పురాణాఖ్యానమమలం యత్త్వం పృచ్ఛసి మానద
ఓ మాన్యుడా! నీవు పుణ్యమైన పురాణకథను అడుగుతున్నావు.
సర్వజ్ఞ సర్వకల్యాణ సర్వాధ్యక్ష నమో ఽస్తు తే
అన్నీ తెలిసినవాడవు, అన్నీ మంగళానికి మూలమవు, అన్నింటినీ పర్యవేక్షించే వాడవు — నీకు నమస్కారం!
లక్షణం చ ప్రమాణం చ ప్రమాణం చం వక్తారం పృచ్ఛకం తథా
దాని లక్షణాలు, ప్రామాణికత, ఆ ప్రామాణికతను తెలిపేవాడు, చెప్పేవాడు, అడిగేవాడు —
యస్మిఞ్జ్ఞాతే భవేజ్జ్ఞాతం వాఙ్మయం సచరాచరమ్
దాన్ని తెలుసుకుంటే, జడజంగమమైన వాక్కు అన్నీ తెలిసిపోతాయి.
చతుర్వర్గస్య బీజం చ శతకోటిప్రవిస్తరమ్
చతుర్విధ పురుషార్థాలకు విత్తనంగా, కోటీకోట్ల వరకు విస్తరించినదిగా ఉంది.
కాలేనాగ్రహణం దృష్ట్వా పురామస్య మహామతిః
కాలక్రమంలో అది గుర్తుంచుకోలేకపోతున్నారని చూసి, ఆ మహామతి పూర్వం
చతుర్లక్షప్రమాణేన ద్వాపరే ద్వాపరే సదా
ద్వాపరయుగంలో, ఎప్పుడూ ద్వాపరయుగంలో, అది నాలుగు లక్షల శ్లోకాల పరిమాణంలో ఉండేది.
అద్యాపి దేవలోకే తు శతకోటిప్రవిస్తరమ్
ఇప్పటికీ దేవలోకంలో అది కోటీకోట్ల వరకు విస్తరించి ఉంది.
బ్రాహ్మం పాద్మం వైష్ణవం చ వాయవీయం తథైవ చ
బ్రాహ్మం, పాద్మం, వైష్ణవం, అలాగే వాయవీయం —
ఆగ్నేయం చ భవిష్యం చ బ్రహ్మవైవర్త్తలిఙ్గకే
అగ్నేయం, భవిష్యం, బ్రహ్మవైవర్తం, లింగం,
మాత్స్యం చ గారుడం తద్వద్బ్రహ్మాణ్డాఖ్యమితి త్రిషట్
మత్స్యం, గారుడం, అలాగే బ్రహ్మాండం — ఇవన్నీ కలిపి పదిహేడు.
ప్రవక్ష్యామి సమాసేన నిశామయ సమాహితః
వాటిని నేను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను; నీవు శ్రద్ధగా విను.
వ్యాసేన వేదవిదుషా సమాఖ్యాతం మహాత్మనా
వేదాలను తెలిసిన మహాత్ముడైన వ్యాసుడు వీటిని వివరంగా చెప్పాడు.
నానాఖ్యానేతిహాసాఢ్యం దశసాహస్రముచ్యతే
వివిధ కథలు, ఇతిహాసాలతో నిండినది, ఇది పది వేల శ్లోకాలుగా చెప్పబడింది.
ప్రజాపతీనాం చ తథా దక్షాదీనాం మునీశ్వర
మహర్షీ, దక్షుడు మొదలైన ప్రజాపతుల వంశాలు కూడా అలాగే వివరించబడ్డాయి.
వంశానుకీర్తనం పుణ్యం మహాపాతకనాశనమ్
ఈ వంశాల కథనం పవిత్రమైనది, పెద్ద పెద్ద పాపాలను కూడా తొలగిస్తుంది.
శ్రీమతో రామచన్ద్రస్య చతుర్వ్యూహావతారిణః
విశిష్టమైన నాలుగు రూపాల అవతారమైన శ్రీరామచంద్రుని చరిత్ర కూడా ఇందులో ఉంది.
కృష్ణస్య జగదీశస్య చరితం కల్మషాపహమ్
ఈ లోకానికి అధిపతైన శ్రీకృష్ణుని చరిత్ర, పాపాలను తొలగించేది, కూడా వివరించబడింది.
వర్ణనం యత్ర పాతాలస్వర్గాణాం చ ప్రదృశ్యతే
ఇందులో పాతాళం, స్వర్గం వంటి లోకాల వివరాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.
పార్వత్యాశ్చ తథా జన్మ వివాహశ్చ నిగద్యతే
అలాగే పార్వతిదేవి జననం, వివాహం కూడా వివరించబడ్డాయి.
పూర్వభాగో ఽయముదితః పురాణస్యాస్య నారద
నారదా, ఇది ఈ పురాణంలో మొదటి భాగంగా చెప్పబడింది.
విస్తరేణ సమాఖ్యాతం తీర్థయాత్రావిధానతః
తీర్థయాత్ర విధానం విస్తృతంగా వివరించబడింది.
వర్ణనం యమలోకస్య పితృశ్రాద్ధవిధిస్తథా
యమలోక వివరాలు, పితృదేవతలకు చేయవలసిన శ్రాద్ధకర్మలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.
విష్ణుధర్మయుగాఖ్యానం ప్రలయస్య చ వర్ణనమ్
విష్ణుధర్మ యుగ కథనం, ప్రళయ వివరాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.
బ్రహ్మవాదసముద్దేశః పురాణస్య ప్రశంసనమ్
బ్రహ్మతత్వం గురించి వివరణ, ఈ పురాణ మహిమను కూడా ఇందులో ప్రశంసించారు.
వర్ణితం సర్వపాపఘ్నం సర్వసౌఖ్యప్రదాయకమ్
ఇవన్నీ అన్ని పాపాలను తొలగించి, సమస్త సుఖాలను ప్రసాదించే విధంగా వివరించబడ్డాయి.
లిఖిత్వేతత్పురాణం యో వైశాఖ్యాం హేమసంయుతమ్
వైశాఖ మాసంలో ఈ పురాణాన్ని బంగారు అలంకరణతో రాయించినవాడు
పౌరాణికాయ సంపూజ్య వస్త్రభోజ్యవిభూషణైః
పురాణాలను పారాయణం చేసే వారికి వస్త్రాలు, భోజనం, అలంకారాలతో గౌరవంగా సమర్పించినవాడు
యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి బ్రాహ్మానుక్రమణీం ద్విజ
లేదా, బ్రాహ్మణ క్రమాన్ని చదివినవాడు లేదా వినినవాడు
శృణోతి యః పురాణం తు బ్రహ్మం సర్వం జితేన్ద్రియః
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ఈ పురాణాన్ని వినినపుడు, బ్రహ్మతత్వాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు.