ప్రత్యహం శోధయేత్ప్రాజ్ఞస్తిథిం దైవజ్ఞచిన్తకాత్
ప్రతి రోజు, జ్ఞానులు జ్యోతిష్కుని సలహాతో తిథిని తెలుసుకోవాలి.
చన్ద్రార్కచారవిజ్ఞానాత్కాలం కాలవిదో విదుః
చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తున్నారో తెలుసుకునే వారు కాలాన్ని నిర్ణయిస్తారు.
వర్జయన్తి నరాస్తజ్జ్ఞా యామాంశ్చ చతురో ద్విజాః
దానిని తెలుసుకున్న వారు దూరంగా ఉంటారు, ద్విజులు నాలుగు యామాలను వదిలిపెడతారు.
న దివా శుద్ధిమాప్నోతి తదా రాత్రౌ విధీయతే
పగలు పవిత్రత లభించదు; ఆ సమయంలో రాత్రిపూట చేయాలని నియమించబడింది.
విధిరేష మయా ఖ్యాతో నరాణాముపవాసినామ్
ఉపవాసం చేసే మనుషులకు ఈ నియమాన్ని నేను వివరంగా చెప్పాను.
స్నానార్చనక్రియా కార్య్యా దానహోమాదిసంయుతా
స్నానం, పూజ, దానం, హోమం వంటి కర్మలు తప్పక చేయాలి.
శతయజ్ఞాధికం వాపి నరః ప్రాప్నోత్యసంశయమ్
వంద యజ్ఞాలకన్నా ఎక్కువ ఫలితం నిస్సందేహంగా మనిషికి లభిస్తుంది.
పితృతర్పణసంయుక్తం న దృష్ట్వా ద్వాదశీదినమ్
పితృ తర్పణంతో కూడిన ద్వాదశి రోజు గమనించకపోతే,
కరోతి ధర్మహరణమస్నాతేవ సరస్వతీ
అతడు ధర్మాన్ని ఉల్లంఘించినవాడవుతాడు, సరస్వతి స్నానం చేయనట్టే.
ఉపోష్యా ద్వాదశీ పుణ్యా పూర్వవిద్ధాం వివర్జయేత్
పుణ్యమైన ద్వాదశిని ఉపవాసంతో ఆచరించాలి; పూర్వవిధ్ధ ద్వాదశిని తప్పుకోవాలి.
తదోపవాసో హి కథం కర్తవ్యో మానవైర్వద
అప్పుడు మనుషులు ఉపవాసాన్ని ఎలా చేయాలి? చెప్పు.
ద్వితీయే ఽహ్ని యదా న స్యాత్స్వల్పాప్యేకాదశీ తిథిః
రెండవ రోజున, కనీసం కొంతైనా ఏకాదశి తిథి లేకపోతే,
యదా న ప్రాప్యతే విప్రా ద్వాదశ్యాం పూర్వసమ్భవమ్
బ్రాహ్మణులారా, ద్వాదశి రోజున పూర్వ సంయోగం లేకపోతే,
బహ్వా గమవిరోధేషు బ్రాహ్మణేషు వివాదిషు
బ్రాహ్మణుల్లో అనేక విభేదాలు, వాదనలు ఉన్నప్పుడు,
ఏకాదశ్యాం తు విద్ధాయాం సంప్రాప్తే శ్రవణే తథా
ఏకాదశి పూర్వవిధ్ధగా ఉండి, శ్రవణ నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు,
ఏష వో నిర్ణయః ప్రోక్తో మయా శాస్త్రవినిర్ణయాత్
ఈ నిర్ణయాన్ని నేను శాస్త్ర నిర్ణయాన్ని ఆధారంగా చెప్పాను.
యుగాదీనాం వదవిధిం సౌతే సమ్యగ్యథాతథమ్
సౌతే, యుగాది నియమాన్ని నేను నీకు సరిగ్గా, యథార్థంగా వివరించబోతున్నాను.
ద్వే శుక్లే ద్వే తథా కృష్ణే యుగాద్యాః కవయో విదుః
యుగ ప్రారంభంలో రెండు శుక్ల పక్షాలు, రెండు కృష్ణ పక్షాలు ఉంటాయని కవులు తెలుసుకున్నారు.
అయనం దినభాగాఢ్యం సంక్రమః షోడశః పలః
అయనం అనగా, దిన భాగాలతో కూడి, సంక్రమణం పదహారు పలాలు కలిగి ఉంటుంది.
మధ్యకాలే తు విషువే త్వక్షయా పరికీర్తితా
మధ్యకాలంలో, విషువత్కాలంలో, తగ్గుదల జరిగిందని చెప్పబడింది.
కర్తవ్యో హ్యుపవాసస్తు అన్యథా నరకం వ్రజేత్
నిజంగా ఉపవాసం తప్పక చేయాలి; లేకపోతే నరకానికి పోవలసి వస్తుంది.
సంతతేస్తు వినాశాయ సంపదాం హరణాయ చ
దీని వల్ల సంతానం నాశనం అవుతుంది, ధనం పోతుంది.
సురాయా బిన్దునా స్పృష్ట యథా గఙ్గాజలన్త్యజేత్
ఒక బొట్టు మద్యం తగిలినా గంగాజలాన్ని ఎలా వదిలేస్తామో,
ఏకాదశీం ద్విజశ్రేష్ఠాః పక్షయోరుభయోరపి
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, రెండు పక్షాల్లోనూ ఏకాదశిని ఆచరించాలి.
దానవేభ్యో ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రీణనార్థం మహాత్మనామ్
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, మహాత్ములను సంతృప్తిపర్చేందుకు దానవులకు దానం ఇవ్వాలి.
సంక్రుద్వైరపి యద్దత్తం యద్దత్తం చాప్యసత్కృతమ్
కోపంతో ఇచ్చినదైనా, గౌరవం లేకుండా ఇచ్చినదైనా,
యదుచ్ఛిష్టేన దత్తం తు యద్దత్తం పతితేష్వపి
మిగిలిన అన్నం ఇచ్చినదైనా, పతితులకు ఇచ్చినదైనా,
పునః కీర్తనసంయుక్తం తద్దత్తమసురేషు వై
అసురులకు ఇచ్చిన దానాన్ని మళ్లీ కీర్తనతో కలిపి ఇస్తే, అది మళ్లీ దానంగా పరిగణించబడుతుంది.
యథా హన్తిపురా పుణ్యం శ్రాద్ధం చ వృషలీపతిః
హంతిపురంలో పురాతన కాలంలో వృషలిపతి పుణ్యశ్రాద్ధం చేసినట్లు,
తిథౌ విద్ధే క్షయం యాతి తమః సూర్యోదయే యథా
విధ్నమైన తిథిలో పుణ్యం నశిస్తుంది, సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లే.