తతశ్చ హస్తపాదాకర్షణే న తు క్షమో రుద్రద్భిబన్ధుజనైర్వేష్టితో వక్తుమక్షమః స్వార్జితధనాదికం కస్య భవిష్యతీతి చిన్తాపరో బాష్పావిలవిలోచనః కణ్ఠే వురఘురాయమాణే సతి శరీరాన్నిష్క్రాన్తప్రాణో యమదూతైర్భర్త్స్యమానః పాశయన్త్రితో నరకాదీన్పూర్వవదశ్నుతే
అంతలో చేతులు, కాళ్లు కదల్చలేక, చుట్టూ ఏడుస్తున్న బంధువులు, స్నేహితులతో ఉండి, మాట్లాడలేక, తన సంపాదన ఎవరిదవుతుందో ఆలోచిస్తూ, కన్నీళ్లు కళ్లలో నిలిచిపోతాయి. గొంతు గర్జిస్తూ, ప్రాణం శరీరం విడిచినప్పుడు, యమదూతలు పట్టుకుని, బంధించి, నరకాది లోకాల్లో మునుపటి విధంగా అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
తథైవ జీవినః సర్వ ఆకర్మప్రక్షయాద్ భృశమ్
అలాగే, అన్ని జీవులు తమ కర్మ పూర్తయ్యే వరకు తీవ్రమైన బాధలను అనుభవిస్తూనే ఉంటారు.
అభ్యసేత్పరమం జ్ఞానం జ్ఞానాన్మోక్షమవాన్పుయాత్
ఉత్తమమైన జ్ఞానాన్ని సాధన చేయాలి; ఆ జ్ఞానంతోనే ముక్తిని పొందవచ్చు.
తస్మాత్సంసారమోక్షాయ పరం జ్ఞానం సమభ్యసేత్
కాబట్టి, ఈ జనన మరణాల బంధం నుండి విముక్తి కోసం, పరమ జ్ఞానాన్ని మనం పట్టుదలతో అభ్యసించాలి.
హరిం న సేవతే యస్తు కో ఽన్యస్తస్మాదచేతనః
హరిను సేవించని వాడు కన్నా మరొకరు ఎంత మూర్ఖుడు ఉంటారు?
ఆస్థితే కామదే విష్ణో నరా యాన్తి హి యాతనామ్
విష్ణువు మీద భక్తి లేక, కోరికల్లో మునిగిపోయిన వారు తప్పకుండా బాధలు అనుభవిస్తారు.
స్థితే ఽపి జ్ఞానరహితాః పచ్యన్తే నరకేష్వహో
జ్ఞానం లేని వారు బ్రతికుండగానే నరకంలో పడి పిడియుత్తారు, హాయ్!
శాశ్వతం భావయన్త్యజ్ఞా మహామోహసమావృతాః
పెద్ద మాయలో చిక్కుకున్న అజ్ఞానులు ఈ లోకాన్ని శాశ్వతమని భావిస్తారు.
సంసారచ్ఛేదకం విష్ణుం న భజేత్సో ఽతిపాతకీ
సంసార బంధాన్ని తొలగించే విష్ణువును భజించని వాడు గొప్ప పాపి.
హరిధ్యానపరో విప్ర చణ్డాలో ఽపి మహాసుఖీ
ఓ బ్రాహ్మణా, హరి ధ్యానంలో లీనమైన చండాలుడైనా అతడు మహా ఆనందాన్ని పొందుతాడు.
ఉద్వేగ మానవా మూర్ఖాః కిం న యాన్తి హి పాపినః
బాధతో ఉన్న మూర్ఖులు, పాపులు నాశనానికి ఎందుకు పోరాదు?
తల్లబ్ధ్వా పరలోకార్థం యత్నం కుర్య్యాద్విచక్షణః
ఇది లభించినవాడు, తెలివిగా పరలోక హితానికి ప్రయత్నించాలి.
లభన్తే పరమం స్థానం పునరావృత్తిదుర్లభమ్
వారు తిరిగి రావడం కష్టమైన పరమ స్థితిని పొందుతారు.
