కేచిచ్చ పుణ్యవిశేషాద్యుత్క్రమేణాపి మనుష్యజన్మాశ్నువతే
అయితే, కొందరు ప్రత్యేక పుణ్యఫలంతో క్రమంగా మనుష్య జన్మను పొందుతారు.
మనుష్యజన్మ నాపి చ చర్మకారచణ్డాలవ్యాధానాపితరజకకుంభకారలోహకారస్వర్ణకారతన్తువాచసౌచికజటిలసిద్ధధావకలేఖకభృతకశాసనహారినీచభృత్యద్రరిదహీనాఙ్గాధికాఙ్గత్వాది దుఃఖబహులజ్వరతాపశీతశ్లేష్మగుల్మపాదాక్షిశిరోగర్భపార్శ్వవేదనాదిదుఃఖమనుభవన్తి
మనుష్య జన్మలో కూడా, చర్మకారుడు, చండాలుడు, వేటగాడు, మాలీ, కుంభకారుడు, కమ్మరి, బంగారుకారుడు, నేసవాడు, దర్జీ, జటిలుడు, సిద్ధుడు, ధవకుడు, లేఖకుడు, పనివాడు, సేవకుడు, పేదవాడు, శరీర లోపాలు ఉన్నవాడు ఇలా ఎన్నో బాధలతో కూడిన జన్మలు ఉంటాయి. జ్వరం, వేడి, చలి, కఫం, గడ్డలు, కాళ్లు, కళ్ళు, తల, గర్భం, పక్కలు మొదలైన వాటిలో వేదనతో బాధపడతారు.
మనుష్యత్వే ఽపి యదా స్త్రీపురుషయోర్వ్యవాయస్తత్సమయేరేతో యదా జరాయుం ప్రవిశతి తదైవ కర్మవశాజ్జన్తుః శుక్రేణ సహ జరాయుం ప్రవిశ్య శుక్రశోణితకలలే ప్రవర్త్తతే
మనుష్య జన్మలోనూ, పురుషుడు-స్త్రీ కలయిక సమయంలో, శుక్రం గర్భంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అప్పుడు కర్మబలంతో ఆ జీవి కూడా శుక్రంతో పాటు గర్భంలోకి ప్రవేశించి, శుక్రశోణిత మిశ్రమంలో అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభిస్తుంది.
పలవలభావముపేత్య మాసే ప్రాదేశమాత్రత్వమాపద్యతే
ముద్ద రూపాన్ని పొంది, నెల రోజుల్లో వేళ్ల వెడల్పు పరిమాణాన్ని పొందుతుంది.
తతః ప్రభృతి వాయువశాచ్చైతన్యాభావే ఽపి మాతురుహ్యే దుఃసహతాపల్కేశతయైకత్ర స్థాతుమశక్యత్వాద్ భ్రమతి
అప్పటి నుంచి, ప్రాణశక్తి లేకపోయినా, గర్భంలో తీవ్ర వేదనతో ఒకచోట నిలవలేక, గాలి ప్రభావంతో లోపల తిరుగుతూ బాధపడుతుంది.
మయా పోషితా దారాశ్చ స్వకర్మవశాదన్యతో గతాః
నేను పోషించిన భార్యలు కూడా తమ కర్మబలంతో వేరే చోటికి వెళ్లిపోయారు.
అహో దుఖం హి దేహినామ్
అయ్యో! శరీరధారులకే నిజంగా దుఃఖమే మిగిలింది.
భృత్యభిత్రకలత్రార్థమన్యద్ద్రవ్యం హృతం మయా
పనివారు, పిల్లలు, భార్య కోసం నేను ఇతరుల ధనాన్ని దోచుకున్నాను.
దృష్ట్వాన్యస్య శ్రియం పూర్వం సతత్పో ఽహమసూయయా ఖితః
మునుపు ఇతరుల ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, ఎప్పుడూ అసూయతో బాధపడేవాడిని.
కాయేన మనసా వాచా పరపీడామకారిషమ్తేన పాపేన దహ్యామి త్వహమేకో ఽతిదుఃఖితః
శరీరంతో, మనసుతో, మాటతో ఇతరులకు హాని చేశాను. ఆ పాపం వల్ల నేనే ఒక్కడే తీవ్రంగా బాధపడుతూ కాలిపోతున్నాను.
