కుణ్డస్య చాపి గోలస్య దత్తం భవతి నిష్ఫలమ్
తలపై జుట్టు లేని వాడికైనా, వంకరమైన వాడికైనా ఇచ్చిన దానం ఫలితం ఇవ్వదు.
స్త్రీజితస్యాతిదుష్టస్య దత్తం భవిత నిష్ఫలమ్
స్త్రీల వల్ల వశమైనవాడికైనా, చాలా దుష్టుడైనవాడికైనా ఇచ్చిన దానం ఫలించదు.
చౌరస్య పిశునస్యాపి దత్తం భవతి నిష్ఫలమ్
దొంగకైనా, ఇతరులను నిందించే వాడికైనా ఇచ్చిన దానం ఫలితం ఇవ్వదు.
సత్కర్మనిరతాయాపి దేయం యత్నేన నారద
నారదా! మంచి పనుల్లో నిమగ్నుడైనవారికైనా శ్రమతో దానం చేయాలి.
యాచితం వాపి పాత్రేణ భవేత్తద్దానముత్తమమ్
యోగ్యుడైనవాడు అడిగినప్పుడు ఇచ్చే దానమే ఉత్తమమైన దానం.
యద్దానం దీయతే పాత్రే తత్కామ్యం మధ్యమం స్మృతమ్
యోగ్యుడైనవారికి కోరికతో ఇచ్చే దానం మధ్యమంగా భావించబడుతుంది.
క్రుద్ధేనాశ్రద్ధయాపాత్రే తద్దానం మధ్యమం స్మృతమ్
కోపంతో, విశ్వాసం లేకుండా, అర్హత లేని వాడికి ఇచ్చే దానం మధ్యమమైనదిగా చెప్పబడుతుంది.
ఉత్తమం హరిప్రీత్యర్థం ప్రాహుర్వేదవిదాం వరాః
హరిని సంతుష్టిపర్చేందుకు ఇచ్చే దానమే శ్రేష్ఠమని వేదాన్ని తెలిసిన వారు చెబుతారు.
దానభోగవినాశాశ్చ రాయః స్యుర్గతయస్త్రిధా
దానం, భోగం, ధనం — ఇవి ముగ్గురకూ నష్టమయ్యే మార్గాలు మూడు అని అంటారు.
ధనం ధర్మఫలం విప్ర ధర్మో మాధవతుష్టికృత్
బ్రాహ్మణా! ధనం ధర్మఫలం, ధర్మం మాధవుడు సంతోషించేందుకు కారణం.
యత్ర మూలఫలైర్వృక్షాః పరకార్యం ప్రకుర్వతే
వృక్షాలు తమ వేర్లు, ఫలాలతో ఇతరులకు ఉపయోగపడే చోట
పరకార్యం న యే మర్త్యాః కాయేనాపి ధనేన వా
శరీరంతోనైనా, ధనంతోనైనా ఇతరులకు ఉపకారం చేయని మానవులు
అత్రేతిహాసం వక్ష్యామి శృణు నారద తత్త్వతః
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెబుతాను, నారదా! నీవు శ్రద్ధగా విను.
గఙ్గామాహాత్మ్యసహితం సర్వపాపప్రణాశనమ్
అది గంగామహిమ గురించి, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే కథ.
ఆసీద్భగీరథో రాజా సగరాన్వయసంభవః
సగరుని వంశంలో జన్మించిన భగీరథుడు అనే రాజు ఉన్నాడు.
సర్వధర్మరతో నిత్యం సత్యసంధః ప్రతాపవాన్
అతడు ఎల్లప్పుడూ అన్ని ధర్మాలలో నిమగ్నుడై, నిజాయితీగా ఉండి, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నాడు.
ప్రాలేయాద్రిసమో ధైర్యే ధర్మే ధర్మసమో నృపః
ధైర్యంలో హిమాలయాల్లా అచంచలంగా ఉండేవాడు, ధర్మంలో ధర్మదేవుడితో సమానంగా ఉన్న రాజు.
సర్వసంపత్సమాయుక్తః సర్వానన్దకరో మునే
అతడు అన్ని సంపదలతో కూడి, అందరికీ ఆనందాన్ని పంచేవాడు, ఓ మునీశ్వరా!
పరాక్రమీ గుణనిధిర్మైత్రః కారుణికః సధీః
అతడు పరాక్రమవంతుడు, మంచి లక్షణాల ఖజానా, అందరితో స్నేహపూర్వకంగా, దయతో, వివేకంతో ఉండేవాడు.
ధర్మరాజో ద్విజశ్రేష్ఠ కదాచిద్ద్రష్టుమాగతః
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఒకసారి ధర్మరాజు అతడిని చూడటానికి వచ్చాడు.
శాస్త్రదృష్టేన విధినా ధర్మః ప్రీ ఉవాచ తమ్
శాస్త్రప్రకారం ధర్ముడు సంతోషంతో అతనితో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
ధర్మరాజో ఽథ కీర్తిం తే శ్రుత్వా త్వాం ద్రష్టుమాగతః
నీ కీర్తిని విని, ధర్మరాజు నిన్ను చూడటానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
ద్రష్టుమిచ్ఛన్తి విబుధారతవో త్కుష్టగుణప్రియాః
దేవతలు, ఋషులు, మంచి లక్షణాలను ప్రేమించే వారు కూడా నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నారు.
వసన్తి తత్ర నియతం గుణాఃసన్తశ్చ దేవతాః
అక్కడ ఎప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగినవారు, దేవతలు నివసిస్తారు.
సర్వభూతహితత్వాది మాదృశామపి దుర్లభమ్
అన్ని జీవుల హితాన్ని కలిగించడమంటే, మా వంటి వారికి కూడా చాలా అరుదైనది.
ప్రోవాచ వినయావిష్టః సంహృష్టః శ్లక్ష్ణయా గితం
వినయంతో, ఆనందంతో, అతడు మృదువుగా మాట్లాడాడు.
కృపయా పరయావిష్టో యత్పృచ్ఛామి వదస్వ తత్
పరమ దయతో నిండిన నేను అడిగేది చెప్పు అని కోరుతున్నాను.
కియత్యో యాతనాః ప్రోక్తాః కేషాం తాః పరికీర్తితాః
ఎన్ని రకాల బాధలు చెప్పబడ్డాయో, అవి ఎవరి కోసం చెప్పబడ్డాయో చెప్పు.
తత్సర్వం మే మహాభాగ విస్తరాద్వక్తుమర్హసి
ఓ మహాభాగుడా! ఇవన్నీ నాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పాలి.
ధర్మాధర్మాన్ప్రవక్ష్యామితత్త్వతః శృణు భక్తితః
నేను నీకు ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని నిజంగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. భక్తితో విను.