గ్రామదానాదిపుణ్యానాం త్వయైవ విధినన్దన
విద్వాంసులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడవు నీవే; గ్రామదానం వంటి పుణ్యకార్యాల ఫలితాలను నీవే వివరించావు.
సర్వేషామేవ లోకానాం వినాశః ప్రాకృతే లయే
ప్రకృతిలో లయం సంభవించినప్పుడు అన్ని లోకాలు నశించిపోతాయి.
ఏష మే సంశయో జాతస్తం భవాఞ్ఛేత్తుమర్హతి
ఈ సందేహం నాకు కలిగింది; దయచేసి మీరు దీన్ని తొలగించాలి.
సాధు సాధౌ మహాప్రాజ్ఞ గుహ్యాద్గుహ్యతమం త్విదమ్
బహు బాగా చెప్పారు మహాపండితా! ఇది అన్ని రహస్యాల్లోకెల్లా గొప్ప రహస్యంగా ఉంది.
నారాయణో ఽక్షరో ఽనన్తః పరం జ్యోతిః సనాతనః
నారాయణుడు నిత్యుడు, అనంతుడు, పరమజ్యోతి, శాశ్వతమైనవాడు.
నిర్గుణో ఽపి పరానన్దో గుణవానివ భాతి యః
ఆయనకు లక్షణాలు లేకపోయినా, పరమానందుడై లక్షణాలు ఉన్నవాడిలా కనిపిస్తాడు.
గుణోపాధికభేదేషు త్రిష్వేతేషు సనాతన
శాశ్వతుడా, లక్షణాల ఆధారంగా ఏర్పడే ఈ మూడు భేదాల్లో—
బ్రహ్మరుపేణ సృజతి విష్ణురుపేణ పాతి చ
ఆయన బ్రహ్మ రూపంలో సృష్టిస్తాడు, విష్ణు రూపంలో కాపాడుతాడు.
ప్రసయాన్తే సముత్థాయ బ్రహ్మరుపీ జనార్దనః
ప్రళయం ముగిసిన తర్వాత, జనార్దనుడు బ్రహ్మ రూపంలో ప్రబోధిస్తాడు.
స్థావరాద్యాశఅచ విప్రేన్ద్ర యత్ర యత్ర వ్యవస్థితాః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, స్థావరాది జీవులు ఎక్కడ ఉన్నా—
తస్మాత్కృతానాం పాపానాం పుణ్యానాం చైవ సత్తమ
కాబట్టి, మానవులలో ఉత్తముడా, చేసిన పాపపుణ్యాలన్నింటికీ—
నాభుక్తం క్షీయతే కర్మ కల్పకోటిశతైరపి
వందల కోట్ల కల్పాలు గడిచినా, అనుభవించని కర్మ నశించదు.
సర్వకర్మఫలం భుక్తే పరిపూర్ణః సనాతనః
శాశ్వతుడు అన్ని కర్మఫలాలను పూర్తిగా అనుభవిస్తాడు.
సూజత్యవతి చాత్త్యేతత్సర్వం సర్వభుగవ్యయః
అతడు ఈ సమస్తాన్ని సృష్టిస్తాడు, కాపాడుతాడు, అంతంలో లీనమవుతాడు; అన్ని ఫలితాలను అనుభవించేవాడూ, అంతం చేయువాడూ ఆయనే.
స్థావరా ఇతి విఖ్యాతా మహామోహసమావృతాః
స్థావరాలు అని పిలవబడేవి మహామోహంలో కూరుకుపోయి ఉంటాయి.
స్థావరత్వే పృథివ్యాముత్పబీజాని జలసేకానుపదం సుసంస్కారసామగ్రీవశాదన్తరుష్మప్రపాచితాన్యుచ్ఛూనత్వమాపద్య తతో మూలభావం తన్మూలాదఙ్కురోత్పత్తిస్తస్మాదపి పర్ణకాణ్డనాలాదికం కాణ్డేషు చ ప్రసవమాపద్యన్తే తేషు చ పుష్పసంభవః
భూమిలో స్థావరత్వం ఉన్నప్పుడు, విత్తనాలు పుట్టుతాయి; వాటికి నీళ్లు పోసిన తర్వాత, సరైన పరిస్థితులు కలిసివచ్చినప్పుడు, సూర్యుని వేడితో అవి పక్వమై, ఉబ్బిపొంగి, మూలంగా మారతాయి. ఆ మూలం నుంచి మొక్క పుట్టి, దానినుంచి ఆకులు, కాండాలు, దండలు వస్తాయి. కాండాల్లో మరింత పెరుగుదలతో పుష్పాలు ఏర్పడతాయి.
