చన్ద్రాంశుధవలే లోకే నాతితీవ్రే దివాకరే
చంద్రుని కాంతితో లోకం ప్రకాశించేది, ఎండ ఎక్కువగా ఉండేది కాదు.
యత్రోత్సుకైః ప్రయాతైస్తు భూమిపాలైః సమన్తతః
అక్కడ రాజులు ఉత్సాహంగా అన్ని వైపులా వెళ్లేవారు.
మోహినీ రమయామాస తత్కాలే హృచ్ఛయార్దితా
ఆ సమయంలో మోహిని ప్రేమవేదనతో బాధపడుతూ వారిని ఆనందింపజేసింది.
వనేషు గిరిశృఙ్గేషు నదీనాం సంగమేషు చ
అడవుల్లో, పర్వత శిఖరాల్లో, నదుల సంగమాల్లో,
మలయే మన్దరే విన్ధ్యే మహేన్ద్రే విబుధాలయే
మలయ, మందర, వింధ్య, మహేంద్ర పర్వతాల్లో, దేవతల నివాసంలో,
అన్యేషు చైవ రాజానం స్వర్గస్థానాదికేషు చ
ఇంకా ఇతర ప్రాంతాల్లో, స్వర్గంలో ఉన్న రాజులతో సహా,
రాజాపి మోహినీం ప్రాప్య సర్వం కృత్యం పరిత్యజన్
రాజు కూడా మోహినిని పొందిన తర్వాత తన అన్ని పనులను వదిలిపెట్టాడు.
వ్రతం నోపేక్షతే తత్తు అతిముగ్ధో ఽపి పార్థివః
రాజు ఎంతగా మోహించిపోయినా, ఆ వ్రతాన్ని మాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయలేదు.
ఏవం ప్రకీడతస్తస్య పూర్ణే సంవత్సరే గతే
అలా అతడు ఆనందంగా గడిపినప్పుడు, సంవత్సరం పూర్తయ్యింది.
నిద్రాఛేదకరో విష్ణోః స మాసః పుణ్యదాయకః
విష్ణువు మాసం పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, అది నిద్రను దూరం చేస్తుంది.
అక్షయం హి భవేత్సర్వం విష్ణులోకప్రదాయకమ్
విష్ణు లోకాన్ని ప్రసాదించే దానం ఎప్పుడు తరిగిపోదు, అది ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది.
న ధర్మస్తు దయా తుల్యో న జ్యోతిశ్చక్షుషా సమమ్
దయకు సమానమైన ధర్మం లేదు, కన్నుకు సమానమైన వెలుగు లేదు.
న భూమ్యా సదృశం దానం న సుఖం భార్యయా సమమ్
భూమిని ఇచ్చే దానానికి సమానమైనది లేదు, భార్యతో ఉండే ఆనందానికి సమానమైన సంతోషం లేదు.
న తపో ఽనశనాదన్యన్న దమేన సమం శివమ్
ఉపవాసం చేయడానికంటే గొప్ప తపస్సు లేదు, మనస్సు నియంత్రించడానికంటే శుభం లేదు.
న ధర్మేణ సమం మిత్రం న సత్యేన సమం యశః
ధర్మం కన్నా మంచి మిత్రుడు లేడు, సత్యం కన్నా గొప్ప పేరు లేదు.
న కార్తికసమం లోకే పావనం కవయో విదుః
ఈ లోకంలో కార్తిక మాసం లాంటి పవిత్రమైనది లేదని పండితులు తెలుసు.
అవ్రతో హి క్షిపేద్యస్తు మాసం దామోదరప్రియమ్
దామోదరునికి ప్రియమైన కార్తిక మాసాన్ని వ్రతం లేకుండా నిర్లక్ష్యం చేసేవాడు
తిర్యగ్యోనిమవాప్నోతి సర్వధర్మబహిష్కృతః
అటువంటి వాడు అన్ని ధర్మాలనుండి బయటపడిపోయి, పశువుల జన్మను పొందుతాడు.
మోహినీం మోహసంయుక్తాం కథం స బుభుజే వద
మోహంతో నిండిన మోహినిని అతడు ఎలా అనుభవించాడో చెప్పు.
తస్మిన్పుణ్యతమే మాసే కిం చకార నృపోత్తమః
ఆ పవిత్రమైన మాసంలో ఆ మహారాజు ఏమి చేసాడో చెప్పు.
అతిప్రముగ్ధో రాజేన్ద్రో మోహినీం వాక్యమబ్రవీత్
రాజేంద్రుడు మోహానికి లోనై, మోహినిని ఇలా అడిగాడు.
తవాపమానభీతేన నోక్తం కిఞ్చిదపి క్వచిత్
నీ అవమానానికి భయపడి ఎక్కడా ఏ మాటా చెప్పలేదు.
త్వయ్యాసక్తస్య మే దేవి బహవః కార్తికా గతాః
దేవీ! నిన్ను ఆశ్రయించి ఉండగా ఎన్నో కార్తిక మాసాలు గడిచిపోయాయి.
సో ఽహం కార్తికమిచ్ఛామి వ్రతే న పర్య్యుపాసితుమ్
నేను కార్తిక మాస వ్రతాన్ని చేయాలని అనుకున్నా, చేయలేకపోయాను.
ఇష్టాపూర్తౌ వృథా తేషాం ధర్మో ద్రుహిణసంభవే
వారికి చేసిన యజ్ఞాలు, దానాలు—all వృథా, అవి అబద్ధంతో పుట్టినవే.
తే భాంసం కార్తికే త్యక్త్వా గతా విష్ణ్వాలయం శుభే
కార్తిక మాసాన్ని వదిలిన వారు, శుభినీ! విష్ణు ఆలయానికి వెళ్లిపోయారు.
అవశ్యం విష్ణురూపత్వం ప్రాప్యతే సాధకేన హి
సాధకుడు తప్పకుండా విష్ణువు రూపాన్ని పొందుతాడు.
హృదయాయాసకర్తౄణి దీపదానాద్దివం వ్రజేత్
హృదయం అలసిపోయినా, దీపాలు వేసే వారు స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
కర్తవ్యం భక్తిభావేన సర్వదానాధికం చ తత్
ఇది భక్తితో చేయాలి, ఎందుకంటే ఇది అన్ని దానాలకన్నా గొప్పది.
కార్తికేన సమం ప్రోక్తం దీపదానాత్ప్రబోధనమ్
దీపాలను వెలిగించడం ద్వారా కలిగే జాగరణం, కార్తిక మాసానికి సమానమని చెప్పబడింది.