గాఢాన్ధకారాశఅచ గుహాః కణ్టకావరణం మహత్
ఎక్కడికక్కడ లోతైన చీకటి గుహలు, పెద్ద ముల్లుల పొదలు కనిపిస్తాయి.
శర్కరాశ్చ తథా లోష్టాః సూచీతుల్యాశ్చ కణ్టకాః
అక్కడ చిన్న రాళ్లు, మట్టికట్టలు, సూదిలా పదునైన ముల్లు ఉంటాయి.
క్వచివ్ద్యావ్రాశ్చ గర్జన్తే వర్ధన్తే చ క్వచిజ్జ్వరాః
కొన్ని చోట్ల అడవి జంతువులు గర్జిస్తుంటాయి, మరికొన్ని చోట్ల జ్వరాలు పెరుగుతుంటాయి.
క్రోశన్తశ్చ రుదన్తశ్చ మ్లాయన్తశ్చైవ పాపినః
పాపులు అరుస్తూ, ఏడుస్తూ, శక్తి కోల్పోతూ ఉంటారు.
శాస్త్రాస్త్రైస్తాడ్యమానాశ్చ పృష్టతో యాన్తి పాపినః
వారు వెనుక నుంచి ఆయుధాలతో, శాస్త్రాలతో కొట్టించుకుంటూ ముందుకు సాగుతారు.
వహౄన్తశ్చాయసాం భారం శిశ్రాగ్రేణ ప్రయాన్తి వై
వారు ఇనుప భారాలు మోస్తూ, తల వంచి ముందుకు నడుస్తారు.
కర్ణాభ్యాం చ తథా కేచిద్వహౄన్తో యాన్తి పాపినః
కొంతమంది పాపులు చెవులతో కూడా భారాలు మోస్తూ వెళ్తారు.
అత్యర్థోచ్ఙ్వసితాః కేచిత్కేచిదాచ్ఛత్రలోచనాః
కొంతమందికి శరీరం బాగా ఉబ్బిపోతుంది, మరికొందరికి గొడుగు లాంటి కళ్లుంటాయి.
శోచన్తః స్వాని కర్మణి జ్ఞానాజ్ఞానకృతాని చ
వారు తాము చేసిన పనులకూ, తెలిసీ తెలియక చేసిన దుర్మార్గాలకు పశ్చాత్తాపపడుతూ ఉంటారు.
అతీవ సుఖసంపన్నాస్తే యాన్తి ధర్మమన్దిరమ్
అత్యంత సుఖసంపద కలవారు ధర్మమందిరానికి వెళ్తారు.
ఘృతదా మధుదాశ్చైవ క్షీరదాశ్చ ద్విజోత్తమ
నీవు గొప్ప బ్రాహ్మణుడవు, నెయ్యి, తేనె, పాలను దానం చేసినవారు అక్కడికి చేరుతారు.
శాకదాః పాయసం భుఞ్జంన్దీపదో జ్వలయన్దిశః
కూరగాయలు దానం చేసినవారు, పాయసం తింటూ, దీపాలను వెలిగిస్తూ దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తారు.
పురాకరప్రదో యాతి స్తూయమానో ఽమరైః పథి
ఒకడు నగరం దానం చేస్తే, ఆ మార్గంలో దేవతలు అతన్ని పొగిడుతూ వెళ్ళిస్తారు.
భూమిదో గృహదశ్చైవ విమానే సర్వసంపది
భూమి లేదా ఇల్లు దానం చేసినవాడు, అన్ని సంపదలతో కూడిన విమానంలో ప్రయాణిస్తాడు.
హయదో యానదశ్చాపి గజదశ్చ ద్విజోత్తమ
ఒకడు గుర్రాలు, వాహనాలు లేదా ఏనుగులు దానం చేస్తే, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా,
అనడుద్దో మునిశ్రేష్ఠ యానారుఢః ప్రయాతి వై
ఒకడు ఎద్దులు దానం చేస్తే, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, వాహనంపై కూర్చొని వెళ్ళిపోతాడు.
తాంబూలదో నరో యాతి ప్రహృష్టోర్ ధమమన్దిరమ్
తాంబూలం దానం చేసినవాడు, ఆనందంగా ధర్మమందిరానికి చేరుకుంటాడు.
స యాతి పరితుష్టాత్మా పూజ్యమానో దివిస్థితైః
అతడు, మనసారా తృప్తిగా, స్వర్గంలో నివసించే వారు సత్కరించగా వెళ్ళిపోతాడు.
ద్విజగ్ర్యబ్రాహ్మణానాం చ స యాత్వతిసుఖాన్వితః
ఉత్తమ ద్విజులు, బ్రాహ్మణులతో కలిసి, అతడు ఎంతో ఆనందంతో వెళ్ళిపోతాడు.
సర్వభోగాన్వితేనాసౌ విమానేన ప్రయాతి చ
అన్ని అనుభవాలు కలిగిన విమానంలో అతడు ప్రయాణిస్తాడు.
పురాణపఠకో యాతి స్తూయమానో మునీశ్వరైః
పురాణాలు పఠించే వాడు, మునిశ్రేష్ఠులు పొగిడుతూ వెళ్ళిపోతాడు.
యమశ్చతుర్ముఖో భూత్వా శఙ్ఖచక్రగదాసిభృత్
యముడు, నాలుగు ముఖాలతో, శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం ధరించి,
భో భో బుద్ధిమతాం శ్రేష్ఠానరకక్లేషభీరవః
ఓ జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠులారా, నరక బాధలు ఎంత భయంకరమో తెలుసుకోండి.
మనుషథ్య జన్మ యః ప్రాప్య సుకృతం న కరోతి చ
మనుష్య జన్మ పొంది, మంచి పనులు చేయని వాడు,
అనిత్యం ప్రాప్య మానుష్యం నిత్యం యస్తు న సాధయేత్
ఈ నశ్వరమైన మానవ జన్మను పొంది, శాశ్వతమైనది సాధించని వాడు,
శరీరం యాతనారుపం మలాద్యైః పరిదూషితమ్
ఈ శరీరం బాధలకు రూపం, మలమూత్రాదులతో కలుషితమై ఉంటుంది.
సర్వేషు ప్రాణినః శ్రేష్ఠాస్తేషు వై బుద్ధిజీవినః
అన్ని జీవుల్లో, జ్ఞానం ఉన్నవారే శ్రేష్ఠులు.
బ్రాహ్మణేషు చ విద్వాంసో విద్వత్సు కృతబుద్ధయః
బ్రాహ్మణుల్లో విద్యావంతులే శ్రేష్ఠులు; విద్యావంతుల్లో స్థిరమైన బుద్ధి ఉన్నవారు శ్రేష్ఠులు.
బ్రహ్మవాదిష్వపి తథా శ్రేష్ఠో నిర్మమ ఉచ్యతే
బ్రహ్మం గురించి చెప్పేవారిలో కూడా, స్వార్థం లేని వాడే శ్రేష్ఠుడు అంటారు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన కర్త్తవ్యో ధర్మసంగ్రహః
అందువల్ల, అన్ని విధాలా ప్రయత్నించి ధర్మాన్ని సంపాదించాలి.