త్రివిధేన పురాణేన భర్త్తుర్యా స్త్రీ హితే రతా
భర్తకు మేలు కోరుతూ, మూడు విధాల పురాణ సహాయంతో జీవించే భార్య,
కిమన్యైర్బహుభిర్భూప వాక్యాలాపకృతైర్మయా
రాజా! నేను ఎన్నిసార్లు చెప్పినా, ఎన్నో మాటలు మాట్లాడినా ప్రయోజనం ఏముంది?
న ప్రీతిర్యది మే ఛిత్వా శిరః స్వం హి ప్రయచ్ఛసి
నీవు నీ తల కోసి ఇచ్చినా నాకు సంతృప్తి కలగకపోతే,
తదా హ్యసత్యవచసో దేహం న స్పర్శయామి తే
అప్పుడు, నీ మాటలు అబద్ధమైతే, నీ శరీరాన్ని నేను తాకను.
విశేషాద్భూమిపాలానాం త్వద్విధానాం మహీపతే
భూమిని పాలించే నీలాంటి రాజులకు ఇది ప్రత్యేకంగా వర్తిస్తుంది.
సత్యే స్థితా క్షితిర్భూప సత్యం ధారయతే జగత్
రాజా! భూమి సత్యంపై నిలబడింది; సత్యమే జగత్తును నిలబెడుతుంది.
సత్యా ధారమిదం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ లోకంలోని చలించేవీ, నిలిచేవీ అన్నీ సత్యం వల్లే నిలబడుతున్నాయి.
న గర్భం యువతీ ధత్తే వేలాతీతం కదాచన
యువతి ఎప్పుడూ కాలం దాటి గర్భాన్ని ధరించదు.
దివ్యాదిసాధనం నౄణాం సత్యాధారం మహీపతే
రాజా! మానవులకు దివ్యమైన ఫలితాలు పొందే మార్గం సత్యంపైనే ఆధారపడి ఉంది.
మదిరాపానతుల్యేన కర్మణా లిప్యసే ఽనృతాత్
నీవు అబద్ధంతో మద్యపానం చేసినట్టు పాపానికి లోనవుతున్నావు.
మన్దరే పర్వతశ్రేష్ఠే హరివాసరభోజనమ్
మందర పర్వతంలో, హరివాసర భోజనం జరిగింది.
క్షుద్రశాస్త్రోపదేశేన లోలుపేన వరాననే
అల్పమైన శాస్త్ర బోధనతో, లోభి ఒకరు, అందమైనవాడా, నిన్ను మోసగించాడు.
న శఙ్ఖేన పిబేత్తోయం న హన్యాత్కూర్మసూకరౌ
శంఖంతో నీళ్లు త్రాగకూడదు, తాబేలు, పంది లను చంపకూడదు.
అగమ్యాగమనే దేవి అభక్ష్యస్య చ భక్షణే
దేవి, నిషిద్ధమైన స్త్రీలను చేరడం, తినకూడని వాటిని తినడం—
జానన్నపి కథం దేవి భోక్ష్యే ఽహం హరివాసరే
దేవి, తెలిసినా, హరిదినాన నేను ఎలా తినగలను?
అభక్ష్యేణ సమః ప్రోక్తః కిం పునశ్చాత్తనక్రియా
తినకూడని దానిని తినడం సమానమేనని చెప్పారు; మరి ఉద్దేశపూర్వకంగా తినితే ఎలా?
మూలం ఫలం పయస్తోయముపభోజ్యం మునీశ్వరైః
మూలాలు, పండ్లు, పాలూ, నీళ్లు మునులవారు తినదగ్గవే.
జ్వరిణాం లఙ్ఘనం శస్తం ధార్మికాణాముపోషణమ్
జ్వరంతో ఉన్నవారు ఉపవాసం చేయడం మంచిది; ధార్మికులు నియమంగా ఉండటం శ్రేయస్సు.
జ్వరమధ్యే కృతం పథ్యం నిధనాయ ప్రకల్పతే
జ్వరంలో తినదగ్గదాన్ని తింటే అది ప్రాణహానికి దారి తీస్తుంది.
మాగ్రహం కురు వామోరు వ్రతభఙ్గో భవేన్మమ
సన్నని తొడలవాలిని, నన్ను బలవంతం చేయవద్దు; అలా చేస్తే నా వ్రతం భంగమవుతుంది.
న చాన్యద్రోచతే రాజన్వినా వై భోజనం తవ
రాజా, నీ భోజనం తప్ప నాకు మరొకటి ఇష్టం లేదు.
న చ వేదేషు దృష్టో ఽయముపవాసో హరేర్దినే
హరిదినాన ఉపవాసం చేయడం వేదాలలో కనిపించదు.
వేదబాహ్య కథం ధర్మం భవాంశ్చరితుమిచ్ఛతి
వేదాలకు బయట ఉన్న ధర్మాన్ని నువ్వు ఎలా ఆచరించాలనుకుంటున్నావు?
ఉవాచ మానసే క్రుద్ధః ప్రహసన్నివ భూపతే
భూపాలా, మనసులో కోపంగా ఉన్నా, నవ్వుతూ ఆయన మాట్లాడాడు.
యజ్ఞకర్మక్రియా వేదః స్మృతిర్వేదో గృహాశ్రమే
యజ్ఞకర్మలు వేదం ద్వారా, గృహస్థాశ్రమంలో స్మృతి వేదమే.
పురాణపుంరుషాజ్జాతం యథేదం జగదద్భుతమ్
పురాణ పురుషుని నుండి ఈ అద్భుతమైన లోకం ఎలా పుట్టిందో—
వేదార్థాదధికం మన్యే పురాణార్థం వరాననే
సుందరముఖి, వేదార్థంతో పోల్చితే పురాణార్థమే గొప్పదని నేను భావిస్తున్నాను.
బిభేత్యల్పశ్రుతాద్వేదో మామయం ప్రహరిష్యతి
తక్కువ విద్య ఉన్నవారిని వేదం భయపడుతుంది; అది నన్ను దెబ్బతీయొచ్చు.
తిథివృద్ధిక్షయో వాపి పర్వగ్రహవినిర్ణయః
తిథులు పెరగడం, తగ్గడం, పర్వదినాలు, గ్రహయోగాల నిర్ణయం—
యన్న దృష్టం హి వేదేషు తత్సర్వం లక్ష్యతే స్మృతౌ
వేదాలలో కనిపించని దానంతా స్మృతిలో కనిపిస్తుంది.