ఏవం బహువిధం గర్భస్థో జన్తుర్విలప్య స్వయమేవ వా
ఇలా గర్భంలో ఉన్నప్పుడే ఆ జీవి ఎన్నో విధాలుగా లోపలగానీ, బయటగానీ విలపిస్తాడు.
యతస్తన్మాతుః ప్రసూతిసమయే సతి గర్భస్థోదేహీ నారదమునే వాయునాపరిపీడితో మాతుశ్చాపి దుఃఖం కుర్వన్కర్మపాశేన బలాద్యోనిమార్గాన్నిష్క్రామన్సకలయాతనాభోగమేకకాలభవమనుభవతి
నారద మునీశ్వరా! జననం సమయంలో గర్భంలో ఉన్న జీవుడు గాలి వలన బాధపడుతూ తల్లి కూడా నొప్పి అనుభవిస్తుంది. కర్మబంధంతో బలవంతంగా జనన మార్గం ద్వారా బయటికి రావాల్సి వస్తుంది. అప్పుడు అన్ని రకాల బాధలను ఒకేసారి అనుభవిస్తాడు.
తేనాతిక్లేశేన యోనియన్త్రపూడితో గర్భాన్నిష్కాన్తో నిఃసంజ్ఞతాం యాతి
అలా తీవ్రమైన బాధతో జనన మార్గంలో నలిగిపోతూ, గర్భం నుంచి బయటికి వచ్చిన వెంటనే ఆ జీవుడు అపస్మార స్థితిలోకి వెళ్ళిపోతాడు.
బాహ్యవాయుస్పర్శసమనన్తరమేవ నష్టస్మృతిపూర్వానుభూతాఖిలదుఃఖాని వర్త్తమానాన్యపి జ్ఞానాభావదవిజ్ఞాయాత్యన్తదుఃఖమనుభవతి
బయట గాలి తగిలిన వెంటనే, గతంలో అనుభవించిన అన్ని బాధలు మరిచిపోతాడు. జ్ఞానం లేకపోవడం వల్ల, ఇప్పుడు ఎదురవుతున్న తీవ్రమైన నొప్పిని మాత్రం పూర్తిగా అనుభవిస్తాడు.
ఏవం బాలత్వమాపన్నో జన్తుస్తత్రాపి స్వమలమూత్రలిత్పదేహ ఆధ్యాత్మికాదిపీడ్యమానో ఽపి వక్తుమశక్తక్షుత్తృషాపీడితో రుదితే సతి స్తనాదికం దేయమితి మన్వానాః ప్రయతన్తే
ఇలా శిశువు స్థితిలోకి వచ్చిన జీవుడు, తన మలమూత్రాలతో కళుషితమైన శరీరంతో, లోపలి బాధలు, ఆకలి దాహం తట్టుకోలేక, మాట్లాడలేక ఏడుస్తుంటే, చుట్టూ ఉన్నవారు దయతో పాలను లేదా ఇతర ఆహారాన్ని ఇవ్వాలని ప్రయత్నిస్తారు.
ఏవమనేకం దేహభోగమన్యాధీనతయానుభూయమానో దంశాదిష్వపి నివారయితుమశక్తః
ఇలా, ఇతరులపై ఆధారపడుతూ ఎన్నో శరీర బాధలు అనుభవిస్తూ, దోమలు వంటి పురుగుల కాటు నుంచి కూడా తాను రక్షించుకోలేడు.
బాల్యభావమాసాద్య మాతాపిత్రోరుపాధ్యాయస్య తాడనం సదా పర్యటనశీలత్వం పాంశుభస్మపఙ్కాదిషుక్రీడనం సదా కలహనియతత్వామ శుచిత్వం బహువ్యాపారాభాసకార్యనియతత్వం తదసంభవ ఆధ్యాత్మికదుఃఖమేవంవిధమనుభవతి
బాల్య దశకు వచ్చాక, తల్లి తండ్రి లేదా ఉపాధ్యాయుల చేత కొట్టించబడటం, ఎప్పుడూ తిరుగుతూ, మట్టిలో, బూడిదలో, మట్టిలో ఆడటం, ఎప్పుడూ గొడవలు, అపరిశుద్ధంగా ఉండటం, ఎన్నో పనులు చేయాలని బలవంతం చేయబడటం, వాటిని తప్పించుకోలేకపోవడం — ఇవన్నీ లోపలి బాధలను కలిగిస్తాయి.
