న చాన్యద్రోచతే రాజన్వినా వై భోజనం తవ
రాజా, నీ భోజనం తప్ప నాకు మరొకటి ఇష్టం లేదు.
న చ వేదేషు దృష్టో ఽయముపవాసో హరేర్దినే
హరిదినాన ఉపవాసం చేయడం వేదాలలో కనిపించదు.
వేదబాహ్య కథం ధర్మం భవాంశ్చరితుమిచ్ఛతి
వేదాలకు బయట ఉన్న ధర్మాన్ని నువ్వు ఎలా ఆచరించాలనుకుంటున్నావు?
ఉవాచ మానసే క్రుద్ధః ప్రహసన్నివ భూపతే
భూపాలా, మనసులో కోపంగా ఉన్నా, నవ్వుతూ ఆయన మాట్లాడాడు.
యజ్ఞకర్మక్రియా వేదః స్మృతిర్వేదో గృహాశ్రమే
యజ్ఞకర్మలు వేదం ద్వారా, గృహస్థాశ్రమంలో స్మృతి వేదమే.
పురాణపుంరుషాజ్జాతం యథేదం జగదద్భుతమ్
పురాణ పురుషుని నుండి ఈ అద్భుతమైన లోకం ఎలా పుట్టిందో—
వేదార్థాదధికం మన్యే పురాణార్థం వరాననే
సుందరముఖి, వేదార్థంతో పోల్చితే పురాణార్థమే గొప్పదని నేను భావిస్తున్నాను.
బిభేత్యల్పశ్రుతాద్వేదో మామయం ప్రహరిష్యతి
తక్కువ విద్య ఉన్నవారిని వేదం భయపడుతుంది; అది నన్ను దెబ్బతీయొచ్చు.
తిథివృద్ధిక్షయో వాపి పర్వగ్రహవినిర్ణయః
తిథులు పెరగడం, తగ్గడం, పర్వదినాలు, గ్రహయోగాల నిర్ణయం—
యన్న దృష్టం హి వేదేషు తత్సర్వం లక్ష్యతే స్మృతౌ
వేదాలలో కనిపించని దానంతా స్మృతిలో కనిపిస్తుంది.
ప్రాయశ్చిత్తం తు హత్యాయామాతురస్యౌషధం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, హత్య చేసినవానికి ప్రాయశ్చిత్తం అనేది, రోగికి మందు వంటిది.
యద్వేదైర్గీయతే సుభ్రు ఉపాఙ్గైర్యత్ప్రగీయతే
సుందరభ్రువా, వేదాలలో పాడబడేది, వాటి ఉపాంగాలతో కూడి చెప్పబడేది—
రటన్తీహ పురాణాని భూయో భూయో వరాననే
వదనమందిరమైనవాడా, ఆమె ఇక్కడ పునఃపునః పురాణాలను జపిస్తూ ఉంటుంది.
పురాణమన్యథా మత్వా తిర్యగ్యోనిమవాప్నుయాత్
పురాణాన్ని వేరేలా భావించినవాడు, పశువులలో జన్మ పొందుతాడు.
పితరం కో న వన్దేత మాతరం కో న పూజయేత్
తండ్రిని ఎవరు నమస్కరించరు? తల్లిని ఎవరు పూజించరు?
కో హి దూషయతే వేదం బ్రాహ్మణం కో నిపాతయేత్
వేదాన్ని ఎవరు అపవిత్రం చేస్తారు? బ్రాహ్మణుడిని ఎవరు అవమానిస్తారు?
కో గచ్ఛేత్పరదారాన్ హి కో భుఙ్క్తే హరివాసరే
ఇతరుల భార్యవద్దకు ఎవరు వెళ్తారు? హరివారంలో ఎవరు భోజనం చేస్తారు?
యద్భోజనేనాత్మనిపాతకారిణా యమస్య రవాతేషు చిరం సులోచనే
కనులారా, పాపం చేసే మనిషి చేత భోజనం చేసినవాడు, యమలోకంలో చాలా కాలం బాధపడతాడు.
యేషాం వాక్యేన యుక్తో ఽయం రాజా కుర్యాద్ధి భోజనమ్
ఈ రాజు ఎవరి మాటలు వినిపించి ఆహారం తీసుకుంటాడో, వారే ఆయనకు మార్గదర్శకులు.
గౌతమాదీన్సమాహూయ మోహినీపార్శ్వమానయత
గౌతముడు మరియు ఇతరులను పిలిపించి, మోహినీ పక్కన తీసుకురావాలి.
మోహినీ సహితా రాజ్ఞా వవన్దే కార్యతత్పరా
మోహినీ రాజుతో కలిసి, పనిలో నిమగ్నమై, వారికి వినయంగా నమస్కరించింది.
ఆసనేషు మహీపాల జ్వలదగ్నిసమప్రభాః
భూమిపాలకా, వారు తమ ఆసనాల్లో కూర్చుని, జ్వలించే అగ్ని వంటి తేజంతో మెరిసిపోతున్నారు.
వయం సమాగతా దేవి నానాశాస్త్రవిశారదాః
దేవీ, మేమంతా వివిధ శాస్త్రాలలో నిపుణులమై ఇక్కడ చేరుకున్నాము.
తచ్ఛత్వా వచనం తేషాం మోహినీ బ్రహ్మణః సుతా
బ్రహ్మ కుమార్తె అయిన మోహినీ, వారి మాటలు శ్రద్ధగా వినింది.
సందేహస్తు జడౌ హ్యేష స్వల్పో వా స్వమతిర్యథా
ఈ సందేహం మూర్ఖులలో లేదా స్వల్పబుద్ధి కలవారిలో మాత్రమే కలుగుతుంది.
అన్నాధారమిదం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ జగత్తులో స్థావరజంగమమంతా అన్నపైనే ఆధారపడి ఉంది.
కర్కన్ధుమాత్రం ప్రహుతం పురోడాశం హి దేవతాః
కర్కందుఫలం లేదా కొద్దిగా పురోడాశం సమర్పించినా, దేవతలు దానిని స్వీకరిస్తారు.
పిపీలికాపి క్షుధితా ముఖేనాదాయ తణ్డులమ్
బయటపడిన చీమ కూడా ఆకలితో తన నోటితో ఒక తాండ్రు ధాన్యాన్ని తీసుకుంటుంది.
అయం ఖాదతి నాన్నాద్యం సంప్రాప్తే హరివాసరే
హరివాసరంలో ఆహారం తినేవాడు, నిజానికి ఆ రోజు అన్నం తిననట్టే అవుతాడు.
విధావానాం యతీనాం చ యుజ్యతే వ్రతసేవనమ్
వ్రతాలకు నిబద్ధులైనవారికీ, యతులకు వ్రతాచరణం చేయడం సముచితం.