదుపాయం వదామి తే
జ్ఞానం నిజంగా మోక్షాన్ని ఇస్తుంది; దాన్ని పొందే మార్గాన్ని నేను చెబుతాను.
సమ్యగ్ విచారయేద్ధీమాన్సద్భిః శాస్త్రార్థకోవిదైః
పండితులు, శాస్త్రార్థాన్ని తెలిసినవారితో కలసి, జ్ఞానవంతుడు సరిగ్గా విచారించాలి.
అనిత్యాని పరిత్యజ్య నిత్యమేవ సమాశ్రయేత్
నశించిపోయే వాటిని వదిలిపెట్టి, శాశ్వతమైన వాటిలోనే ఆశ్రయం పొందాలి.
అవిరక్తో భవేద్యస్తు స సంసారే ప్రవర్తతే
విరక్తి లేని వాడు ఈ లోకజీవితంలో తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
తస్య సంసారవిచ్ఛిత్తిః కదాచిన్నైవ జాయతే
అటువంటి వాడికి సంసార బంధం ఎప్పుడూ తెగదు.
శమాదిగుణహీనస్య జ్ఞానం నైవ చ సిధ్యతి
శాంతి మొదలైన గుణాలు లేనివాడికి జ్ఞానం సిద్ధించదు.
హరిధ్యానపరో నిత్యం ముముక్షురభిధీయతే
హరిద్యానంలో ఎప్పుడూ లీనమై ఉండే వాడిని ముక్తికోరువాడు అంటారు.
సర్వగం భావయేద్విష్ణుం సర్వభూతదయాపరః
విష్ణువు అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నాడని భావిస్తూ, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపాలి.
ఇతి జానాతి యో విప్రతజ్జ్ఞానం యోగజం విదుః
ఇలా తెలిసిన వాడిని, బ్రాహ్మణా, యోగఫలితమైన జ్ఞానం కలవాడిగా గుర్తిస్తారు.
యోగో జ్ఞానం విశుద్ధం స్యాత్తజ్జ్ఞానం మోక్షదం విదుః
యోగం అనగా పవిత్రమైన జ్ఞానం; ఆ జ్ఞానం మోక్షాన్ని ఇస్తుందని తెలుసుకోవాలి.
ద్వే బ్రహ్మణీ వేదితవ్యే ఇతి చాథర్వర్ణీ శ్రుతిః
అథర్వణ వేదం ప్రకారం, రెండు రూపాల బ్రహ్మను తెలుసుకోవాలని చెప్పబడింది.
తయోరభేదవిజ్ఞానం యోగ ఇత్యభిధీయతే
ఆ రెండు మధ్య ఏకత్వాన్ని గ్రహించడం యోగం అని అంటారు.
అపరః ప్రోచ్యతే సద్భిః పరమాత్మా పరః స్మృతః
కనిపించే బ్రహ్మను పండితులు చెబుతారు; పరమాత్మను ఉత్తమమైనదిగా గుర్తిస్తారు.
అవ్యక్తః పరమః శుద్ధః పరిపూర్ణ ఉదాహృతః
పరమాత్మ అనేది కనిపించని, పవిత్రమైనది, సంపూర్ణమైనదిగా చెప్పబడింది.
భవేత్తదా మునిశ్రేష్ఠ పాశచ్ఛేదో ఽపరాత్మనః
ఆ సమయంలో, మునిశ్రేష్ఠా, వేరుగా భావించే ఆత్మబంధనలు పూర్తిగా తెంపబడతాయి.
నృణాం విజ్ఞానభేదేన భేదవానివ లక్ష్యతే
మనుషులలో జ్ఞానం భిన్నంగా ఉండటం వల్ల, వేరు వేరు అని కనపడుతుంది.
గీయమానం చ వేదాన్తైస్తస్మాన్నాస్తి పరం ద్విజ
వేదాంతంలో చెప్పిన ప్రకారం, ద్విజా, దీనికంటే మించినది ఏదీ లేదు.
కర్త్తృత్వం వాపి భోక్తృత్వం నిర్గుణస్య పరాత్మనః
గుణరహితమైన పరమాత్మకు చేయడమో, అనుభవించడమో ఉండవు.
కిమప్యన్యద్యతో నాస్తి తజ్జ్ఞేయం ముక్తిహేతవే
ఇంకా ఏదీ లేకపోవడం వల్ల, ముక్తికోసం తెలుసుకోవలసింది అదే.
తద్విచారోద్భవం జ్ఞానం పరం మోక్షస్య సాధనమ్
ఆ విచారణ వల్ల కలిగే జ్ఞానమే మోక్షానికి ప్రధాన మార్గం.
పరమజ్ఞానినామేతత్పరబ్రహ్మాత్మకం ద్విజ
పరమజ్ఞానులకు, ద్విజా, ఇది పరబ్రహ్మ స్వరూపమే.
భాతి విజ్ఞానభేదేన బహురుపధరో ఽవ్యయః
జ్ఞానం భిన్నంగా ఉండటం వల్ల, అవినాశి అనేక రూపాలలో కనబడతాడు.
తస్మాన్మాయాం త్యజేద్యోగాన్ముముక్షుర్ద్విజసత్తమ్
కాబట్టి, ద్విజశ్రేష్ఠా, ముక్తికాంక్షి యోగంతో మాయను విడిచిపెట్టాలి.
అనిర్వాచ్యా తతో జ్ఞేయా భేదబుద్ధిప్రదార్యినీ
అనంతరం, మాయను వర్ణించలేనిదిగా, భేదబుద్ధిని కలిగించేదిగా తెలుసుకోవాలి.
తస్మాదజ్ఞానవిచ్ఛేదో భవేద్రౌజితమాయినామ్
కాబట్టి, మాయను దాటి ఉన్నవారు, అజ్ఞానాన్ని పూర్తిగా తొలగించాలి.
జ్ఞానినాం పరమాత్మా వై హృది భాతి నిరన్తరమ్
జ్ఞానులకు పరమాత్మ హృదయంలో ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తుంటాడు.
అష్టాఙ్గైః సిద్ధ్యతే యోగస్తాని వక్ష్యామి తత్త్వతః
యోగం ఎనిమిది భాగాలతో సిద్ధిస్తుంది; వాటిని నిజంగా వివరంగా చెబుతాను.
ప్రాణాయామః ప్రత్యాహారో ధారణా ధ్యానమేవ చ
ఆవే ప్రాణాయామం, ప్రత్యాహారం, ధారణ, ధ్యానం.
ఏషాం సంక్షేపతో వక్ష్యే లక్షణాని మునీశ్వర
వాటికి సంబంధించిన లక్షణాలను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను, మునీశ్వరా.
అక్రోధశ్చానసూయా చ ప్రోక్తాః సంక్షేపతో యమాః
కోపం లేకపోవడం, అసూయ లేకపోవడం యమాలు అని సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.