యావన్తి తేషాం వృక్షాణాం పుష్పమూలఫలాని చ
ఆ చెట్లలో ఎంత పువ్వులు, మూలికలు, పండ్లు ఉంటాయో,
తావత్కల్పసహస్రాణి తేషాం లోకేషు సంస్థితిః
అంతటి సహస్రకాల్పాల పాటు అతని వాసం ఆ లోకాల్లో ఉంటుంది.
యచ్ఛ్రుతం త్వన్ముఖాంభోజాద్గామాహాత్మ్యముత్తమమ్
నీ పద్మముఖం నుండి నేను విన్న భూమి మహిమ ఎంతో గొప్పది.
యస్యాః సందర్శనాదీనామీదృశం పుణ్యమీరితమ్
దానిని కేవలం దర్శించడానికే ఇంత పుణ్యం కలుగుతుందని చెప్పబడింది.
తథా కథయవిప్రేన్ద్ర భక్తాహం తవ సర్వదా
కాబట్టి, ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను ఎప్పుడూ నీ భక్తుడిని, మరింత వివరంగా చెప్పు.
వేదాగమానాం తత్త్వజ్ఞః స్మయమాన ఉవాచ హ
వేదాలు, ఆగమాల తత్వాన్ని తెలిసినవాడు చిరునవ్వుతో ఇలా చెప్పాడు:
గుడధేనువిధానం చ యథా శాస్త్రే ప్రకీర్తితమ్
పురాణాలలో చెప్పినట్లుగా, బెల్లంతో ఆవును తయారు చేసే విధానాన్ని,
గోమయేనోపలిప్తాయాం కుశానాస్తీర్య యత్నతః
గోమయంతో పూసిన ప్రదేశంలో, కుశ గడ్డి పరచి, శ్రద్ధగా చేయాలి.
ఉత్తమా గుడధేనుస్తు చతుర్భారైః ప్రకీర్తితా
మంచి బెల్లం పాలు ఇచ్చే ఆవు నాలుగు భారాల బరువుతో ఉండాలని చెబుతారు.
అర్ద్ధభారేణ వత్సః స్యాత్కనిష్ఠా భారకేణ తు
దూడను అర బరువుగా, చిన్నదాన్ని మాత్రం తక్కువ బరువుగా పరిగణిస్తారు.
ప్రభుః ప్రథమకల్పస్య యో ఽనుకల్పేన వర్తయేత్
మొదటి విధానానికి అధిపతి అయినవాడు, రెండవ నియమాన్ని అనుసరించాలి.
ధేనువత్సౌ ఘృతస్యైతౌ సితశ్లక్ష్ణాంబరావృతౌ
నేయి కోసం ఇచ్చే ఆవు, దూడ రెండింటినీ తెల్లగా మెత్తని వస్త్రాలతో కప్పాలి.
సితసూత్రశిరాలౌ చ సితకంబలకంబలౌ
తెల్ల దారం తలపై పెట్టి, తెల్ల గొర్రె వస్త్రాలు వేసి అలంకరించాలి.
విద్రుమక్రమగో పేతౌ నవనీతస్తనాన్వితౌ
పగడ మణులు ధరింపజేసి, కొత్త వెన్నతో నిండిన ఉబ్బిన ఉబ్బులతో ఉండాలి.
సువర్ణశృఙ్గాభరణౌ శుద్ధరౌప్యఖురావుభౌ
బంగారు కొమ్ము అలంకారాలు, స్వచ్చమైన వెండి నఖాలు రెండింటికీ ఉండాలి.
ఇత్యేవం రచయిత్వా తు ధూపదీపైరథార్చయేత్
ఇలా సర్వం సిద్ధం చేసి, అగరబత్తి, దీపాలతో పూజ చేయాలి.
ధేనురూపేణ సా దేవీ మమ శాన్తిం ప్రయచ్ఛతు
ఆ ఆవు రూపంలో ఉన్న దేవత నాకు శాంతిని ప్రసాదించుగాక.
ధేనురూపేణ సా దేవీ మమ పాపం వ్యపోహతు
ఆ ఆవు రూపంలో ఉన్న దేవత నా పాపాన్ని తొలగించుగాక.
చన్ద్రార్కశక్రశక్తిర్యా ధేనురూపాస్తు సా శ్రియే
చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రునికి శక్తిగా ఉన్న ఆవు రూపిణి నాకు ఐశ్వర్యాన్ని కలిగించుగాక.
లక్ష్మీర్యా లోకపాలానాం సా ధేనుర్వరదాస్తు మే
లోకపాలులకు లక్ష్మీగా ఉన్న, వరాలిచ్చే ఆ ఆవు నాకు కలుగుగాక.
సర్వపాపహరా ధేనుః సా మే శాన్తిం ప్రయచ్ఛతు
అన్ని పాపాలను తొలగించే ఆ ఆవు నాకు శాంతిని ప్రసాదించుగాక.
విధానమేతద్ధేనూనాం సర్వాసామిహ పఠ్యతే
ఇక్కడ చెప్పిన విధంగా అన్ని ఆవులకు ఇదే విధానం.
తాసాం స్వరూపం వక్ష్యామి శాస్త్రోకం శృణు మోహిని
ఇప్పుడు వాటి స్వరూపాన్ని శాస్త్రంలో చెప్పినట్టు వివరించబోతున్నాను, మోహిని విను.
తిలధేనుస్తృతీయా చ చతుర్థీ జలసంజ్ఞితా
మూడవది నువ్వుల ఆవు, నాలుగవది నీటి ఆవు అని అంటారు.
సప్తమీ శర్కరాధేనుర్దధిధేనుస్తథాష్టమీ
ఏడవది శర్కరా ఆవు, ఎనిమిదవది పెరుగు ఆవు అని అంటారు.
కుంభాః స్యుర్ద్రవధేనూనాం చేతరాసాం తు రాశయః
ద్రవ ఆవులను కుండల్లో కొలుస్తారు; మిగతావాటిని మడలుగా కొలుస్తారు.
నవనీతేన తైలేన తథా కే ఽపి మహర్షయః
కొంతమంది మహర్షులు కూడా తాజా వెన్నతో, నూనెతో ఇలాంటి విధంగా ఆచరిస్తారు.
మన్త్రావాహనసంయుక్తాః సదా పర్వణి పర్వణి
ప్రతి పర్వదినాన మంత్రాలతో కూడిన ఆహ్వానం ఎప్పుడూ జరుగుతుంది.
అనేకయజ్ఞఫలదాః సర్వపాపహరాః శుభాః
అవి అనేక యజ్ఞఫలాలను ఇస్తాయి, సమస్త పాపాలను తొలగిస్తాయి, శుభాన్ని కలిగిస్తాయి.
యుగాదౌ చైవ మన్వాదౌ చోపరాగాదిపర్వసు
యుగాది, మన్వంతరాది, గ్రహణాది పర్వదినాలలో,