అవరుహ్య హయాద్రాజా సముత్థాప్య సుతం విభో
రాజు గుర్రం నుండి దిగిపోయి తన కుమారుడిని లేపాడు ప్రభూ.
మూర్ధ్ని చైవముపాఘ్రాయ ఉవాచ తనయం తదా
ఆ సమయంలో కుమారుని తల పూజగా వాసించి, అతనితో మాట్లాడాడు.
న్యాయాగతేన విత్తేన కోశం పుత్ర బిభర్షి చ
న్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో నీవు కోశాన్ని నిర్వహిస్తున్నావా కుమారా?
కచ్చిత్తే కాన్తశీలత్వం కచ్చిద్వక్తాః న నిష్ఠురమ్
నీవు మృదువైన స్వభావంతో ఉన్నావా? కఠినంగా మాట్లాడటం మానుకున్నావా?
కచ్చిద్వచనకర్తారస్తనయాశ్చ పితుః సదా
నీ కుమారులు ఎప్పుడూ తండ్రి మాట వినేవారిగా ఉన్నారా?
కచ్చిద్వివాదాన్విప్రేస్తు సమం నేక్షస ఆత్మజ
కుమారా, వివాదాల్లో ఉన్నవారిని నీవు సమంగా చూస్తున్నావా?
తులామానాని సర్వాణి హ్యన్నాదీనాం సదేక్షసే
అన్నాదులన్నీ తూలాలు, బరువులు నీవు ఎప్పుడూ పరిశీలిస్తున్నావా?
కచ్చిన్న ద్యూతపానాది వర్తతే విషయే తవ
నీ రాజ్యంలో జూదం, మద్యం వంటి దుష్ప్రవర్తనలు లేవు కదా?
న దానైర్జీర్ణవస్త్రైశ్చ నోపజీవన్తి మానవాః
పాతివస్త్రాలు ఇచ్చినదానంతో మనుషులు జీవించరు.
కచ్చిచ్చ మాతరః సర్వా హ్యవిశేషేణ పశ్యసి
నీవు అన్ని తల్లులను ఏ తేడా లేకుండా సమానంగా చూస్తున్నావా?
శశిని క్షీణతాం ప్రాప్తే కచ్చిచ్ఛ్రాద్ధపరో నరః
చంద్రుడు క్షీణించినప్పుడు, మనిషి పితృదేవతలకు శ్రాద్ధకార్యాలు చేస్తాడా?
నిద్రా మూలమధర్మస్య నిద్రా పాపవివర్ద్ధినీ
నిద్ర అన్యాయానికి మూలం, నిద్ర పాపాన్ని పెంచుతుంది.
నహి నిద్రాన్వితో రాజా చిరం శాస్తి వసుంధరామ్
నిద్రలో మునిగిపోయిన రాజు ఎక్కువ కాలం భూమిని పాలించలేడు.
ఏవముచ్చరమాణం తం తనయో వాక్యమబ్రవీత్
అలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, కుమారుడు తన తండ్రిని ఇలా అడిగాడు.
సర్వమేతత్కృతం తాత పునః కర్తాస్మి తే వచః
తండ్రి, ఇవన్నీ నేను చేసాను; మళ్లీ నీ మాటను పాటిస్తాను.
కిం తతః పాతకం రాజన్యో న కుర్యాత్పితుర్వచః
రాజు తన తండ్రి మాట వినకపోవడం కన్నా పెద్ద పాపం ఇంకేదీ లేదు కదా?
న తత్తీర్థఫలం భుఙ్క్తే యో న కుర్యాత్పితుర్వచః
తండ్రి మాటను పాటించని వాడు తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందడు.
త్వదధీనో హి మే ధర్మస్త్వం చ మే దైవతం పరమ్
నాన్న, నా ధర్మం నీ మీద ఆధారపడి ఉంది; నీవే నాకు పరమదైవం.
కిం పునర్దేహవిత్తాభ్యాం కేశదానాదిభిర్విభో
ప్రభూ, శరీరం, ధనం, లేదా జుట్టు వంటి దానాల సంగతి ఏమిటి?
సత్యమేతత్త్వయా పుత్ర వ్యాహృతం ధర్మవేదినా
నీవు చెప్పింది నిజమే, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి.
దేవాః పరాఙ్ముఖాస్తస్య పితరం యో ఽవమన్యతే
తండ్రిని అవమానించే వాడిని దేవతలు దూరంగా చూసుకుంటారు.
జిత్వా ద్వీపవతీం పృథ్వీం బహుభూపాలసంవృతామ్
అన్ని ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని, అనేక రాజులతో కూడిన భూమిని జయించిన తరువాత,
పితురభ్యధికః పుత్రో యద్భవేత్క్షితిమణ్డలే
ఈ భూమిపై కుమారుడు తండ్రిని మించిపోతే,
త్వయా సాధయతా భూపాన్యథా హరిదినం శుభమ్
రాజా, నీవు ఇతర రాజులను హరి చేసినట్లు ఓడించావు.
క్క గతస్తు భవాంస్తాత నివేశ్య మయి సంపదః
నాన్నా, నీవు నీ సంపద నాకప్పగించి ఎక్కడికి వెళ్ళావు?
మన్యే నిర్వేదమాపన్న ఇమాం సృష్ట్వా ప్రజాపతిః
ఈ లోకాన్ని సృష్టించిన బ్రహ్మా, చివరికి నిరాశకు లోనయ్యాడని నేను అనుకుంటున్నాను.
మన్యే భూధరజాతేయమథవా సాగరోద్భవా
ఈమె కొండల్లో పుట్టిందేమో, లేదా సముద్రం నుంచి వెలిసిందేమో అనిపిస్తోంది.
బాలాగ్రశతభాగో హి వ్యలీకో నోపపద్యతే
ఆమెలో తలపాగా చివరలో ఉన్న వందవ భాగం తప్పు కూడా కనబడదు.
ఏవం విధా మే జననీ యది స్యాత్కో ఽన్యో ఽస్తి మత్తః సుకృతీ మనుష్యః
ఇలాంటి అమ్మ నాకు ఉంటే, నన్ను మించి అదృష్టవంతుడు మరొకడు ఎవరు ఉంటారు?
సత్య తే జననీ పుత్ర సంప్రాప్తా మన్దరే మయా
బిడ్డా, నీ తల్లి నిజంగా మందరపర్వతంపై నాకు దొరికింది.