నిక్షేపహారకే వాపి కుమారీవిఘ్నకారకే
ఇతరుల డబ్బు దోచడం, లేదా కన్యకు అడ్డంకులు కలిగించడం కన్నా,
దదామీతి ద్విజాగ్ర్యాయ ప్రతిశ్రుత్య న దాతరి
ఒక ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి 'ఇస్తాను' అని మాట ఇచ్చి, ఇవ్వకపోవడం కన్నా,
యత్పాతకం తదన్నే హి సంస్థితం హరివాసరే
అలాంటి ఆహారంలో ఉన్న పాపం అంతా హరివాసరంలో ఉంటుంది.
ఏకభుక్తేన నక్తేన తథైవాయాచితేన చ
ఒక్కసారి భోజనం చేయడం, రాత్రిపూట భోజనం చేయడం, లేదా అడిగిన ఆహారం తినడం ద్వారా—
గుర్విణీనాం గృహస్థానాం క్షీణానాం రోగిణాం తథా
గర్భవతులకూ, గృహస్థులకూ, బీదవారికీ, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారికీ,
యజ్ఞభోగోద్యతానాం చ సంగ్రామక్షితిసేవినామ్
యజ్ఞార్చనలో నిమగ్నులకూ, యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నవారికీ, రాజు సేవలో ఉన్నవారికీ,
ఏతన్మే గౌతమః ప్రాహ స్థితాయా మన్దరాచలే
ఈ విషయాన్ని మందరాచల పర్వతంపై ఉన్నప్పుడు గౌతముడు నాకు చెప్పాడు.
తే గృహస్థా ద్విజా జ్ఞేయా యేషామగ్నిపరిగ్రహః
అగ్ని సంరక్షణ చేసేవారు ద్విజులలో గృహస్థులు అని తెలుసుకోవాలి.
గుర్విణీ హ్యష్టమమాసీయా శిశవశ్చాష్టవత్సరాః
గర్భిణీ ఎనిమిదో నెలలో ఉంటే, పిల్లలు ఎనిమిదేళ్ళ వయస్సులో ఉంటారు.
యే వివాహాదిమాఙ్గల్యకర్మవ్యగ్రా మహోత్సవాః
వివాహాది శుభకార్యాల్లో, లేదా పెద్ద ఉత్సవాల్లో నిమగ్నులైనవారు,
త్రివిధేన పురాణేన భర్త్తుర్యా స్త్రీ హితే రతా
భర్తకు మేలు కోరుతూ, మూడు విధాల పురాణ సహాయంతో జీవించే భార్య,
కిమన్యైర్బహుభిర్భూప వాక్యాలాపకృతైర్మయా
రాజా! నేను ఎన్నిసార్లు చెప్పినా, ఎన్నో మాటలు మాట్లాడినా ప్రయోజనం ఏముంది?
న ప్రీతిర్యది మే ఛిత్వా శిరః స్వం హి ప్రయచ్ఛసి
నీవు నీ తల కోసి ఇచ్చినా నాకు సంతృప్తి కలగకపోతే,
తదా హ్యసత్యవచసో దేహం న స్పర్శయామి తే
అప్పుడు, నీ మాటలు అబద్ధమైతే, నీ శరీరాన్ని నేను తాకను.
విశేషాద్భూమిపాలానాం త్వద్విధానాం మహీపతే
భూమిని పాలించే నీలాంటి రాజులకు ఇది ప్రత్యేకంగా వర్తిస్తుంది.
సత్యే స్థితా క్షితిర్భూప సత్యం ధారయతే జగత్
రాజా! భూమి సత్యంపై నిలబడింది; సత్యమే జగత్తును నిలబెడుతుంది.
సత్యా ధారమిదం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ లోకంలోని చలించేవీ, నిలిచేవీ అన్నీ సత్యం వల్లే నిలబడుతున్నాయి.
న గర్భం యువతీ ధత్తే వేలాతీతం కదాచన
యువతి ఎప్పుడూ కాలం దాటి గర్భాన్ని ధరించదు.
దివ్యాదిసాధనం నౄణాం సత్యాధారం మహీపతే
రాజా! మానవులకు దివ్యమైన ఫలితాలు పొందే మార్గం సత్యంపైనే ఆధారపడి ఉంది.
మదిరాపానతుల్యేన కర్మణా లిప్యసే ఽనృతాత్
నీవు అబద్ధంతో మద్యపానం చేసినట్టు పాపానికి లోనవుతున్నావు.
మన్దరే పర్వతశ్రేష్ఠే హరివాసరభోజనమ్
మందర పర్వతంలో, హరివాసర భోజనం జరిగింది.
క్షుద్రశాస్త్రోపదేశేన లోలుపేన వరాననే
అల్పమైన శాస్త్ర బోధనతో, లోభి ఒకరు, అందమైనవాడా, నిన్ను మోసగించాడు.
న శఙ్ఖేన పిబేత్తోయం న హన్యాత్కూర్మసూకరౌ
శంఖంతో నీళ్లు త్రాగకూడదు, తాబేలు, పంది లను చంపకూడదు.
అగమ్యాగమనే దేవి అభక్ష్యస్య చ భక్షణే
దేవి, నిషిద్ధమైన స్త్రీలను చేరడం, తినకూడని వాటిని తినడం—
జానన్నపి కథం దేవి భోక్ష్యే ఽహం హరివాసరే
దేవి, తెలిసినా, హరిదినాన నేను ఎలా తినగలను?
అభక్ష్యేణ సమః ప్రోక్తః కిం పునశ్చాత్తనక్రియా
తినకూడని దానిని తినడం సమానమేనని చెప్పారు; మరి ఉద్దేశపూర్వకంగా తినితే ఎలా?
మూలం ఫలం పయస్తోయముపభోజ్యం మునీశ్వరైః
మూలాలు, పండ్లు, పాలూ, నీళ్లు మునులవారు తినదగ్గవే.
జ్వరిణాం లఙ్ఘనం శస్తం ధార్మికాణాముపోషణమ్
జ్వరంతో ఉన్నవారు ఉపవాసం చేయడం మంచిది; ధార్మికులు నియమంగా ఉండటం శ్రేయస్సు.
జ్వరమధ్యే కృతం పథ్యం నిధనాయ ప్రకల్పతే
జ్వరంలో తినదగ్గదాన్ని తింటే అది ప్రాణహానికి దారి తీస్తుంది.
మాగ్రహం కురు వామోరు వ్రతభఙ్గో భవేన్మమ
సన్నని తొడలవాలిని, నన్ను బలవంతం చేయవద్దు; అలా చేస్తే నా వ్రతం భంగమవుతుంది.