మన్దరే పర్వతశ్రేష్ఠే హరివాసరభోజనమ్
మందర పర్వతంలో, హరివాసర భోజనం జరిగింది.
క్షుద్రశాస్త్రోపదేశేన లోలుపేన వరాననే
అల్పమైన శాస్త్ర బోధనతో, లోభి ఒకరు, అందమైనవాడా, నిన్ను మోసగించాడు.
న శఙ్ఖేన పిబేత్తోయం న హన్యాత్కూర్మసూకరౌ
శంఖంతో నీళ్లు త్రాగకూడదు, తాబేలు, పంది లను చంపకూడదు.
అగమ్యాగమనే దేవి అభక్ష్యస్య చ భక్షణే
దేవి, నిషిద్ధమైన స్త్రీలను చేరడం, తినకూడని వాటిని తినడం—
జానన్నపి కథం దేవి భోక్ష్యే ఽహం హరివాసరే
దేవి, తెలిసినా, హరిదినాన నేను ఎలా తినగలను?
అభక్ష్యేణ సమః ప్రోక్తః కిం పునశ్చాత్తనక్రియా
తినకూడని దానిని తినడం సమానమేనని చెప్పారు; మరి ఉద్దేశపూర్వకంగా తినితే ఎలా?
మూలం ఫలం పయస్తోయముపభోజ్యం మునీశ్వరైః
మూలాలు, పండ్లు, పాలూ, నీళ్లు మునులవారు తినదగ్గవే.
జ్వరిణాం లఙ్ఘనం శస్తం ధార్మికాణాముపోషణమ్
జ్వరంతో ఉన్నవారు ఉపవాసం చేయడం మంచిది; ధార్మికులు నియమంగా ఉండటం శ్రేయస్సు.
జ్వరమధ్యే కృతం పథ్యం నిధనాయ ప్రకల్పతే
జ్వరంలో తినదగ్గదాన్ని తింటే అది ప్రాణహానికి దారి తీస్తుంది.
మాగ్రహం కురు వామోరు వ్రతభఙ్గో భవేన్మమ
సన్నని తొడలవాలిని, నన్ను బలవంతం చేయవద్దు; అలా చేస్తే నా వ్రతం భంగమవుతుంది.
న చాన్యద్రోచతే రాజన్వినా వై భోజనం తవ
రాజా, నీ భోజనం తప్ప నాకు మరొకటి ఇష్టం లేదు.
న చ వేదేషు దృష్టో ఽయముపవాసో హరేర్దినే
హరిదినాన ఉపవాసం చేయడం వేదాలలో కనిపించదు.
వేదబాహ్య కథం ధర్మం భవాంశ్చరితుమిచ్ఛతి
వేదాలకు బయట ఉన్న ధర్మాన్ని నువ్వు ఎలా ఆచరించాలనుకుంటున్నావు?
ఉవాచ మానసే క్రుద్ధః ప్రహసన్నివ భూపతే
భూపాలా, మనసులో కోపంగా ఉన్నా, నవ్వుతూ ఆయన మాట్లాడాడు.
యజ్ఞకర్మక్రియా వేదః స్మృతిర్వేదో గృహాశ్రమే
యజ్ఞకర్మలు వేదం ద్వారా, గృహస్థాశ్రమంలో స్మృతి వేదమే.
పురాణపుంరుషాజ్జాతం యథేదం జగదద్భుతమ్
పురాణ పురుషుని నుండి ఈ అద్భుతమైన లోకం ఎలా పుట్టిందో—
వేదార్థాదధికం మన్యే పురాణార్థం వరాననే
సుందరముఖి, వేదార్థంతో పోల్చితే పురాణార్థమే గొప్పదని నేను భావిస్తున్నాను.
బిభేత్యల్పశ్రుతాద్వేదో మామయం ప్రహరిష్యతి
తక్కువ విద్య ఉన్నవారిని వేదం భయపడుతుంది; అది నన్ను దెబ్బతీయొచ్చు.
తిథివృద్ధిక్షయో వాపి పర్వగ్రహవినిర్ణయః
తిథులు పెరగడం, తగ్గడం, పర్వదినాలు, గ్రహయోగాల నిర్ణయం—
యన్న దృష్టం హి వేదేషు తత్సర్వం లక్ష్యతే స్మృతౌ
వేదాలలో కనిపించని దానంతా స్మృతిలో కనిపిస్తుంది.
ప్రాయశ్చిత్తం తు హత్యాయామాతురస్యౌషధం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, హత్య చేసినవానికి ప్రాయశ్చిత్తం అనేది, రోగికి మందు వంటిది.
యద్వేదైర్గీయతే సుభ్రు ఉపాఙ్గైర్యత్ప్రగీయతే
సుందరభ్రువా, వేదాలలో పాడబడేది, వాటి ఉపాంగాలతో కూడి చెప్పబడేది—
రటన్తీహ పురాణాని భూయో భూయో వరాననే
వదనమందిరమైనవాడా, ఆమె ఇక్కడ పునఃపునః పురాణాలను జపిస్తూ ఉంటుంది.
పురాణమన్యథా మత్వా తిర్యగ్యోనిమవాప్నుయాత్
పురాణాన్ని వేరేలా భావించినవాడు, పశువులలో జన్మ పొందుతాడు.
పితరం కో న వన్దేత మాతరం కో న పూజయేత్
తండ్రిని ఎవరు నమస్కరించరు? తల్లిని ఎవరు పూజించరు?
కో హి దూషయతే వేదం బ్రాహ్మణం కో నిపాతయేత్
వేదాన్ని ఎవరు అపవిత్రం చేస్తారు? బ్రాహ్మణుడిని ఎవరు అవమానిస్తారు?
కో గచ్ఛేత్పరదారాన్ హి కో భుఙ్క్తే హరివాసరే
ఇతరుల భార్యవద్దకు ఎవరు వెళ్తారు? హరివారంలో ఎవరు భోజనం చేస్తారు?
యద్భోజనేనాత్మనిపాతకారిణా యమస్య రవాతేషు చిరం సులోచనే
కనులారా, పాపం చేసే మనిషి చేత భోజనం చేసినవాడు, యమలోకంలో చాలా కాలం బాధపడతాడు.
యేషాం వాక్యేన యుక్తో ఽయం రాజా కుర్యాద్ధి భోజనమ్
ఈ రాజు ఎవరి మాటలు వినిపించి ఆహారం తీసుకుంటాడో, వారే ఆయనకు మార్గదర్శకులు.
గౌతమాదీన్సమాహూయ మోహినీపార్శ్వమానయత
గౌతముడు మరియు ఇతరులను పిలిపించి, మోహినీ పక్కన తీసుకురావాలి.