యత్ర మూలఫలైర్వృక్షాః పరకార్యం ప్రకుర్వతే
వృక్షాలు తమ వేర్లు, ఫలాలతో ఇతరులకు ఉపయోగపడే చోట
పరకార్యం న యే మర్త్యాః కాయేనాపి ధనేన వా
శరీరంతోనైనా, ధనంతోనైనా ఇతరులకు ఉపకారం చేయని మానవులు
అత్రేతిహాసం వక్ష్యామి శృణు నారద తత్త్వతః
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెబుతాను, నారదా! నీవు శ్రద్ధగా విను.
గఙ్గామాహాత్మ్యసహితం సర్వపాపప్రణాశనమ్
అది గంగామహిమ గురించి, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే కథ.
ఆసీద్భగీరథో రాజా సగరాన్వయసంభవః
సగరుని వంశంలో జన్మించిన భగీరథుడు అనే రాజు ఉన్నాడు.
సర్వధర్మరతో నిత్యం సత్యసంధః ప్రతాపవాన్
అతడు ఎల్లప్పుడూ అన్ని ధర్మాలలో నిమగ్నుడై, నిజాయితీగా ఉండి, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నాడు.
ప్రాలేయాద్రిసమో ధైర్యే ధర్మే ధర్మసమో నృపః
ధైర్యంలో హిమాలయాల్లా అచంచలంగా ఉండేవాడు, ధర్మంలో ధర్మదేవుడితో సమానంగా ఉన్న రాజు.
సర్వసంపత్సమాయుక్తః సర్వానన్దకరో మునే
అతడు అన్ని సంపదలతో కూడి, అందరికీ ఆనందాన్ని పంచేవాడు, ఓ మునీశ్వరా!
పరాక్రమీ గుణనిధిర్మైత్రః కారుణికః సధీః
అతడు పరాక్రమవంతుడు, మంచి లక్షణాల ఖజానా, అందరితో స్నేహపూర్వకంగా, దయతో, వివేకంతో ఉండేవాడు.
ధర్మరాజో ద్విజశ్రేష్ఠ కదాచిద్ద్రష్టుమాగతః
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఒకసారి ధర్మరాజు అతడిని చూడటానికి వచ్చాడు.
శాస్త్రదృష్టేన విధినా ధర్మః ప్రీ ఉవాచ తమ్
శాస్త్రప్రకారం ధర్ముడు సంతోషంతో అతనితో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
ధర్మరాజో ఽథ కీర్తిం తే శ్రుత్వా త్వాం ద్రష్టుమాగతః
నీ కీర్తిని విని, ధర్మరాజు నిన్ను చూడటానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
ద్రష్టుమిచ్ఛన్తి విబుధారతవో త్కుష్టగుణప్రియాః
దేవతలు, ఋషులు, మంచి లక్షణాలను ప్రేమించే వారు కూడా నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నారు.
వసన్తి తత్ర నియతం గుణాఃసన్తశ్చ దేవతాః
అక్కడ ఎప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగినవారు, దేవతలు నివసిస్తారు.
సర్వభూతహితత్వాది మాదృశామపి దుర్లభమ్
అన్ని జీవుల హితాన్ని కలిగించడమంటే, మా వంటి వారికి కూడా చాలా అరుదైనది.
ప్రోవాచ వినయావిష్టః సంహృష్టః శ్లక్ష్ణయా గితం
వినయంతో, ఆనందంతో, అతడు మృదువుగా మాట్లాడాడు.
కృపయా పరయావిష్టో యత్పృచ్ఛామి వదస్వ తత్
పరమ దయతో నిండిన నేను అడిగేది చెప్పు అని కోరుతున్నాను.
కియత్యో యాతనాః ప్రోక్తాః కేషాం తాః పరికీర్తితాః
ఎన్ని రకాల బాధలు చెప్పబడ్డాయో, అవి ఎవరి కోసం చెప్పబడ్డాయో చెప్పు.
తత్సర్వం మే మహాభాగ విస్తరాద్వక్తుమర్హసి
ఓ మహాభాగుడా! ఇవన్నీ నాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పాలి.
ధర్మాధర్మాన్ప్రవక్ష్యామితత్త్వతః శృణు భక్తితః
నేను నీకు ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని నిజంగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. భక్తితో విను.
తథైవ యాతనాః ప్రోక్తా అసంఖ్యా ఘోరదర్శతాః
అలాగే, చెప్పబడిన బాధలు లెక్కలేనివి, చూసేందుకు భయంకరంగా ఉంటాయి.
తస్మాతంసమాసతో వక్ష్యే ధర్మాధర్మమిదర్శనమ్
కాబట్టి, నీకు ధర్మం, అధర్మం స్వభావాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
తథైవాధ్యాత్మవిదుషో దత్తం భవతి చాక్షయమ్
అలాగే, ఆత్మజ్ఞానం ఉన్నవారు ఇచ్చినది ఎప్పటికీ నశించదు.
యో దత్త్వా స్యాపయేదృతిం తస్య పుణ్యఫలం శృణు
ఇచ్చిన తర్వాత దానిని సరిగ్గా ఉపయోగించేవాడు పొందే పుణ్యఫలం గురించి విను.
నిర్విశ్య విష్ణుభవనం కల్పం తత్రైవ మాదతే
విష్ణువు నివాసానికి చేరుకుని, అక్కడ ఒక యుగం పొడవునా ఆనందంగా ఉంటాడు.
న గణ్యన్తే విధాత్రాపి బ్రహహ్మవృత్తిఫలాని వై
బ్రహ్మవిధానంగా చేసిన పనులకు ఫలితాలు ఎంత ఉన్నాయో సృష్టికర్త కూడా లెక్కించలేడు.
జీవనం దదతస్తస్య కః పుణ్యం గదితుం క్షమః
ప్రాణాన్ని ఇచ్చే వాడి పుణ్యాన్ని ఎవరు వివరించగలరు?
స స్త్రాతః సర్వతీర్థేషు తత్పం తేనాఖిలం తపః
అతడు అన్ని పవిత్రక్షేత్రాల్లో రక్షించబడతాడు; ఆ ద్వారా అన్ని తపస్సులు ఫలిస్తాయి.
సో ఽపి తత్ఫలమాప్నోతి కిమన్యైర్బహుభాషితైః
అతడూ ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు; ఎక్కువ మాటలు అవసరం లేదు.
వక్తుం తత్పుణ్యసంఖ్యానం నాలం వర్షశతాయుషా
వంద సంవత్సరాలు జీవించినా, ఆ పుణ్యాల సంఖ్యను చెప్పడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.