వర్ణా ఇతి సమాఖ్యాతా ఏతేషు బ్రాహ్మణో ఽధికః
వీటిని వర్ణాలు అంటారు. వాటిలో బ్రాహ్మణుడు ముఖ్యుడు.
మాతృతశ్చోపనయనాద్ది జత్వం ప్రాప్యతే త్రిభిః
తల్లి ద్వారా, ఉపనయనం ద్వారా, విద్య ద్వారా—ఈ మూడింటి వల్ల జననం కలుగుతుంది.
స్వవర్ణధర్మత్యగేన పాషణ్డః ప్రోచ్యతే బుధైః
తన వర్ణధర్మాన్ని వదిలిపెట్టినవారిని పండితులు పాశండుడు అంటారు.
అన్యథా పతితో భూయాత్సర్వధర్మబహిష్కృతః
అలా కాకపోతే, అన్ని ధర్మాల నుండి విడిపోయి పతితుడవుతాడు.
దేశాచారాస్తథాగ్రాహ్యాః స్మృతిధర్మావిరోధతః
దేశాచారాలు కూడా, స్మృతిధర్మాలకు విరుద్ధం కాకపోతే, ఆచరించవచ్చు.
అస్వర్గ్యం లోకవిద్విష్టం ధర్మ్యమప్యాచరేన్నతు
పుణ్యమైనదైనా, స్వర్గానికి దోహదపడనిదీ, ప్రజలు ద్వేషించేదీ అయితే చేయకూడదు.
ద్విజానామసవర్ణాసు కన్యా సూపయమస్తథా
ద్విజులకు ఇతర వర్ణాల యువతులతో వివాహం చేయడం అనుమతించబడింది.
మాంసాదనం తథా శ్రాద్ధే వానప్రస్థఆశ్రమస్తథా
శ్రాద్ధంలో మాంసం తినడం, వానప్రస్థాశ్రమం కూడా,
నైష్టికం బ్రహ్మచర్యం చ నరమేధాశ్చమేధకౌ
నిష్కలంక బ్రహ్మచర్యం, నరమెధ యజ్ఞం, పశు బలి యజ్ఞం,
ఏతాన్ధర్మాన్కలియుకే వర్జ్యానాహుర్మనీషిణః
ఈ ధర్మాలను కలియుగంలో వదలాలని పండితులు చెబుతారు.
అన్యథా పతితో జ్ఞేయః సర్వధర్మబహిష్కృతః
ఇలా చేయకపోతే, అతడు పతితుడిగా, అన్ని ధర్మాలనుండి బయటపడినవాడిగా భావించాలి.
క్రియాః సామాన్యతో వక్ష్యే తచ్ఛృణుష్వ సమాహితః
ఇప్పుడు సాధారణ కర్తవ్యాలను చెప్పబోతున్నాను. నీవు శ్రద్ధగా విను.
వృత్త్యర్థం యాచయేచ్చైవ అన్యానధ్యాపయేత్తథా
ఆహారం కోసం ఇతరుల్ని అడగాలి, అలాగే ఇతరులకు బోధించాలి కూడా.
కుర్య్యాచ్చ వేదగ్రహణం తథాగ్రేశ్చ పరిగ్రహమ్
వేదాలను అభ్యసించాలి, అర్హులచేత ఇవ్వబడిన దానాలను స్వీకరించాలి.
సర్వలోకహితం కృర్యాన్మృదువాక్యముదీరయేత్
ప్రపంచమంతటివారికి మేలు చేయాలి, మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడాలి.
న కస్యాప్యహితం బ్రూయాద్విష్ణుపూజాపరో భవేత్
ఎవరినీ నిందించకూడదు, విష్ణువు ఆరాధనలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
కుర్య్యాచ్చ వేదగ్రహణం యజ్ఞైర్ద్దేవాన్యజేత్తథా
వేదాలను చదవాలి, యజ్ఞాల ద్వారా దేవతలను పూజించాలి.
దుష్టానాం శాసనం కుర్య్యాచ్ఛిష్టానాం పాలనం తథా
దుష్టులను శిక్షించాలి, మంచి వారిని కాపాడాలి.
వేదస్యాధ్యయనం చైవ వైశ్యస్యాపి ప్రకీర్త్తితమ్
వైశ్యునికీ వేదపఠనం విధిగా చెప్పబడింది.
క్రయవిక్రయజర్వాపి ధనైః కారుక్రియోద్భవైః
కొనుగోలు, అమ్మకం, లేదా చేతిపనుల ద్వారా ధనం సంపాదించవచ్చు.
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శుశ్రూషాని రతో భవేత్
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులకు సేవ చేయడంలో ఆసక్తి కలిగి ఉండాలి.
సర్వలోకహితోషిత్వం మఙ్గలం ప్రియవాదితా
ప్రతి ఒక్కరికీ మేలు కోరడం, శుభాన్ని కోరడం, మధురంగా మాట్లాడడం—
సామాన్యం సర్వవర్ణానాం మునిభిః పరికీర్తితమ్
ఇవి అన్ని వర్ణాలకు సాధారణమైనవిగా ఋషులు ప్రకటించారు.
బ్రాహ్మణః క్షత్రియాచారమాశ్రయేదాపది ద్విజ
ఓ ద్విజా, బ్రాహ్మణుడు కష్టకాలంలో క్షత్రియుని ఆచారాన్ని అనుసరించవచ్చు.
నాశ్రయేచ్ఛూద్రవృత్తిం తు అత్యాపద్యపి వై ద్విజః
ఎంతటి కష్టం వచ్చినా, ద్విజుడు శూద్రుని వృత్తిని అనుసరించకూడదు.
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం త్రయాణాం మునిసత్తమ
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులలో—
బ్రహ్మచారీ గృహీ వానప్రస్థో భిక్షుశ్చ సత్తమ
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, భిక్షువు—ఈ నాలుగు ఆశ్రమాలు ఉన్నాయి, ఓ ఉత్తముడా.
విష్ణుస్తుష్యతి విప్రేన్ద్ర కర్మయోగరతాత్మనః
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, కర్మయోగంలో మనస్సు ఆనందించే వాడిని విష్ణువు సంతోషిస్తాడు.
తతో యాతి పరం స్థానం యతో నావర్త్తతే పునః
అప్పుడు అతడు తిరిగి రాని పరమ స్థితిని పొందుతాడు.
శృణుష్వ తన్మునిశ్రేష్ఠ సావధానేన చేతసా
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడు నీవు శ్రద్ధగా విను.