నోద్యమీ సుఖమాప్నోతి నాభార్యః సంతతిం లభేత్
శ్రమపడని వాడు సుఖాన్ని పొందడు; భార్య లేని వాడికి సంతానం కలగదు.
అపృచ్ఛన్నైవ జానాతి అగచ్ఛన్న క్వచిద్వ్రజేత్
ఏదీ అడగకుండానే తెలుసుకుంటాడు; ఎక్కడికీ వెళ్లకుండానే అక్కడికి చేరుకుంటాడు.
కస్మాద్భూపాల మాం త్యక్త్వా ధర్మాఙ్గదగృహే శుభే
ఓ రాజా! ధర్మాంగదుని ఇంటిలో నన్ను ఎందుకు వదిలేసావు?
వీక్ష్యసే రాజ్యపదవీం సమర్థే తనయే విభో
ప్రభూ! నీ తగిన కుమారునిలో రాజ్యపదవిని చూస్తున్నావు.
వ్రీడాన్వితః పుత్రసమీపవర్తీ ప్రోవాచ వాక్యం నృపతిః ప్రియాన్తామ్
సిగ్గుతో కుమారుని దగ్గర నిలబడి, రాజు అతనికి ఇష్టమైన మాటలు చెప్పాడు.
శ్రమాతురస్య నిద్రా మే ప్రవృత్తా ముఖదాయినీ
శ్రమతో అలసిన నాకిప్పుడు నిద్ర వచ్చింది; అది ముఖానికి శాంతిని ఇస్తోంది.
పూజయస్వ యథాన్యా మమేషా పత్నీ ప్రియా మమ
ఇతరులను ఎలా గౌరవిస్తావో, ఈమెను కూడా అలాగే గౌరవించు; ఈమె నా భార్య, నాకు ఎంతో ప్రియమైనవారు.
నిర్వాతవాతసంయుక్తం సర్వర్తుసుఖదాయకమ్
సున్నితమైన గాలులతో కలసి, ఇది అన్ని ఋతువుల్లో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శయనం ప్రాప్య కష్టాత్తే అభాగ్యో హి ధనం యథా
పలకపై చేరుకున్నాక, దురదృష్టవశాత్తు ధనం లభించినట్టు, నువ్వు కూడా బాధపడుతున్నావు.
యద్వ్రవీషి వచో దేవి తత్కరోమి న సంశయః
దేవి! నువ్వు చెప్పినది ఏదైనా నేను చేస్తాను; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మమోద్వాహేన నిర్విణ్ణాన్నిరాశాన్కామభోగయోః
నన్ను పెళ్లి చేసుకున్నాక, నీవు కోరికల ఆనందం మీద ఆశను కోల్పోయావు, నిరుత్సాహంగా అయ్యావు.
మూర్ఘ్ని కీలం కనిష్ఠాఖ్యం యో హి రాజన్నిఖానయేత్
ఓ రాజా! తలపై 'కనిష్ఠ' అనే ముళ్లాన్ని పెట్టే వాడెవడైనా—
పతివ్రతాశ్రుదగ్ధాయాః కా శాన్తిర్మే భవిష్యతి
పతివ్రత కన్నీళ్లతో కాలిపోయినప్పుడు నాకు ఏ శాంతి ఉంటుంది?
కిం పునః ప్రాకృతం భూప త్వాదృశీం తథా
ఓ రాజా! అలాంటి నీలాంటి సాధారణ స్త్రీకి పరిస్థితి మరింత దుర్భరంగా ఉంటుంది కదా?
తవ స్నేహనిబద్ధాఙ్గీ సంభోజయతి షడ్రసైః
నీపై ప్రేమతో బంధపడిన ఆమె, ఆరు రుచుల భోజనాలతో నిన్ను పోషిస్తుంది.
ఏవంవిధా హి శతశో నార్యః సంతి గృహే తవ
ఇలాంటి వందలాది స్త్రీలు నీ ఇంట్లో ఉన్నారు.
మోహినీ వచనం శ్రుత్వా వ్రీడితో హ్యభవన్నృపః
మోహినీ మాటలు విని, రాజు సిగ్గుపడ్డాడు.
ఇఙ్గితజ్ఞః సుతో జ్ఞాత్వా దశావస్థాగతాం నృపమ్
సూచనల్ని అర్థం చేసుకునే కుమారుడు, రాజు పరిస్థితిని గ్రహించాడు.
మాతృః సర్వాః సమాహూయ సంధ్యావలిపురోగమాః
అందరు తల్లులను, సంధ్యావళి ముందుండగా, పిలిపించాడు.
విమోహినీ మే జననీ నవోఢా బ్రాహ్మణః సుతా
విమోహినీ నా తల్లి, కొత్తగా పెళ్లి అయినవారు, బ్రాహ్మణుడి కుమార్తె.
ఆత్మనా సహ ఖేలార్థం తన్మోదధ్వం సుహర్షితాః
ఆమెతో కలిసి, ఆట కోసం, మీరు ఆనందంగా ఆమెను సంతోషపెట్టాలి.
కో హి దీపయతే వహ్నిం స్వదేహే దేహినాం వర
ఓ శరీరధారి లోకంలో ఉత్తముడా, తన శరీరానికే నిప్పు పెట్టే వాడు ఎవడు?
కస్తరేత్సాగరం బద్ధ్వా గ్రీవాయాం దారుణాం శిలామ్
భారీ రాయి మెడకు కట్టుకుని సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళే వాడు ఎవడు?
కో నిషీదతి ధారాయాం ఖఙ్గస్యా కాశభాసినః
కాంతివంతమైన ఖడ్గపు అంచుపై కూర్చునే వాడు ఎవడు?
సర్వస్యాపి ప్రదానేన నైతన్మనసి వర్తతే
అన్నీ ఇచ్చినా, ఈ విషయం మనసు నుంచి పోదు.
కా దృష్ట్యా దయితం కాన్తం నిరీక్షేదన్యయాహృతమ్
తన ప్రియమైనవాడిని, ఇంకొకరు తీసుకెళ్లినప్పుడు, ఏ మహిళ చూడగలదు?
ఆత్మప్రాణసమం కాన్తమన్యస్త్రీకుచపీడనమ్
తన ప్రాణాల్లా ప్రియమైనవాడు, ఇంకొక మహిళ ఒడిలో ఉండటం—
సర్వేషామేవ దుఃఖానాం దుఃఖమేతదనన్తకమ్
అన్ని బాధల్లో, ఇది అంతులేని బాధ.
వరం సర్వా మృతాః పుత్ర యుగపన్మాతరస్తవ
నా కుమారా, నీకు అన్ని తల్లులు ఒకేసారి మరణిస్తే మంచిది.
యది మే న పితుః సౌఖ్యం కరిష్యథ శుభాననాః
మీరు, అందమైన ముఖాలవారు, నా భర్తకు సంతోషం కలిగించకపోతే—