తదోపవాసో హి కథం కర్తవ్యో మానవైర్వద
అప్పుడు మనుషులు ఉపవాసాన్ని ఎలా చేయాలి? చెప్పు.
ద్వితీయే ఽహ్ని యదా న స్యాత్స్వల్పాప్యేకాదశీ తిథిః
రెండవ రోజున, కనీసం కొంతైనా ఏకాదశి తిథి లేకపోతే,
యదా న ప్రాప్యతే విప్రా ద్వాదశ్యాం పూర్వసమ్భవమ్
బ్రాహ్మణులారా, ద్వాదశి రోజున పూర్వ సంయోగం లేకపోతే,
బహ్వా గమవిరోధేషు బ్రాహ్మణేషు వివాదిషు
బ్రాహ్మణుల్లో అనేక విభేదాలు, వాదనలు ఉన్నప్పుడు,
ఏకాదశ్యాం తు విద్ధాయాం సంప్రాప్తే శ్రవణే తథా
ఏకాదశి పూర్వవిధ్ధగా ఉండి, శ్రవణ నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు,
ఏష వో నిర్ణయః ప్రోక్తో మయా శాస్త్రవినిర్ణయాత్
ఈ నిర్ణయాన్ని నేను శాస్త్ర నిర్ణయాన్ని ఆధారంగా చెప్పాను.
యుగాదీనాం వదవిధిం సౌతే సమ్యగ్యథాతథమ్
సౌతే, యుగాది నియమాన్ని నేను నీకు సరిగ్గా, యథార్థంగా వివరించబోతున్నాను.
ద్వే శుక్లే ద్వే తథా కృష్ణే యుగాద్యాః కవయో విదుః
యుగ ప్రారంభంలో రెండు శుక్ల పక్షాలు, రెండు కృష్ణ పక్షాలు ఉంటాయని కవులు తెలుసుకున్నారు.
అయనం దినభాగాఢ్యం సంక్రమః షోడశః పలః
అయనం అనగా, దిన భాగాలతో కూడి, సంక్రమణం పదహారు పలాలు కలిగి ఉంటుంది.
మధ్యకాలే తు విషువే త్వక్షయా పరికీర్తితా
మధ్యకాలంలో, విషువత్కాలంలో, తగ్గుదల జరిగిందని చెప్పబడింది.
కర్తవ్యో హ్యుపవాసస్తు అన్యథా నరకం వ్రజేత్
నిజంగా ఉపవాసం తప్పక చేయాలి; లేకపోతే నరకానికి పోవలసి వస్తుంది.
సంతతేస్తు వినాశాయ సంపదాం హరణాయ చ
దీని వల్ల సంతానం నాశనం అవుతుంది, ధనం పోతుంది.
సురాయా బిన్దునా స్పృష్ట యథా గఙ్గాజలన్త్యజేత్
ఒక బొట్టు మద్యం తగిలినా గంగాజలాన్ని ఎలా వదిలేస్తామో,
ఏకాదశీం ద్విజశ్రేష్ఠాః పక్షయోరుభయోరపి
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, రెండు పక్షాల్లోనూ ఏకాదశిని ఆచరించాలి.
దానవేభ్యో ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రీణనార్థం మహాత్మనామ్
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, మహాత్ములను సంతృప్తిపర్చేందుకు దానవులకు దానం ఇవ్వాలి.
సంక్రుద్వైరపి యద్దత్తం యద్దత్తం చాప్యసత్కృతమ్
కోపంతో ఇచ్చినదైనా, గౌరవం లేకుండా ఇచ్చినదైనా,
యదుచ్ఛిష్టేన దత్తం తు యద్దత్తం పతితేష్వపి
మిగిలిన అన్నం ఇచ్చినదైనా, పతితులకు ఇచ్చినదైనా,
పునః కీర్తనసంయుక్తం తద్దత్తమసురేషు వై
అసురులకు ఇచ్చిన దానాన్ని మళ్లీ కీర్తనతో కలిపి ఇస్తే, అది మళ్లీ దానంగా పరిగణించబడుతుంది.
యథా హన్తిపురా పుణ్యం శ్రాద్ధం చ వృషలీపతిః
హంతిపురంలో పురాతన కాలంలో వృషలిపతి పుణ్యశ్రాద్ధం చేసినట్లు,
తిథౌ విద్ధే క్షయం యాతి తమః సూర్యోదయే యథా
విధ్నమైన తిథిలో పుణ్యం నశిస్తుంది, సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లే.
తథా హి వేధం విబుధాస్త్యజన్తి తిథ్యన్తరం ధర్మవివృద్ధయే సదా
అందుకే, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ధర్మవృద్ధి కోసం విధ్నమైన తిథిని వదిలేస్తారు.
యయా తోషం సమాయాతి ప్రదదాతి సమీహితమ్
దానివల్ల సంతృప్తి కలుగుతుంది, కావలసినదాన్ని ఇవ్వగలుగుతారు.
కర్మణా కేన స ప్రీతో భవేద్యః సచరాచరః
ఏ కార్యం వల్ల చరాచరమయుడైన ఆయన సంతోషిస్తాడో చెప్పండి.
భక్త్యా సంపూజితో విష్ణుః ప్రదదాతి మనోరథమ్
భక్తితో పూజిస్తే విష్ణువు మనసులోని కోరికను నెరవేర్చుతాడు.
జనేనాపి జగన్నాథః పూజితః క్లేశహా భవేత్
సాధారణ జనులు పూజించినా జగన్నాథుడు బాధలను తొలగించేవాడవుతాడు.
అత్రాపి శ్రూయతే విప్రా ఆఖ్యానం పాపనాశనమ్
ఇక్కడ కూడా, ఓ బ్రాహ్మణులారా, పాపాన్ని నశింపజేసే ఒక కథ వినబడుతుంది.
ఆసీద్గ్రుక్మాఙ్గదో రాజా సార్వభౌమః క్షమాన్వితః
ఒకప్పుడు గ్రుక్మాంగదుడు అనే రాజు ఉండేవాడు; అతడు సమస్త భూమిపై పరిపాలనచేసేవాడు, సహనంతో ఉండేవాడు.
నాన్యం పశ్యతి దేవేశాత్పద్మనాభాన్మహీపతిః
ఆ మహారాజు దేవతలలో పద్మనాభుని తప్ప మరెవరినీ దేవుడిగా చూడడు.
అష్టవర్షాధికో యస్తు పఞ్చాశీత్యూనవర్షకః
ఎనిమిదేళ్లు దాటి, ఎనభైయైదేళ్లు కాకముందు ఉన్నవాడు,
స మే దణ్డ్యశ్చగ వధ్యశ్చ నిర్వాస్యో నగరాద్బహిః
అటువంటి వాడిని శిక్షించవచ్చు, మరణదండన విధించవచ్చు లేదా పట్టణం నుండి వెలివేయవచ్చు.