వ్యాజేనాపి మునుశ్రేష్ఠ ద్వాదశ్యాం సముపోషితాః
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా! ద్వాదశి రోజున ఎవరైనా కనీసం నటించ라도 ఉపవాసం ఉంటే,
ద్వాదశీసేవనాల్లోకాః ప్రాయాన్తి హరిమన్దిరమ్
ద్వాదశి ఆచరించినవారు హరి మందిరాన్ని చేరుతారు.
కృత హి నరకాః శూన్యా లోకాశ్చాపి దివౌకసామ్
నరకాలు ఖాళీగా మారాయి, దేవతల లోకాలు కూడా వెలివయ్యాయి.
ఏకాదశ్యుపవాసస్య మాహాత్మ్యేన ద్విజోత్తమ
ద్విజోత్తమా! ఏకాదశి ఉపవాస మహిమ వల్ల,
సముపోష్య దినం విష్ణోః ప్రయాన్తి హరిమన్దిరమ్
విష్ణువు దినాన ఉపవాసం చేసినవారు హరి మందిరాన్ని చేరుతారు.
నేత్రహీనః కర్ణహీనః సంధ్యాహీనో ద్విజో యథా
కళ్లులేని, చెవులేని, సంధ్య లేకుండా బ్రాహ్మణుడు ఉన్నట్లే,
త్యక్తకామస్త్వహం బ్రహ్మంల్లోకపాలత్వమీదృశమ్
బ్రహ్మన్! నేను కోరికలు వదిలేసి, లోకపాలకుడిగా ఉన్నాను.
నిర్వ్యాపారో నియోగీ తు నియోగే యస్తు తిష్ఠతి
ఏ పని చేయకపోయినా నియమించబడినవాడు, ఆ నియమంలో ఉండేవాడు,
ఏవముక్త్వా యమో విప్రా నారదేన సమన్వితః
ఇలా చెప్పి, నారదునితో కలిసి యముడు బ్రాహ్మణులారా,
స దదర్శ సమాసీనం మూర్తామూరతజనావృతమ్
ఆయన అక్కడ కూర్చొని, మూర్తిమంతులైనవారు, అమూర్తులైనవారు చుట్టూ ఉన్నవాడిని చూశాడు.
స్వభవం భూతనిలయమోఙ్కారాఖ్యమకల్మషమ్
ఆయన స్వభావంగా, భూతాల నివాసస్థానంగా, పవిత్రమైన ఓంకారమనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడిగా ఉన్నాడు.
ఉపాస్యమానం వివిధైర్లోకపాలైర్దిగీశ్వరైః
వివిధ లోకపాలకులు, దిక్పాలకులు ఆయన్ని పూజిస్తున్నారు.
మూర్తిమద్భిః సముద్రైశ్య నదీభిశ్చ సరోవరైః
రూపమున్న సముద్రాలు, నదులు, సరస్సులు ఆయన్ని సేవిస్తున్నాయి.
వాపీకూపతడాగాద్యైర్మూర్తిమద్భిశ్చ పర్వతైః
వాపీలు, బావులు, చెరువులు, రూపమున్న పర్వతాలు కూడా ఆయన్ని సేవిస్తున్నాయి.
కలాకాష్ఠానిమేషైశ్చ ఋతుభిశ్చాయనైర్యుగైః
కాలాలు, కాష్ఠాలు, నిమిషాలు, ఋతువులు, అయనాలు, యుగాలు — ఇవన్నీ కాలాన్ని కొలిచే విధానాలు.
ఋక్షైర్యోగైశ్చ కరణైః పౌర్ణమాసేందుసంక్షయైః
నక్షత్రాలు, గ్రహయోగాలు, తిథులు, పౌర్ణమి, చంద్రుడు క్షీణించడమూ — ఇవి కూడా కాలాన్ని తెలియజేస్తాయి.
సత్యానృతైశ్చ దేవేశో వేష్టితో ధర్మపావకః
దేవతల అధిపతి అయిన ధర్మాగ్ని, సత్యం, అసత్యం రెండింటి మధ్యలో ఉండి చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
సత్త్వేన రజసా చైవ తమసా చ పితామహః
పితామహుడు సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే మూడు గుణాలతో ఆవరించబడ్డాడు.
వాయునా శ్లేష్మపిత్తాభ్యాం మూర్తైరాతఙ్కనామభిః
వాయువు, శ్లేష్మం, పిత్తం, ఇంకా వ్యాధులుగా పిలవబడే రూపాలతో కూడి ఉన్నాడు.
అనుక్తైరపి భూతైశ్చ సంవృతో లోకకృత్స్వయమ్
మాటలతో చెప్పని భూతాలతో కూడి, లోకాలను సృష్టించినవాడు కూడా చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
తేషాం మధ్యే ఽవిశత్సౌరిః సవ్రీడేవ వధూర్యథా
అందరి మధ్యలో, శౌరి సిగ్గుతో ఉన్న వధువు లాగా ప్రవేశించాడు.
తే ప్రవిష్టం యమం దృష్ట్వా సకాయస్థం సనారదమ్
యముడు తన శరీరంతో, నారదునితో కలిసి ప్రవేశించినదాన్ని చూసారు.
సంప్రాప్తో హి లోకకరం ద్రష్టుం దేవం పితామహమ్
అతడు లోకాలను సృష్టించిన దేవుడైన పితామహుణ్ణి దర్శించడానికి అక్కడికి వచ్చాడు.
సో ఽయమభ్యాగతః కస్మాత్కఞ్చిత్క్షేమం దివౌకసామ్
ఇతడు ఎందుకు వచ్చాడు? దేవతలకు ఏదైనా మేలు తేవడానికి వచ్చాడేమో?
లేఖకః సమనుప్రాప్తో దైన్యేన మహతాన్వితః
లేఖకుడు, గొప్ప దుఃఖంతో బాధపడుతూ అక్కడికి వచ్చాడు.
యన్న దృష్టం శ్రున్త వాపి తదిహైవ ప్రదృశ్యతే
ఇప్పటివరకు చూడని, వినని విషయం ఇక్కడ ఇప్పుడు ప్రత్యక్షమవుతోంది.
నిపపాతాగ్రతో విప్రా బ్రహ్మణో రవినన్దనః
సూర్యుని కుమారుడు బ్రహ్మదేవుని ముందు పడిపోయాడు, బ్రాహ్మణులారా!
పరిభూతో ఽస్మి దేవేశ యన్మార్జితపటః కృతః
దేవతల అధిపతీ! నా లేఖను తుడిచివేయడం వల్ల నేను అవమానించబడ్డాను.
ఏవం బ్రువన్స నిశ్చేష్టో బభూవ ద్విజసంత్తమాః
అలా చెప్పి, అతడు కదలకుండా నిలిచిపోయాడు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా!
యోర్ఽథం రోదయతే లోకాన్సర్వాన్స్థావరజ గమాన్
ఎవడు స్థావరజంగమమయిన సమస్త లోకాలను ధనానికి ఏడిపిస్తాడో,