తతశ్చ క్రిమయో భూత్వా సదాదుఃఖబహులాః క్షణార్ధ్దం జీవన్తః క్షణార్ధ్దం మ్రియమాణా బలవత్ప్రాణిపీడాయాం నివారయితుమక్షమాః శీతవాతాదిక్లేశభూయిష్ఠా నిత్యం క్షుధాక్షుధితా మలమూత్రాదిషు సచరన్తో దుఃఖమనుభవన్తి
తర్వాత అవి పురుగులుగా మారి ఎప్పుడూ బాధతో నిండిపోతుంటాయి. క్షణార్ధం మాత్రమే బ్రతికి, క్షణార్ధంలోనే చనిపోతూ, ఇతర ప్రాణుల బాధను తట్టుకోలేక, చలివాతాదికల వల్ల ఎక్కువగా బాధపడుతూ, ఎప్పుడూ ఆకలితో, దప్పితో, మలమూత్రాలలో తిరుగుతూ దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తాయి.
అణ్డజత్వే ఽపి వాతాశనామాంసామేధ్యాద్యశనాశ్చ పరపీడాపరాయణా నిత్యం దుఃఖబహులా గ్రామ్యపశుయోనిమాగతా అపి స్వజాతివియోగభారోద్వహనపాశాదిబన్ధనతాడనహలాదిధారణాదిసర్వదుఃఖాన్యనుభవన్తి
గుడ్డు జన్మలోనూ, కొందరు వాయువును, మాంసాన్ని, మలినమైనవి తింటారు. ఇతరులను హింసించడమే ధ్యేయంగా ఎప్పుడూ దుఃఖంతో నిండిపోతుంటారు. గ్రామ పశువులుగా జన్మించినా, తమ జాతి నుంచి వేరుపడటం, భారాలు మోసడం, కట్టడం, కొట్టడం, యoke పెట్టడం వంటి అన్ని రకాల బాధలను అనుభవిస్తారు.
కేచిచ్చ పుణ్యవిశేషాద్యుత్క్రమేణాపి మనుష్యజన్మాశ్నువతే
అయితే, కొందరు ప్రత్యేక పుణ్యఫలంతో క్రమంగా మనుష్య జన్మను పొందుతారు.
మనుష్యజన్మ నాపి చ చర్మకారచణ్డాలవ్యాధానాపితరజకకుంభకారలోహకారస్వర్ణకారతన్తువాచసౌచికజటిలసిద్ధధావకలేఖకభృతకశాసనహారినీచభృత్యద్రరిదహీనాఙ్గాధికాఙ్గత్వాది దుఃఖబహులజ్వరతాపశీతశ్లేష్మగుల్మపాదాక్షిశిరోగర్భపార్శ్వవేదనాదిదుఃఖమనుభవన్తి
మనుష్యత్వే ఽపి యదా స్త్రీపురుషయోర్వ్యవాయస్తత్సమయేరేతో యదా జరాయుం ప్రవిశతి తదైవ కర్మవశాజ్జన్తుః శుక్రేణ సహ జరాయుం ప్రవిశ్య శుక్రశోణితకలలే ప్రవర్త్తతే
మనుష్య జన్మలోనూ, పురుషుడు-స్త్రీ కలయిక సమయంలో, శుక్రం గర్భంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అప్పుడు కర్మబలంతో ఆ జీవి కూడా శుక్రంతో పాటు గర్భంలోకి ప్రవేశించి, శుక్రశోణిత మిశ్రమంలో అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభిస్తుంది.
పలవలభావముపేత్య మాసే ప్రాదేశమాత్రత్వమాపద్యతే
ముద్ద రూపాన్ని పొంది, నెల రోజుల్లో వేళ్ల వెడల్పు పరిమాణాన్ని పొందుతుంది.
తతః ప్రభృతి వాయువశాచ్చైతన్యాభావే ఽపి మాతురుహ్యే దుఃసహతాపల్కేశతయైకత్ర స్థాతుమశక్యత్వాద్ భ్రమతి
అప్పటి నుంచి, ప్రాణశక్తి లేకపోయినా, గర్భంలో తీవ్ర వేదనతో ఒకచోట నిలవలేక, గాలి ప్రభావంతో లోపల తిరుగుతూ బాధపడుతుంది.