సమృద్ధస్య కుటుమ్బస్య కథం భవతి వర్త్తనమ్
సంపన్నమైన కుటుంబాన్ని ఎలా నిర్వహించాలి?
అశ్వః పలాయితః కుత్ర గావః కిం నాగతా మమ
నా గుర్రం ఎక్కడికి పారిపోయింది? నా ఆవులు ఎందుకు ఇంటికి రాలేదు?
అవిచారాత్కృషిర్నష్టా పుత్రా నిత్యం రుదన్తి చ
విచారణ లేకపోవడం వల్ల పంట నాశనం అయింది. నా కుమారులు ఎప్పుడూ ఏడుస్తున్నారు.
న లభ్యతే వర్త్తనం చ రాజ బాధాతిదుఃసహా
జీవిక కోసం మార్గం దొరకడం లేదు. రాజు నుండి వచ్చే బాధ భరించలేనిది.
వ్యవసాయాక్షమశ్చాహం ప్రాత్పాః ప్రాఘూర్ణకా అమీ
నేను ఏ పనికీ పనికిరాని వాడిని. నా తోడున్నవారు కూడా సడలిపోతూ, స్థిరంగా ఉండరు.
ఏవమత్యన్తచిన్తాకులః స్వదుఃఖాని నివారయితుమక్షమో ధిగ్విధిం భాగ్యహీనం మాం కిమర్థం విదధే ఇతి దైవమాక్షిపతి
ఇలా ఎప్పుడూ ఆందోళనతో బాధపడుతూ, తన బాధలను తాను తీర్చుకోలేక, 'ఈ విధి ఎందుకు, నా అదృష్టం ఎందుకు లేదు, నన్ను ఎందుకు సృష్టించిందో' అని విధిని నిందిస్తాడు.
ప్రకంపమానావయవశ్వాసకాసాదిపీడితో లోలావిలలోచనః శ్లేష్మణ్యాత్పకణ్ఠః పుత్రదారాదిభిర్భర్త్స్యమానః కదా మరణముపయామీతి చిన్తాకులో మయి మృతే సతి మదర్జితం గృహక్షేత్రాదికం వస్తు పుత్రాదయః కథం రక్షన్తి కస్య వా భవిష్యతి
మద్ధనే పరైరపహృతే పుత్రాదీనాం కథం వర్త్తనం భవిష్యతీతి మమతాదుఃఖపరిప్లుతో గాఢం నిఃశ్వస్య స్వేన వయసా కృతాని కర్మాణి పునః పునః స్మరన్ క్షణే విస్మరతి చ సంతతస్త్వాసన్నమరణో
తన ధనం ఇతరులు తీసుకుపోతే, తన కుమారులు ఎలా బ్రతుకుతారు? మమకార బాధతో మునిగి, లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, తన జీవితంలో చేసిన పనులను మళ్ళీ మళ్ళీ గుర్తు చేసుకుంటూ, మరచిపోతూ, మరణం దగ్గరపడుతున్నా తెలుసుకోడు.
వ్యాధిపీడితో ఽన్తస్తాపార్తః క్షణం శయ్యాయాం క్షణం మఞ్చే చ తతస్తతః పర్యటన్ క్షుత్తృటూపరిపూడితః కిఞ్చిన్మాత్రముదకం దేహీత్యతికార్పణ్యేన యాచమానస్తత్రాపి జ్వరావిష్టానాముదకం న శ్రేయస్కరమితి బ్రువతో మనసాతిద్వేషం కుర్వన్మన్ద చైతన్యో భవతి
వ్యాధితో బాధపడుతూ, లోపల మండిపోతూ, ఒకసారి మంచంపై, మరొకసారి పడకపై తిరుగుతూ, ఆకలి దాహంతో తట్టుకోలేక, కొంత నీళ్లు ఇవ్వమని దయతో అడుగుతాడు. కానీ జ్వరంతో ఉన్నవారు 'నీళ్లు మంచిది కాదు' అని చెప్పగానే, మనసులో తీవ్ర అసహ్యం కలిగి, జ్ఞానం తగ్గిపోతుంది.
