ఉత్పాద్య కీర్తిం స్వయమేవ జతుర్నికృన్తతి ప్రాణభయాచ్చ పాపాత్
పేరు ప్రతిష్ఠను సంపాదించి, తానే దాన్ని కోల్పోతాడు; ప్రాణభయంతో పాపాన్ని దూరం చేసుకుంటాడు.
వృథా హి సూతా మమ సా జనిత్రీ భవేన్నిరాశా ద్విజపితృదేవాః
నన్ను కనిన ఆ తల్లి వృథా, ద్విజులు, పితృదేవతలు కూడా నిరాశ చెందుతారు.
కిం తేన జాతేన దురాత్మనా హి దదాతి హర్షం రిపుసుందరీణామ్
దుష్టాత్ముడిగా పుట్టిన వాడి వల్ల శత్రువుల స్త్రీలు ఆనందపడితే, అలాంటి పుట్టుకకు ఏమి ప్రయోజనం?
న మన్యతే వేదపురాణశాస్త్రానన్తే పురీం యాతి దినేశసూనోః
వేదం, పురాణం, శాస్త్రాలను గౌరవించని వాడు, సూర్యుని కుమారుని పట్టణానికి వెళ్తాడు.
వేదా న శాస్త్రం న చ తత్పురాణం న చాపి సన్తః స్మృతయో న చ స్యుః
అక్కడ వేదమూ లేదు, శాస్త్రమూ లేదు, ఆ పురాణమూ లేదు, పవిత్రమైన స్మృతులు కూడా లేవు.
శ్రాద్ధేన తేనాపి న చాస్తి తృప్తిః పితుశ్చ చీర్ణేన హరేర్దినే తు
ఆ శ్రాద్ధంతో తృప్తి లేదు; హరి దినాన తండ్రికి చేసిన కార్యంతో కూడా లేదు.
వ్రతేన యద్విష్ణుపదప్రదేన సాకం క్షయాహేన వదన్తు మూఢాః
విష్ణు లోకాన్ని ప్రసాదించే వ్రతం శరీరంతో పాటు నశించిపోతుందని మూర్ఖులు అంటారు.
కోపసంరక్తనయనా భర్తారం పర్యభాషత్
కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడిన ఆమె భర్తను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది.
ధర్మబాహ్యో హి పురుషః పాంశునా తుల్యతాం వ్రజేత్
ధర్మాన్ని విడిచిన మనిషి, మట్టితో సమానంగా అవతాడు.
త్వయా మమార్పితః పాణిర్వరాయ పృథివీపతే
ఓ భూమిపతీ, మంచి వరుడిగా నీవు నా చేతిని స్వీకరించావు.
కృతకృత్యా తదా యాస్యే ప్రాప్తో ధర్మో మయా తవ
అప్పుడు నా కర్తవ్యం నెరవేర్చిన తరువాత నేను వెళ్ళిపోతాను; నీ ధర్మం నా ద్వారా నెరవేరింది.
ఉపధానం కరిష్యామి స్వకం బాహుం న తే యుధి
పోరులో నీ భుజం కాదు, నా స్వంత భుజాన్నే తలపాగా చేసుకుంటాను.
మ్లేచ్ఛేష్వపి న దృశ్యేత త్వాదృశో ధర్మలోపకః
నీలాంటి ధర్మాన్ని పక్కన పెట్టే వాడు విదేశీ జనులలో కూడా కనబడడు.
ఏవముక్త్వా వరారోహా హ్యుదతిష్ఠత్త్వరాన్వితా
అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ మహిళ తక్షణమే లేచి నిలబడింది.
ప్రస్థితా సా తదా తన్వీ భూసురైశ్చ సమన్వితా
ఆ సన్నని రూపం గల ఆవిడ బ్రాహ్మణులతో కలిసి అక్కడ నుంచి బయలుదేరింది.
వరం నీలాంబరస్పర్శో నాస్య ధర్మచ్యుతస్య హి
ధర్మాన్ని విడిచిపోయినవాడిని తాకడం కంటే నీలి వస్త్రాన్ని తాకడమే మేలుగా ఉంటుంది.
గౌతమాదిసమాయుక్తా నిర్జగామ గృహాద్బ్రహిః
గౌతముడు మరియు ఇతరులతో కలసి ఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లింది.
ఇత్యేవ శబ్దం క్రోశన్తీ బ్రహ్మణోమానసోద్భవా
బ్రహ్మ మనసులో పుట్టిన ఆవిడ, ఈ మాటలే పలుకుతూ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయింది.
అటిత్వా సకలాముర్వీం సంప్రాప్తో ధర్మభూషణః
ధర్మానికి అలంకారమైన వాడు భూమంతటా తిరిగి అక్కడికి వచ్చాడు.
కర్ణాభ్యాం తస్య శబ్దో ఽసౌ విశ్రుతః పితృవత్సలః
తండ్రిని ఎంతో ప్రేమించే వాడైన అతని చెవులకు ఆ ప్రసిద్ధమైన శబ్దం వినిపించింది.
ధర్మాఙ్గదో ధర్మమూర్తిః రుక్మాగదసుతస్తదా
ఆ సమయంలో ధర్మమూర్తి అయిన ధర్మాంగదుడు, రుక్మాంగదుని కుమారుడు,
పునరుత్థాయ విప్రేన్ద్రాన్ననామ విహితాఞ్జలిః
మళ్లీ లేచి, ఆ బ్రాహ్మణుల ముందు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
ఆలక్ష్య తరసా మాతః ప్రాహ రాజన్ కృతాఞ్జలిః
తల్లి త్వరగా వెళ్తున్నదాన్ని గమనించి, రాజా! అతడు చేతులు జోడించి ఇలా అడిగాడు:
ఏతైర్ద్విజేన్ద్రైః సహితా క్వ త్వం సంప్రస్థితాధునా
తల్లి! ఈ బ్రాహ్మణులందరితో కలిసి ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?
పితా తవానృతీ పుత్ర కరో యేన వృథా కృతః
కుమారా! నీ తండ్రి అబద్ధవాది, అతని వల్ల నువ్వు వృథాగా అయ్యావు.
ధ్వజాఙ్కుశాఙ్కితః శ్రీమాన్దక్షిణః కనకాఙ్గదః
అతని కుడివైపు ధ్వజం, అంకుశం గుర్తులు ఉండి, బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, మహిమతో మెరిసిపోతున్నాడు.
రుక్మాఙ్గదేన తే పిత్రా న చాహం వస్తుముత్సహే
నీ తండ్రి రుక్మాంగదుని వల్ల నేను ఇక్కడ ఉండలేకపోతున్నాను.
మా కోపం కురు మాతస్త్వం నివర్త్తతస్వ పితుః ప్రియే
తల్లి! కోపపడకూ, భర్తకు ప్రియమైనవాడవు కదా, తిరిగి వెళ్ళిపో.
కృతా భార్యా శివః సాక్ష్యే స్థితో యత్ర సురాధిపః
శివుడు ప్రత్యక్షంగా సాక్షిగా ఉండగా, దేవతాధిపతి సమక్షంలో పెళ్లి జరిగింది.
న ప్రయచ్ఛతి మే దేయం తస్య వృద్ధిం విచిన్తయే
అతడు నాకు ఇవ్వాల్సింది ఇవ్వడు; అయినా అతని శ్రేయస్సు గురించి ఆలోచిస్తున్నాను.