మయా పోషితా దారాశ్చ స్వకర్మవశాదన్యతో గతాః
నేను పోషించిన భార్యలు కూడా తమ కర్మబలంతో వేరే చోటికి వెళ్లిపోయారు.
అహో దుఖం హి దేహినామ్
అయ్యో! శరీరధారులకే నిజంగా దుఃఖమే మిగిలింది.
భృత్యభిత్రకలత్రార్థమన్యద్ద్రవ్యం హృతం మయా
పనివారు, పిల్లలు, భార్య కోసం నేను ఇతరుల ధనాన్ని దోచుకున్నాను.
తాని పుష్పాణి కానిచిదఫలాని కానిచిత్ఫలహేతుభూతాని తేషు పుష్పేషు వృద్ధభావేషు సత్సు తత్పుష్పమూలతస్తుషోత్పత్తిర్జాయతే తేషు తుషు భోక్తౄణాం ప్రాణినాం సంస్కారసామగ్రీవశాద్ధిమరశ్మికిరణాసన్నతయా తదోషధిరసస్తుషాన్తః ప్రవిశ్య క్షీరభావం సమేత్య స్వకాలే తణ్డులాకారతాముపగమ్య ప్రాణినాం భోగసంస్కారవశాత్సంవత్సరే ఫలినః స్యుః
ఆ పువ్వులలో కొన్ని ఫలిస్తాయి, కొన్ని ఫలించవు, మరికొన్ని ఫలానికి కారణమవుతాయి. ఆ పువ్వులు పండిన తర్వాత వాటి వేరుల దగ్గర నుంచి పొట్టు ఏర్పడుతుంది. ఆ పొట్టులో, జీవులు అనుభవించే ఫలితాలు, సూర్యకిరణాల సమీపం వల్ల, ఆ మొక్క రసం లోపలికి ప్రవేశించి, పాల రూపాన్ని పొంది, తన సమయానికి బియ్యం రూపాన్ని సంతరించుకుంటుంది. జీవుల అనుభవాల ప్రకారం, ఏడాది తరువాత అవి ఫలిస్తాయి.
తత ఏవ పద్మయోనిమాగత్య బలవద్వాధోద్వేజితా వృథోద్వేగభూయిష్ఠాః క్షుత్క్షాన్తా నిత్యం వనచారిణో మాతృష్వపి విషయాతురా వాతాదిక్లేషబహులాః కశ్మింశ్చిజ్జన్మని తృణాశనాః కస్మింశ్చిజ్జన్మని మాంసామేధ్యాద్యదనాః కస్మింశ్చిజ్జన్మని కన్దమూలఫలాశనా దుర్బలప్రాణిపీడానిరతా దుఃఖమనుభవన్తి
అక్కడినుంచి కమలజననంలోకి వచ్చి, తీవ్రమైన వేదనతో కలవరపడి, వ్యర్థమైన ఆందోళనతో నిండిపోతూ, ఎప్పుడూ ఆకలితో, దప్పితో అడవుల్లో తిరుగుతూ, తల్లుల మధ్య కూడా విషయాసక్తులై, వాయువాదికల బాధతో బాధపడతారు. కొన్ని జన్మల్లో గడ్డి తింటారు, మరికొన్ని జన్మల్లో మాంసం, మలినమైనవి తింటారు, ఇంకొన్ని జన్మల్లో కందులు, మూలాలు, పండ్లు తింటారు. బలహీనమైన ప్రాణులను హింసిస్తూ, దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తారు.
మనుష్య జన్మలో కూడా, చర్మకారుడు, చండాలుడు, వేటగాడు, మాలీ, కుంభకారుడు, కమ్మరి, బంగారుకారుడు, నేసవాడు, దర్జీ, జటిలుడు, సిద్ధుడు, ధవకుడు, లేఖకుడు, పనివాడు, సేవకుడు, పేదవాడు, శరీర లోపాలు ఉన్నవాడు ఇలా ఎన్నో బాధలతో కూడిన జన్మలు ఉంటాయి. జ్వరం, వేడి, చలి, కఫం, గడ్డలు, కాళ్లు, కళ్ళు, తల, గర్భం, పక్కలు మొదలైన వాటిలో వేదనతో బాధపడతారు.
