మనుజాః పితృభిః సార్ద్ధం తథైవ చ పితామహైః
మనుషులు తమ తండ్రులతో పాటు, తాతలతో కూడి వెళ్తారు.
తథా మాతామహా యాన్తి మాతుర్యే జనకాదయః
అలాగే వారు తల్లి వైపు తాతలతో, తల్లి పూర్వీకులతో కూడి వెళ్తారు.
ఏతద్దుఃఖం పునర్దేవ మమ మర్మవిభేదనమ్
ఈ బాధ మళ్లీ నా హృదయాన్ని చీల్చేస్తోంది, ఓ దేవా.
పితౄణాం బీజతో యస్మాద్ధాత్ర్యా కుక్షౌ ధృతో యతః
తండ్రుల విత్తనంతో, తల్లి గర్భంలో మోసుకొని పుట్టుతారు.
తతో ఽన్యస్య కృతం బ్రహ్మన్బీజం ధాత్రీసముద్భవమ్
కాబట్టి, బ్రహ్మన్, మరొకరి విత్తనం తల్లి గర్భంలో పుట్టినది వారి దానికాదు.
న భార్యాయా భవేద్వీజం న భార్యా కుక్షిధారిణీ
భార్యకు విత్తనం ఉండదు, భార్య గర్భంలో మోసుకొనదు కూడా.
జామాతుః పుణ్యమాహాత్మ్యత్తిన మే శిరసో రుజా
జామాతుడి పుణ్యం, గొప్పతనం వల్ల నాకు తలనొప్పి లేదు.
ఏకాదశ్యుపవాసీ యః స మాం త్యక్త్వా వ్రజేద్ధరిమ్
ఏకాదశి ఉపవాసం చేసే వాడు నన్ను వదిలి హరివైపు వెళ్తాడు.
త్యక్త్వా తు మామకం మార్గం ప్రయాతి హరిమన్దిరమ్
నా మార్గాన్ని వదిలి, హరిదేవుని మందిరానికి వెళ్తాడు.
న తీర్థైర్నాపి దానైర్వా న వ్రతైర్విష్ణువర్జితైః
తీర్థయాత్రల వల్ల కానీ, దానాల వల్ల కానీ, విష్ణువు లేని వ్రతాల వల్ల కానీ కాదు—
యోగేన సంప్రణష్టో వా భృగుపాతేన వా విధే
యోగం వల్ల పోయినా, భృగుపతనం వల్ల పోయినా, ఓ జ్ఞానీ—
గతిం మతిమతాం శ్రేష్ఠ సత్యమేతదుదీరితమ్
ఓ మేధావులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇది నిజమే, మార్గం గురించి చెప్పబడినది.
ప్రయాతి లోకే ధరణీధరస్య విదుష్టకర్మాపి మనుష్యజన్మా
చెడుకార్యాలు చేసిన మనిషి కూడా భూమిపతికి లోకాన్ని పొందుతాడు.
విజ్ఞప్తి మాత్రాభయదాప్తికాలం కురుష్వ సర్గస్థితినాసహేతోః
సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణంగా, అభయాన్ని ఇవ్వే సమయాన్ని అడిగినప్పుడు మాత్రమే తెలియజేయు.
నియన్త్రితాః శృఙ్ఖలరజ్జుబన్ధనైః సమీపగా మే వశగా భవేయుః
బంధనాలూ గొలుసులతో కట్టబడి, నా దగ్గర ఉన్నవారు నా ఆధీనంలో ఉంటారు.
విముచ్య కుంభీం సకలో జనౌఘః ప్రయాతి తద్ధామ పరాత్పరస్య
కుంభిలో నుండి అందరినీ విడిపెట్టి, వారు ఆ పరమపదానికి చేరుకుంటారు.
అచ్ఛిద్రైర్గమ్యనానైశ్చ నరైస్త్రిభువనార్చిత
మూడు లోకాల్లో గౌరవింపబడే నిష్కళంకులైన పురుషులు, అనేక యాత్రికులు—
యో న పూర్యతి లోకైఘైః సర్వసత్వసరోరుహైః
ప్రపంచ సమూహాలతో కానీ, అన్ని జీవుల పద్మాలతో కానీ, ఎవ్వరూ ఆయనను నింపలేరు.
స్వకర్మస్థా వికర్మస్థాః శుచయో ఽశుచయో ఽపి వా
తమ తమ పనుల్లో ఉన్నవారు గానీ, తప్పు మార్గంలో ఉన్నవారు గానీ, పవిత్రులు అయినా కాని, అపవిత్రులు అయినా కాని,
సో ఽస్మాకం హి మహాన్ శత్రుర్భవతాం చ విశేషతః
అతడు నిజంగా మనకు గొప్ప శత్రువు, మీకు అయితే మరింత ఎక్కువగా.
తేన వర్షసహస్రేణ శాసితం క్షితిమణ్డలమ్
అతని వల్ల ఈ భూమి రాజ్యం వెయ్యేళ్ళ పాటు పాలించబడింది.
ఆరోపయిత్వా గరుడే కృత్వా రూపం చతుర్భుజమ్
గరుడుని మీద ఎక్కి, నలభై భుజాలతో రూపాన్ని ధరించి,
యది స్థాస్యతి దేవేశ మాధవ్యాం మాధవప్రియః
దేవతల అధిపతి అయిన మాధవుడు, మాధవికి ప్రియమైనవాడు, మాధవిలోనే ఉంటే,
ఏష దణ్డః పటో హ్యేష తవ పద్భ్యాం విసర్జితః
ఈ దండం, ఈ వస్త్రం నీ పాదాలవద్ద పడేసి పోయింది.
రుక్మాఙ్గదేన దేవేశ ధన్యా సా స ధృతో యయా
రుక్మాంగదుడు దేవతల అధిపతి, అతడిని ఎవరు పట్టుకున్నారో వారు నిజంగా ధన్యులు.
కిమపత్యేన జాతేన మాతుః క్లేశకరేణ హి
తల్లి బాధపడేలా చేసే పిల్లవాడు పుట్టినా ఏమి లాభం?
వృథాశూలా హి జననీ జాతా దేవ కుపుత్రిణీ
దేవా! చెడ్డ కుమారుడిని కనిన తల్లి వృథాగా బాధపడుతుంది.
యః పితుర్నోద్ధరేత్పక్షం విద్యయా వా బలేన వా
తండ్రిని విద్యతోనైనా, బలంతోనైనా ఆదరించని వాడు,
ధర్మే చార్థే చ కామే చ ప్రతీపో యో భవేత్సుతః
ధర్మంలో, ధనంలో, కామంలో తండ్రికి ఎదురు చెప్పే కుమారుడు,
ఏకా హి వీరసూరేవ విరఞ్చే నాత్ర సంశయః
వీరుడిని కనినవాళ్లే నిజమైన తల్లులు, విరంచీ! ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.