పురాణపఠకో యాతి స్తూయమానో మునీశ్వరైః
పురాణాలు పఠించే వాడు, మునిశ్రేష్ఠులు పొగిడుతూ వెళ్ళిపోతాడు.
యమశ్చతుర్ముఖో భూత్వా శఙ్ఖచక్రగదాసిభృత్
యముడు, నాలుగు ముఖాలతో, శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం ధరించి,
భో భో బుద్ధిమతాం శ్రేష్ఠానరకక్లేషభీరవః
ఓ జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠులారా, నరక బాధలు ఎంత భయంకరమో తెలుసుకోండి.
మనుషథ్య జన్మ యః ప్రాప్య సుకృతం న కరోతి చ
మనుష్య జన్మ పొంది, మంచి పనులు చేయని వాడు,
అనిత్యం ప్రాప్య మానుష్యం నిత్యం యస్తు న సాధయేత్
ఈ నశ్వరమైన మానవ జన్మను పొంది, శాశ్వతమైనది సాధించని వాడు,
శరీరం యాతనారుపం మలాద్యైః పరిదూషితమ్
ఈ శరీరం బాధలకు రూపం, మలమూత్రాదులతో కలుషితమై ఉంటుంది.
సర్వేషు ప్రాణినః శ్రేష్ఠాస్తేషు వై బుద్ధిజీవినః
అన్ని జీవుల్లో, జ్ఞానం ఉన్నవారే శ్రేష్ఠులు.
బ్రాహ్మణేషు చ విద్వాంసో విద్వత్సు కృతబుద్ధయః
బ్రాహ్మణుల్లో విద్యావంతులే శ్రేష్ఠులు; విద్యావంతుల్లో స్థిరమైన బుద్ధి ఉన్నవారు శ్రేష్ఠులు.
బ్రహ్మవాదిష్వపి తథా శ్రేష్ఠో నిర్మమ ఉచ్యతే
బ్రహ్మం గురించి చెప్పేవారిలో కూడా, స్వార్థం లేని వాడే శ్రేష్ఠుడు అంటారు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన కర్త్తవ్యో ధర్మసంగ్రహః
అందువల్ల, అన్ని విధాలా ప్రయత్నించి ధర్మాన్ని సంపాదించాలి.
గచ్ఛ స్వపుణ్యైర్మత్స్థానం సర్వభోగసమన్వితమ్
నీ సత్కర్మఫలంతో, అన్ని సుఖసౌఖ్యాలతో నిండిన నా లోకానికి వెళ్ళు.
ఏవం యమస్తమభ్యర్చ్య ప్రాపయిత్వా చ సద్గతిమ్
ఇలా యముడు అతన్ని పూజించి, మంగళమైన స్థితికి చేర్చుతాడు.
ప్రలయాంబుదనిర్ఘోషో హ్యఞ్జనాద్రిసమప్రభః
ప్రళయ జలధి గర్జనలా, అంజనాచలానికి సమానమైన ప్రకాశంతో,
యోజనత్రయవిస్తారో రక్తాక్షో దీర్ఘనాసికః
మూడు యోజనాల వెడల్పుతో, ఎర్ర కళ్ళతో, పొడవాటి ముక్కుతో,
మృత్యుజ్వరాదిభిర్యుక్తశ్చిత్రగుత్పో ఽపి భీషణః
మరణ జ్వరంతో బాధపడుతూ, చిత్రగుప్తుడే భయంకరంగా కనిపిస్తాడు.
తతో బ్రవీతి తాన్సర్వాన్కంపమానాంశ్చ పాపినః
ఆ తర్వాత, వణికిపోతున్న ఆ పాపులను చిత్రగుప్తుడు ఇలా ఉద్దేశించి అంటాడు.
భో భో పాపా దురాచారా అహౄఙ్కారప్రదూషితాః
ఓ పాపులారా! దుష్టులారా! అహంకారంతో కలుషితులారా!
కామక్తోధాదిదృష్టేన సగర్వేణ తు చేతసా
కామం, కోపం, గర్వం వంటివాటితో మూర్ఖమైన మనస్సుతో,
కృతవన్తః పురా పాపాన్యత్యన్తహర్షితాః
మీరు ఎప్పుడో పాపాలు చేసి, వాటిలో ఎంతో ఆనందపడ్డారు.
భృత్యమిత్రకలత్రార్థం దుష్కృతం చరితం యథా
భృత్యుడు, మిత్రుడు, భార్య, ధనం కోసం మీ ఇష్టానుసారం దుష్కర్మలు చేసారు.
యుష్మాభిః పోషితా యే తు పుత్రాద్యా అన్యతోగతాః
మీరు పోషించిన కుమారులు మొదలైనవారు ఇప్పుడు వేరే చోటికి వెళ్లిపోయారు.
యథా కృతాని పాపాని యుష్మాభిః సుబహూని వై
మీరు ఎన్నో పాపాలు చేసినట్టు,
విచారయధ్వం యూయం తు యుష్మాభిశ్చారితం పురా
మీరు గతంలో చేసిన పనులను ఇప్పుడు గుర్తు చేసుకోండి.
దరిద్రే ఽపి చ మూర్ఖే చ పణ్డితే వా శ్రియాన్వితే
బీదవాడైనా, మూర్ఖుడైనా, పండితుడైనా, ధనవంతుడైనా,
చిత్రగుత్పేరితం వాక్యం శ్రుత్వా తే పాపినస్తదా
చిత్రగుప్తుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ పాపులు అప్పట్లో—
యమాజ్ఞాకారిణః క్రూరశ్చణ్డా దూతా భయానకాః
యముని ఆజ్ఞకు లోబడే క్రూరమైన, ఉగ్రమైన, భయంకరమైన దూతలు—
స్వదుష్కర్మఫలం తే తు భుక్త్వాన్తే పాపశేషతః
తమ దుష్కర్మ ఫలితాన్ని అనుభవించి, మిగిలిన పాపంతో,
భగవన్సంశయో జాతో మచ్చేతసి దయానిధే
ప్రభూ! దయాసాగరా! నా మనసులో ఒక సందేహం కలిగింది.
ధర్మాశ్చ వివిధాః ప్రోక్తాః పాపాన్యపి బహూని చ
ధర్మాలు ఎన్నో విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి, పాపాలు కూడా అనేక రకాలుగా వివరించబడ్డాయి.
దినాన్తే బ్రహ్మణః ప్రోక్తో నాశో లోకత్రయస్య వై
బ్రహ్మదేవుని ఒక రోజు ముగిసినప్పుడు, మూడు లోకాలు నాశనం అవుతాయని చెప్పబడింది.