మాసే ద్వితీయే పూర్ణే పురుషాకారమాత్రతాముపగమయ మాసత్రితయే పూర్ణే కరచరణాద్యవయవభావముపగమ్య చతుర్షు మాసేషు గతేషు సర్వావయవానాం సంధిభేదపరిజ్ఞానం పఞ్చస్వతీతేషు నఖానామభివ్యఞ్జకకతా షట్స్వతీతేషు నఖసంధిపరిస్ఫుటతాముపగమ్య నాభిసూత్రేణ పుష్యమాణమమేధ్యమూత్రసిక్తాఙ్గం జరాయుణా బన్ధితరక్తాస్థిక్రిమివసామజ్జాస్నాయుకేశాదిదూషితే కుత్సితే శరీరే నివాసినం స్వయమప్యేవం పరిదూషితదేహం మాతుశ్చ కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణభుక్తదహ్యమాత్మానం దృష్ట్వా దేహీ పూర్వజన్మస్మరణానుభావాత్పూర్వానుభూతనరకదుఃథాని చ స్మృత్వాన్తర్దుఃఖేన చ పరిదహ్యమానో మాతుర్దేహాతిమూత్రాదిరుక్షేణ దహ్యమాన ఏవం మనసి ప్రలయతి
రెండవ నెల పూర్తయ్యాక, మానవ రూపాన్ని పొందుతుంది. మూడవ నెల పూర్తయ్యాక, చేతులు, కాళ్లు మొదలైన అవయవాలు ఏర్పడతాయి. నాలుగు నెలలు పూర్తయితే, అన్ని అవయవాల సంధులు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఐదు నెలలు పూర్తయితే, గోర్లు కనిపించటం మొదలవుతుంది. ఆరు నెలలు పూర్తయితే, గోర్ల సంధులు స్పష్టంగా అవుతాయి. నాభి తాడుతో పోషించబడుతూ, మలమూత్రంలో తడిసి, గర్భపాశంతో బంధించబడి, రక్తం, ఎముకలు, పురుగులు, కొవ్వు, మజ్జ, స్నాయులు, జుట్టు మొదలైన వాటితో కలిసిన మలినమైన శరీరంలో నివసిస్తూ, తాను ఇలా అపవిత్రమైన శరీరంలో ఉన్నానని తెలుసుకుని, తల్లి తినే కారం, పులుపు, ఉప్పు, ఎక్కువ వేడి పదార్థాల వల్ల బయట నుంచి కాలిపోతూ, గత జన్మలు, నరక బాధలు గుర్తు చేసుకుని లోపల నుంచి తాపంతో కాలిపోతూ, మనసులో విచారిస్తాడు.
అహో ఽత్యన్తపాపో ఽహంపూర్వజన్మనిభృత్యాపత్యమిత్రయోషిద్గృహక్షేత్రధనధాన్యాదిష్వత్యన్తరాగేణ కలత్రపోషణార్థం పరధనక్షేత్రాదికం పశ్యతో హరణాద్యుపాయైరపహ్యత్య కామాన్ధతయా పరస్త్రీహరణాదికమనుభూయ మహాపాపాన్యాచరంస్తైః పాపైరహమేక ఏవంవిధనరకాననుభూయ పునః స్థావరాదిషు మహాదుఃఖమనుభూయ సంప్రతి జరాయుణా పరివేష్టితో ఽన్తర్దుఖేన బహిస్తాపేన చ దహ్యామి
అయ్యో! నేను ఎంత పాపిష్టుడిని! గత జన్మల్లో, పనివారు, పిల్లలు, స్నేహితులు, భార్య, ఇల్లు, పొలం, ధనం, ధాన్యం మొదలైన వాటిపై తీవ్రమైన మమకారం వల్ల, భార్య పోషణ కోసం ఇతరుల ధనం, పొలం మొదలైనవాటిని తపించి, దొంగతనం వంటి మార్గాల్లో, కామాంధుడై, పరస్త్రీ అపహరణ వంటి మహాపాపాలు చేశాను. ఆ పాపాల వల్ల నేనే నరక బాధలు అనుభవించి, మళ్లీ స్థావరాది జన్మల్లో మహా దుఃఖాన్ని అనుభవించి, ఇప్పుడు గర్భపాశంతో చుట్టబడి, లోపల తాపంతో, బయట బాధతో కాలిపోతున్నాను.