వసుధాం స్వేచ్ఛయా రాజంస్త్వం శాధి బహువత్సరమ్
రాజా! నువ్వు ఎన్నాళ్ళైనా నీ ఇష్టానుసారం ఈ భూమిని పాలించు.
మమ భూమిపతే కార్యం న పుత్రనిధనే తవ
ఓ భూమిపాలకా! నీ కుమారుని మరణంలో నాకు ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదు.
కిం విలాపైర్మహీపాల ఏతైర్ద్ధర్మబహిష్కృతైః
ఓ రాజా! ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉన్న ఈ విలాపాలకు ఏమి ప్రయోజనం?
ఏవం బ్రువాణాం తాం రాజన్మోహినీం తనుమధ్యమామ్
ఓ రాజా! ఆ మోహినీ, సన్నని నడుము కల స్త్రీ, ఇలా మాట్లాడుతుండగా—
ఏతదేవ గృహాణ త్వం మా శఙ్కాం కురు భామిని
భామినీ! ఇదే స్వీకరించు, ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకు.
ఆత్మానం చ ప్రత్యువాచ సత్యధర్మవ్యవస్థితః
సత్యధర్మంలో స్థిరమైన వాడు ఆమెకు తానే ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.
మన్మాతుర్వచనం సత్యం కురు భూప ప్రతిశ్రుతమ్
రాజా! నా తల్లి చెప్పిన మాటను నీవు నెరవేర్చు, అది నిజమైన వాగ్దానం.
అపత్యం ధర్మకామార్థం శ్రేయస్కామస్య భూపతేః
ధర్మం, కామం, అర్థం కోసం, శ్రేయస్సు కోరే రాజుకు సంతానం అవసరం.
తవాపి నిర్మనా లోకాః స్వవాక్యపరిపాలనాత్
రాజా! నువ్వు నీ మాటను నిలబెట్టుకున్నందువల్ల నీకూ లోకాలు పవిత్రంగా ఉంటాయి.
దేహత్యాగే మమారంభో నరదేహే భవిష్యతి
నా శరీరాన్ని వదిలే సంకల్పం నరదేహంలోనే జరుగుతుంది.
పితురర్థే హతా యే తు మాతురర్థే హతాస్తథా
తండ్రి కోసం ప్రాణాలు విడిచినవారు, తల్లి కోసం కూడా అలాగే ప్రాణత్యాగం చేసినవారు,
భూమ్యర్థే పార్థివార్థే వా దేవతార్థే తథైవ చ
భూమి కోసం, రాజు కోసం, లేదా దేవతల కోసం ప్రాణాలు కోల్పోయినవారు,
తదలం పరితాపేన జహి మాం త్వం వరాసినా
ఇలాంటి విషాదానికి అవసరం లేదు; నీవు నీ గొప్ప ఖడ్గంతో నన్ను సంహరించు.
ధర్మార్థే తనయం హన్యాద్భార్యాం వాపి మహీపతే
ధర్మం కోసం రాజు తన కుమారుని గానీ, భార్యను గానీ సంహరించవచ్చు.
అశ్వమేఘే మఖవరే న దోషో జాయతే నృప
అశ్వమేధ యాగంలో, మహారాజా, ఎలాంటి దోషం కలగదు.
తత్త్వయా హ్యవిచారేణ కర్త్తవ్యం వచనం ధ్రువమ్
కాబట్టి, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా నీవు ఆ ఆజ్ఞను తప్పకుండా నెరవేర్చాలి.
విమోచయేథా నృపతే సుఘోరాద్వాక్యానృతాన్మోహినిహస్తయోగాత్
మహారాజా, మోహినీ వల్ల కలిగిన అబద్ధపు మాటల భయంకరమైన బంధనాల నుండి నీవు విముక్తి కలిగించాలి.
యశః ప్కాశాద్భవితా హి కీర్తిస్తథాక్షయా తాత న సంశయో ఽత్ర
దీనివల్ల నీకు మహత్తరమైన కీర్తి ప్రసరిస్తుంది, నీ యశస్సు ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది, తండ్రి, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సంధ్యావలీముఖం ప్రేక్ష్య ప్రహృష్టకమలోపమమ్
సంధ్యావళి ముఖాన్ని, ఆనందంగా వికసించిన కమలంలా ప్రకాశిస్తున్నదాన్ని చూసి,
మా భుఙ్క్ష్వ తనయం హింస చేత్యాగ్రహసమన్వితమ్
నీ కుమారునికి హాని చేయవద్దు అని, మక్కువతో మళ్ళీ మళ్ళీ కోరింది.
అన్తర్ద్ధానగతస్తస్థౌ వ్యోమ్ని ధైర్యావలోకకః
అతను అద్భుతంగా కనిపించకుండా, ఆకాశంలో నిలబడి, స్థిరంగా పరిశీలించాడు.
ధర్మాఙ్గదస్య వీరస్య తస్య రుక్మాఙ్గదస్య తు
ధర్మాంగదుడు అనే వీరుని, అలాగే ఆ రుక్మాంగదుని గురించి,
వచనే భుఙ్క్ష్వ భుఙ్క్ష్వేతి మోహిన్యా వ్యాహృతే తదా
ఆ సమయంలో మోహినీ, 'తిను, తిను' అని తన మాటలతో చెప్పింది.
తం దృష్ట్వా ఖఙ్గహస్తం తు పితరం ధర్మ్మంభూషణః
తండ్రి ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని ఉన్నదాన్ని చూసి, ధర్మానికి అలంకారమైనవాడు,
వదనం ప్రేక్ష్య చాదీనం జనన్యా నృపపుఙ్గవః
తల్లి బాధతో ఉన్న ముఖాన్ని చూసిన రాజులలో శ్రేష్ఠుడు,
కంబుగ్రీవాం సమానాం తు సువర్ణా సుకోమలామ్
శంఖంలాంటి మెడ కలిగి, అందంలో సమానంగా, బంగారు వర్ణంతో, మృదువుగా ఉన్నవాడిని,
పితృభక్త్యా యుతేనైవ మాతృభక్త్యాధికేన వై
తండ్రిపట్ల భక్తితో, తల్లిపట్ల మరింత ఎక్కువ భక్తితో కూడినవాడై,
గృహీతఖఙ్గే జగదీశనాథే చచాల పృథ్వీం సనగా సమగ్రా
లోకనాధుడు ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్నప్పుడు, పర్వతాలతో కూడిన మొత్తం భూమి కంపించిపోయింది.
నిపేతురుల్కాః శతశో ధరాయాం నిర్ఘాతయుక్తాః సతడిత్ఖమధ్యాత్
విద్యుత్ మేఘగర్జనలతో కూడిన వందలాది ఉల్కలు ఆకాశం నుంచి భూమిపై పడ్డాయి.
నిరర్థకం జన్మ మమాధునాభూత్కృతం తు దైవేన దజగద్విధాయినా
ఇప్పుడు నా జన్మం వ్యర్థమైంది; ఈ లోకాన్ని సృష్టించిన విధి వల్ల నాకు ఇది కలిగింది.