మాసే ద్వితీయే పూర్ణే పురుషాకారమాత్రతాముపగమయ మాసత్రితయే పూర్ణే కరచరణాద్యవయవభావముపగమ్య చతుర్షు మాసేషు గతేషు సర్వావయవానాం సంధిభేదపరిజ్ఞానం పఞ్చస్వతీతేషు నఖానామభివ్యఞ్జకకతా షట్స్వతీతేషు నఖసంధిపరిస్ఫుటతాముపగమ్య నాభిసూత్రేణ పుష్యమాణమమేధ్యమూత్రసిక్తాఙ్గం జరాయుణా బన్ధితరక్తాస్థిక్రిమివసామజ్జాస్నాయుకేశాదిదూషితే కుత్సితే శరీరే నివాసినం స్వయమప్యేవం పరిదూషితదేహం మాతుశ్చ కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణభుక్తదహ్యమాత్మానం దృష్ట్వా దేహీ పూర్వజన్మస్మరణానుభావాత్పూర్వానుభూతనరకదుఃథాని చ స్మృత్వాన్తర్దుఃఖేన చ పరిదహ్యమానో మాతుర్దేహాతిమూత్రాదిరుక్షేణ దహ్యమాన ఏవం మనసి ప్రలయతి
రెండవ నెల పూర్తయ్యాక, మానవ రూపాన్ని పొందుతుంది. మూడవ నెల పూర్తయ్యాక, చేతులు, కాళ్లు మొదలైన అవయవాలు ఏర్పడతాయి. నాలుగు నెలలు పూర్తయితే, అన్ని అవయవాల సంధులు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఐదు నెలలు పూర్తయితే, గోర్లు కనిపించటం మొదలవుతుంది. ఆరు నెలలు పూర్తయితే, గోర్ల సంధులు స్పష్టంగా అవుతాయి. నాభి తాడుతో పోషించబడుతూ, మలమూత్రంలో తడిసి, గర్భపాశంతో బంధించబడి, రక్తం, ఎముకలు, పురుగులు, కొవ్వు, మజ్జ, స్నాయులు, జుట్టు మొదలైన వాటితో కలిసిన మలినమైన శరీరంలో నివసిస్తూ, తాను ఇలా అపవిత్రమైన శరీరంలో ఉన్నానని తెలుసుకుని, తల్లి తినే కారం, పులుపు, ఉప్పు, ఎక్కువ వేడి పదార్థాల వల్ల బయట నుంచి కాలిపోతూ, గత జన్మలు, నరక బాధలు గుర్తు చేసుకుని లోపల నుంచి తాపంతో కాలిపోతూ, మనసులో విచారిస్తాడు.
అహో ఽత్యన్తపాపో ఽహంపూర్వజన్మనిభృత్యాపత్యమిత్రయోషిద్గృహక్షేత్రధనధాన్యాదిష్వత్యన్తరాగేణ కలత్రపోషణార్థం పరధనక్షేత్రాదికం పశ్యతో హరణాద్యుపాయైరపహ్యత్య కామాన్ధతయా పరస్త్రీహరణాదికమనుభూయ మహాపాపాన్యాచరంస్తైః పాపైరహమేక ఏవంవిధనరకాననుభూయ పునః స్థావరాదిషు మహాదుఃఖమనుభూయ సంప్రతి జరాయుణా పరివేష్టితో ఽన్తర్దుఖేన బహిస్తాపేన చ దహ్యామి
అయ్యో! నేను ఎంత పాపిష్టుడిని! గత జన్మల్లో, పనివారు, పిల్లలు, స్నేహితులు, భార్య, ఇల్లు, పొలం, ధనం, ధాన్యం మొదలైన వాటిపై తీవ్రమైన మమకారం వల్ల, భార్య పోషణ కోసం ఇతరుల ధనం, పొలం మొదలైనవాటిని తపించి, దొంగతనం వంటి మార్గాల్లో, కామాంధుడై, పరస్త్రీ అపహరణ వంటి మహాపాపాలు చేశాను. ఆ పాపాల వల్ల నేనే నరక బాధలు అనుభవించి, మళ్లీ స్థావరాది జన్మల్లో మహా దుఃఖాన్ని అనుభవించి, ఇప్పుడు గర్భపాశంతో చుట్టబడి, లోపల తాపంతో, బయట బాధతో కాలిపోతున్నాను.
