సోంఽధే తమసి మజ్జేత యావదిన్ద్రాశ్చతుర్ద్దశ
అతడు పది నాలుగు ఇంద్రుల కాలం వరకూ, అంధకారంలో మునిగిపోతాడు.
ప్రజాసంరక్షణం త్యక్త్వా చతుర్వర్గఫలప్రదమ్
ప్రజల రక్షణను వదిలిపెడితే, నాలుగు పురుషార్థాల ఫలితాన్ని కోల్పోతాడు.
శూద్రాణాం ద్విజసేవా చ లోకరక్షా మహీభృతామ్
శూద్రులు ద్విజులకు సేవ చేయడం, రాజులు లోకాన్ని కాపాడటం—ఇవి వారి కర్తవ్యాలు.
అజ్ఞానాద్వా ప్రమాదాచ్చ పతితః స న సంశయః
అజ్ఞానంతోనైనా, అలసత్వంతోనైనా తప్పు చేసినవాడు తప్పక పతించిపోతాడు.
సుబుద్ధ్యాచారశీలశ్చ వేదోక్తం త్యజతి ద్విజాః
మంచి బుద్ధి, ఆచారం, స్వభావం ఉన్న ద్విజుడు, వేదంలో చెప్పిన విధిని త్యజిస్తే,
ఏకాన్తశీలో నృపతిర్భృత్యః కర్మవివర్జితః
ఒంటరిగా ఉండే రాజు, పనులు చేయని సేవకుడు—ఇద్దరూ ధర్మాన్ని విడిచినవారే.
అయం హి నియమోపేతో హరిపూజనతత్పరః
ఈవాడు నియమాన్ని పాటిస్తూ, హరిదేవుని ఆరాధనలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు.
వ్యపోహ్య హరిపూజాం వై బ్రహ్మహత్యాం తు విన్దతి
కానీ హరిదేవుని పూజను వదిలిపెడితే, బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కలుగుతుంది.
అన్నాత్ప్రభవతి ప్రాణః ప్రాణాద్దేహవిచేష్టనమ్
అన్నం వల్ల ప్రాణం, ప్రాణం వల్ల శరీరానికి చలనం కలుగుతుంది.
ఏవం జ్ఞాత్వా మయా రాజా బోధ్యమానో న బుద్ధ్యతి
ఇలా నేనెన్ని సార్లు చెప్పినా, రాజు మాత్రం అర్థం చేసుకోడు.
న వ్రతం కిఞ్చిదస్త్యన్యన్నృపస్య ద్విజసత్తమాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! రాజుకు వేరే వ్రతం ఏదీ లేదు.
తద్దేవకార్యం స చ యజ్ఞహోమో యద్రక్తపాతో న భవేత్ స్వరాష్ట్రే
తన రాజ్యంలో రక్తపాతం లేకుండా జరిగే కార్యమే దేవతలకు యజ్ఞం, హోమం.
తథ్యమిత్యేవముక్త్వా తు రాజానం వాక్యమబ్రువన్
‘ఇది నిజమే’ అని చెప్పి, వారు రాజును ఇలా ఉద్దేశించి పలికారు:
ఏకాదశ్యాం న భోక్తవ్యం పక్షయోరుభయోరపి
ఏకాదశి రోజున, రెండు పక్షాల్లోనూ ఆహారం తినకూడదు.
సాగ్రీనాం ప్రాశనం ప్రోక్తముభయోః సంధ్యయోః కిల
రెండు సంధ్యాకాలాల్లో ‘సాగ్రీ’ తినడం నియమంగా చెప్పబడింది.
విశేషాద్భూమిపాలానాం కథం యుక్తముపోషణమ్
ప్రత్యేకంగా రాజులకు ఉపవాసం ఎలా సముచితమవుతుంది?
శాస్త్రతో ఽశాస్త్రతో వాపి యస్త్వయా శపథః కృతః
శాస్త్రబద్ధంగా అయినా, కాకపోయినా, నీవు చేసిన ప్రతిజ్ఞ ఏదైనా,
వ్రతభఙ్గో న తే ఽస్తీహ భుక్ష్వం విప్రసమన్వితః
నీ వ్రతం భంగం కాలేదు; బ్రాహ్మణులతో కలిసి భోజనం చేయు.
యో ఽన్యథా మన్యతే వాక్యం విప్రాణాం నృపసత్తమ
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, బ్రాహ్మణుల మాటను వేరే విధంగా అర్థం చేసుకునేవాడు ఎవడైనా,
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం రోద్రం రాజా కోపసమన్వితః
ఆ కఠినమైన మాటలు విని, రాజు కోపంతో నిండిపోయాడు.
సర్వేషామేవ భూతానాం భవన్తో మార్గదర్శినః
మీరు అన్ని జీవులకు మార్గదర్శకులు,
విమార్గగామినాం చైతన్మతం న సాత్వతాం క్వచిత్
బాట తప్పినవారికి ఈ అభిప్రాయం సాత్వతులలో ఎప్పుడూ ఆమోదించబడదు.
తత్ర వాక్యాని శృణుత వైష్ణవా చారలక్షణే
ఇప్పుడు వైష్ణవుల ఆచరణ గురించి చెప్పబడిన మాటలు వినండి.
ఏకా దశ్యాం న భోక్తవ్యం పక్షయోరుభయోరపి
పక్షంలో ఏ ఎకాదశి వచ్చినా, ఆ రోజున భోజనం చేయకూడదు.
క్రీడేన్నాక్షైస్తు ధర్మజ్ఞో నాశ్నీయాద్ధరివాసరే
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు హరివాసరంలో పాశా ఆటలు ఆడకూడదు, భోజనం చేయకూడదు.
ఏకాదశ్యాం భోజనం చ పతనస్యైవ కారణమ్
ఎకాదశి రోజున భోజనం చేయడం పతనానికి కారణమవుతుంది.
కో హి సంచేష్టమానస్తు భునక్తి హరివాసరే
హరివాసరంలో కార్యచరణలో ఉండి ఎవరు భోజనం చేస్తారు?
ఉత్తరాశాస్థితైర్విప్రైర్విష్ణుధర్మపరాయణైః
ఉత్తర దిశలో స్థిరంగా ఉండి, విష్ణుధర్మానికి నిబద్ధులైన బ్రాహ్మణులచే,
నోపక్షీణశరీరో ఽహం నామయావీ ద్విజోత్తమాః
ఓ ద్విజోత్తములారా, నేను శరీరం క్షీణించినవాడిని కాదు, మోసగాడిని కూడా కాదు.
ధర్మభూషణసంజ్ఞేన రక్ష్యమాణే ధరాతలే
ధర్మభూషణులని పిలవబడే వారు భూమిని కాపాడుతున్నప్పుడు,