యస్మింశ్చ విలయం యాతి స సంసారస్య మోచకః
ఎవరిలో ఈ లోక విలోపం కలుగుతుందో, ఆయనే సంసార విమోచకుడు.
తం సమభ్యర్చ్య దేవేశం సంసారాత్పరిముచ్యతే
ఆ దేవతాధిపతిని భక్తితో పూజిస్తే, సంసార బంధం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
సంసారపాశబద్ధానాం దుఃఖాని సుబహూని చ
సంసార బంధంలో చిక్కుకున్నవారికి ఎన్నో బాధలు ఉంటాయి.
యేనోపాయేన మోక్షః స్యాత్తన్మే బ్రూహి తపోధన
ఏ మార్గంలో ముక్తి లభిస్తుందో చెప్పు, ఓ తపస్సు కలవాడా.
భుజ్యన్తే చ మునిశ్రేష్ఠ తేషాం నాశః కథం భవేత్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, వారి బాధలు ఎలా పోతాయో చెప్పు.
కామాల్లోభాభిభూతః స్యాల్లోభాత్క్రోధపరాయణాః
కామానికి లోనైనవాడు లోభిగా మారతాడు; లోభం వల్ల కోపానికి బానిసవుతాడు.
ప్రనష్టబుద్ధిర్మనుజః పునః పాపం కరోతి చ
బుద్ధి పోయిన మనిషి మళ్లీ పాపం చేస్తాడు.
యథా దేహభ్రమత్యక్త్వా మోక్షభాక్స్యాత్తథా వద
యెట్లా శరీరం విడిచిన తర్వాత ముక్తి కలుగుతుందో, అట్లే చెప్పు.
యస్మాత్సంసారదుఃఖాన్నో మోక్షోపాయమభీప్ససి
నీవు ఈ జనన మరణాల బాధల నుంచి విముక్తి పొందే మార్గాన్ని కోరుతున్నావు.
హరిశ్చ పాలకో రుద్రో నాశకః స హి మోక్షదః
హరి రక్షకుడు, రుద్రుడు నాశనం చేసేవాడు; ఆయనే ముక్తిని ప్రసాదించేవాడు.
తం విద్యాన్మోక్షదం విష్ణుం నారాయణమనామయమ్
విష్ణువు, నారాయణుడు, ఎలాంటి దుఃఖం లేని వాడు, ముక్తిని ఇచ్చేవాడని తెలుసుకో.
తముగ్రమజరం దేవం ధ్యాత్వా దుఃఖాత్ప్రముచ్యతే
ఆ మహాశక్తివంతుడు, వృద్ధాప్యమూ లేని దేవుని ధ్యానం చేస్తే బాధలు తొలగిపోతాయి.
జ్ఞానరుపం సదానన్దం ప్రాహుర్వైమోక్షసాధనమ్
శాశ్వత ఆనందమైన జ్ఞానమే ముక్తికి మార్గమని వారు చెబుతారు.
సమర్చయన్తి తం విద్యాచ్ఛాశ్వతస్థానదం హరిమ్
శాశ్వత స్థానం ఇచ్చే హరిని ఆరాధించేవారే నిజంగా జ్ఞానులు అని తెలుసుకో.
హృది పశ్యన్తి యం సత్యం తం జామీహి సుఖావహమ్
హృదయంలో సత్యస్వరూపుడిని దర్శించే వారు, ఆయన సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడని తెలుసుకో.
ఆకాశమధ్యగః పూర్ణస్తం ప్రాహుర్మోక్షదం నృణామ్
ఆకాశ మధ్యలో ఉన్న, సంపూర్ణమైన వాడే మానవులకు ముక్తిని ప్రసాదించేవాడని వారు చెబుతారు.
అనూపమో ఽఖిలాధారస్తాం దేవం శరణం వ్రజేత్
అతడు అపమానానికి అతీతుడు, సమస్తాన్ని ఆధారంగా ఉంచినవాడు; ఆ దేవుని ఆశ్రయించాలి.