ఆత్మానమాశ్వాస్య ఉత్పత్తేరనన్తరం సత్సంగేన విష్ణోశ్చరితశ్రవణేన చ విశుద్ధమనా భూత్వా సత్కర్మాణి నిర్వర్త్య అఖిలజగదన్తరాత్మనః సత్యజ్ఞానానన్దమయస్య శక్తిప్రభావానుష్టితవిష్టపవర్గస్య లక్ష్మీపతేర్నారాయణస్య సకలసురాసురయక్షగన్ధర్వరాక్షసపన్న గమునికిన్నరసమూహార్చితచరణకమలయుగం భక్తితః సమభ్యర్చ్య దుఃసహః సంసారచ్ఛేదస్యకారణభూతం వేదరహస్యోపనిషద్భిః పరిస్ఫుటం సకలలోకపరాయణం హృదినిధాయ దుఃఖతరమిమం సంస్కారాగారమతిక్రమిష్యామీతి మనసి భవయతి
తనను తాను ఓదార్చుకుని, పుట్టిన తర్వాత సత్సంగంతో, విష్ణువు చరిత్ర విని, మనస్సు పవిత్రంగా చేసుకుని, సత్కర్మలు చేస్తూ, సమస్త లోకాల అంతరాత్మ అయిన, సత్యం, జ్ఞానం, ఆనందమయుడైన, తన శక్తితో లోకాలను నడిపించే లక్ష్మీపతి నారాయణుని పద్మపాదాలను భక్తితో పూజించి, వేదరహస్యాలు, ఉపనిషత్తులు చెప్పిన సంసార బంధాన్ని తెంచే మార్గాన్ని హృదయంలో నిలిపి, ఈ దుఃఖమయం అయిన సంస్కారాల గృహాన్ని దాటి పోతానని మనసులో సంకల్పిస్తాడు.
తతస్తు తరుణభావేన ధనార్జనమర్జితస్య రక్షణం తస్య నాశవ్యయాదిషు చాత్యన్తదుఃఖితా మాయయా మోహితాః కామక్రోధాదిదుష్టమనసాః సదాసూయాపరాయణాః పరస్వపరస్త్రీహరణోపాయపరాయణాః పుత్రమిత్రకలత్రాదిభరణోపాయచిన్తాపరాయణా వృథాహఙ్కారదూషితాః పుత్రాదిషు వ్యాధ్యాది పీడితేషు సత్సు సర్వవ్యాత్పిం పరిత్యజ్య రోగాదిభిః క్లేశితానాం సమీపే స్వయమాధ్యాత్మికదుఃఖేన పరిప్లుతా వక్ష్యమాణప్రకారేణ చితామశ్నువతే
తరువాత యవ్వనంలో ధనం సంపాదించటం, సంపాదించినదాన్ని కాపాడటం, అది పోవడం, ఖర్చు అవడం వల్ల తీవ్రమైన బాధను అనుభవిస్తాడు. మాయ వల్ల మోసపోయి, కోపం, కామం వంటి దుష్టమనస్సుతో, ఎప్పుడూ అసూయతో, పరధనం, పరస్త్రీలను దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూ, కుమారులు, స్నేహితులు, భార్య మొదలైనవారిని పోషించడానికి ఆలోచనల్లో మునిగిపోతూ, వ్యర్థమైన అహంకారంతో, పిల్లలు వ్యాధులతో బాధపడితే అన్నీ వదిలిపెట్టి, తానే లోపలి బాధతో మునిగి, చివరికి చితపైకి చేరతాడు.
అన్ని అవయవాలు వణికిపోతూ, ఊపిరాడక, దగ్గుతో బాధపడుతూ, కన్నులు చీకటి పట్టి, గొంతు శ్లేష్మంతో నిండిపోతూ, కుమారులు, భార్య మొదలైనవారు మందలించగా, 'ఎప్పుడు మరణం వస్తుందో?' అని ఆందోళన పడతాడు. తాను చనిపోయిన తర్వాత తాను సంపాదించిన ఇల్లు, పొలం, ఇతర వస్తువులను కుమారులు ఎలా కాపాడతారు? అవి ఎవరిదవుతాయో?' అని ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు.